I SA/Łd 333/16

WyrokWSA w Łodzi2016-06-15

Skład orzekający: Teresa Porczyńska, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Cezary Koziński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy termin do zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego, określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, rozpoczyna bieg od dnia uprawomocnienia się pierwszego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, czy też od dnia uprawomocnienia się postanowienia zmieniającego to pierwsze postanowienie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego rozpoczyna bieg od dnia uprawomocnienia się postanowienia zmieniającego pierwotne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, ponieważ to postanowienie zmieniające, a nie pierwotne, odzwierciedla rzeczywisty stan prawny i zawiera wszystkie istotne elementy dotyczące spadkobierców i podstaw dziedziczenia. W związku z tym, organ podatkowy niewłaściwie zastosował przepisy dotyczące terminu zgłoszenia, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Po śmierci spadkodawczyni, pierwotnie stwierdzono nabycie spadku na podstawie ustawy, a następnie postanowieniem zmieniono sposób dziedziczenia na testamentowy. Organ podatkowy uznał, że termin do zgłoszenia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego rozpoczął bieg od uprawomocnienia się pierwszego postanowienia, co skutkowało naliczeniem podatku. Skarżąca wniosła skargę, kwestionując termin rozpoczęcia biegu terminu zgłoszenia oraz sposób uwzględnienia nakładów na spadek.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 15 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 2770 (dwa tysiące siedemset siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. ustalającej R. W. zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej w dniu 26 listopada 2010 r. H. S. w wysokości 9.612 zł i określił to zobowiązanie w wysokości 8.808 zł. W toku prowadzonego postępowania, organy ustaliły, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt [...] R. W. z domu S. nabyła w 1/3 części na podstawie ustawy spadek po matce – H. S. zmarłej w dniu 26 listopada 2010 r. Postanowienie to zostało zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Cywilny wydanym w dniu [...] r. w sprawie o sygnaturze akt [...] i ustalono, że podatniczka nabyła spadek w takiej samej części ale na podstawie testamentu. W skład spadku wchodzą: 1/2 części niezabudowanej działki gruntu nr 5, o obszarze 4.749 m2 położonej w Z., przy ul. A 21, 1/2 części zabudowanej działki gruntu nr 42, o obszarze 558 m2, położonej w Z. przy ul. A 1, 1/4 części zabudowanych działek gruntu o nr 133 i 134, o łącznym obszarze 1.132 m2, położonych w Z. przy ul. B 48 i 50, 5/32 części zabudowanej działki gruntu nr 12, o obszarze 870 m2 położonej w Z. przy ul. C 1a. W zgłoszeniach o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 złożonych w dniu 19 grudnia 2012 r. i w dniu 12 marca 2013 r. podatnik wskazał, że tytułem ww. dziedziczenia nabył: 1/6 części w niezabudowanej nieruchomości położonej w Z., przy ul. A 21 o zadeklarowanej wartości 51.000 zł, 1/12 części w zabudowanej nieruchomości położonej w Z., przy ul. B 48 i 50 o zadeklarowanej wartości 32.400 zł, w tym wartość 1/12 części budynku mieszkalnego - 12.400 zł, 5/96 części w zabudowanej nieruchomości położonej w Z., przy ul. C 1 o zadeklarowanej wartości 25.000 zł, 1/6 części zabudowanej nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 1 o zadeklarowanej wartości 28.100 zł. Ogólna wartość majątku, zgodnie z powyższymi wskazaniami, wyniosła 141.500 zł. Powyższe nabycie podlega opodatkowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 86 ze zm. – dalej jako "u.p.s.d.). W związku z przedmiotowym nabyciem, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 7 marca 2014 r. wezwał podatniczkę do podwyższenia wartości składników ww. schedy spadkowej: ½ części niezabudowanej nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 21 do kwoty 153.000 zł., ½ części zabudowanej nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 1 do kwoty 84.300 zł, ¼ części zabudowanych działek położonych w Z. przy ul. B 48 i 50 do kwoty 112.200 zł, 5/32 części zabudowanej działki położonej w Z. przy ul. C 1a do kwoty 75.000 złotych. Podatniczka w piśmie z dnia 25 marca 2014 r. dokonała podwyższenia wartości nabytych udziałów w ww. nieruchomościach odpowiednio: do kwoty 60.000 zł, do kwoty 25.000 zł, do kwoty 87.500 zł, do kwoty 60.000 zł. Organ podatkowy ponownie wezwał do podwyższenia wartości składników spadku, podając te same wartości, co w piśmie z dnia 7 marca 2014 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 25 czerwca 2014 r. strona dokonała następującego podwyższenia udziałów: do kwoty 120.000 zł, do kwoty 70.000 zł, do kwoty 87.500 zł, do kwoty 60.000 zł. Uznając, że wskazane przez podatniczkę wartości dotyczące nabytych udziałów w nieruchomościach położonych w Z. przy ul. B 48 i 50, nie odpowiadają ich wartościom rynkowym, organ podatkowy zawiadomił stronę o terminie oględzin tych nieruchomości. Rzeczoznawca przedłożył organowi podatkowemu operaty szacunkowe dotyczące wyceny wskazanych powyżej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. ustalił R. W. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia praw do spadku po H. S. w wysokości 9.612 zł. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie: art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 7 ust. 1 ww. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, art. 6 ust. 4 u.p.s.d. przez niewłaściwe zastosowanie, - art. 120, 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej jako "o.p.") poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Z uwagi na charakter i zakres naruszeń, podatniczka wniósła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Po przeanalizowaniu akt sprawy oraz argumentów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. ustalającej R. W. zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej w dniu 26 listopada 2010 r. H. S. w wysokości 9.612 zł i określił to zobowiązanie w wysokości 8.808 zł. W uzasadnieniu organ podniósł, iż postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...], zmieniało postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...]tylko w zakresie sposobu dziedziczenia, na dziedziczenie testamentowe. Dlatego też, w ocenie organu, należy uznać, iż wcześniejsze postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po H. S. nie zostało uchylone, a jedynie zmienione w zakresie sposobu dziedziczenia, a krąg spadkobierców i ich udziały w spadku nie zmieniły się. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, że postanowieniem, które potwierdza nabycie przez skarżącą spadku po matce, pomimo jego zmiany, jest postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Dzień jego uprawomocnienia stanowi datę powstania obowiązku podatkowego w sprawie tego nabycia, na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. Organ wywiódł zatem, że termin do zgłoszenia nabytego spadku upłynął w dniu 2 grudnia 2011 r. Skoro z akt sprawy zaś bezspornie wynika, iż zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych złożone zostało w dniu 19 grudnia 2012 r., to oznacza to, że strona dokonała zgłoszenia po upływie terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Organ wskazał, iż za niebudzący wątpliwości należy uznać fakt poniesienia przez jednego ze spadkobierców zmarłej H. S., R. W., nakładów na nieruchomość będącą przedmiotem spadku, położoną w Z., przy ul. B 48. Kserokopie rachunków, dotyczących tych nakładów złożone zostały w trakcie prowadzonego wobec W. S. postępowania podatkowego, ich oryginały okazano w trakcie postępowania odwoławczego. Nakłady te należy zaliczyć do długów i ciężarów tego spadku. Długi i ciężary wyrażone w pieniądzu potrąca się w kwotach nominalnych, a już wykonane według ich faktycznej wartości z dnia poniesienia. Długi i ciężary obciążają spadek, w związku z tym odlicza się je od wartości masy spadkowej proporcjonalnie do nabytego udziału, nie zaś w kwotach faktycznie poniesionych. R. W. przedstawiła rachunki dokumentujące nakłady, poniesione do dnia nabycia spadku, na kwotę 137.842,62 zł. Kwoty nakładów poniesionych do 1994 r., wynikające z przedstawionych rachunków, zostały zdenominowane na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego ( Dz.U. Nr 84, poz. 386). Zapis art. 7 u.p.s.d. nie wskazuje na konieczność waloryzacji zarówno długów i ciężarów jak i nakładów nabywcy odliczonych z podstawy opodatkowania. Dlatego organ nakłady poczynione na wskazane nieruchomości, wyrażone w pieniądzu, potrącił w kwotach faktycznie poniesionych, po uwzględnieniu denominacji złotego, bez waloryzowania tychże kwot. W ocenie organu zatem podatek ustalony na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.s.d. wynosi 8.808 zł. Wartość spadku wynosi bowiem 472.319 zł a długi i ciężary spadku - 34.460,65 zł (1/4 z kwoty nakładów w wysokości 137.842,62 zł). Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona złożyła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 6 ust. 4 niniejszej ustawy przez niewłaściwe zastosowanie a także przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 120, 122 i 187 o.p. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż nie powinien budzić żadnych wątpliwości fakt, iż postanowienie z dnia [...] r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego a zatem nie może być podstawą do oceny skutków podatkowych nabycia spadku. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia z dnia [...] r. wydanego w sprawie [...] postanowienie to jest jedynym dokumentem, w oparciu o który spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia. Podkreśliła, że w obiegu prawnym nie funkcjonują dwa postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (pierwotne i późniejsze). Wyłącznie postanowienie z dnia [...] r. wydane w sprawie [...] jest postanowieniem, o którym mowa w art. 1027 k.c. jak też postanowieniem rodzącym skutki podatkowe w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Zatem, zdaniem strony, termin 6 miesięcy określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. rozpoczął bieg w dniu 20 września 2012 r. Wobec tego, że podatniczka przed upływem tego terminu notyfikowała Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. nabycie spadku, tym samym jest zwolniona od podatku z tytułu nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Mając na uwadze charakter i zakres zgłoszonych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawową kwestię sporną w rozpatrywanej sprawie stanowi ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu nabycia przedmiotowego spadku. W niniejszej sprawie bezsporne jest bowiem, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt [...] spadek po H. S. zmarłej w dniu 26 listopada 2010 r. na podstawie ustawy nabyli zstępni T. S., R. W. z domu S. i W. S. po 1/3 części każde z nich. Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Cywilny zmienił powyższe postanowienie w ten sposób, iż postanowieniem wydanym w dniu [...] r. w sprawie o sygnaturze akt [...] stwierdził, że spadek po H. A. S. na podstawie testamentu nabyli T. S., R. W. z domu S. i W. S. po 1/3 części każde z nich. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega m.in. nabycie przez dziedziczenie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium RP. W ustawie podatkowej ustawodawca nie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem nabycia rzeczy lub praw majątkowych i nie określił, z jaką chwilą następuje nabycie tych rzeczy i praw. Kwestie związane z nabyciem spadku, w tym również określenie momentu nabycia spadku, uregulowane zostały w księdze IV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm. – dalej jako "k.c."). Z treści art. 925 k.c. wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, który otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.). A zatem, jeżeli w ustawie o podatku od spadków i darowizn mowa jest o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia, to oznacza nabycie tych właśnie składników majątku przez spadkobiercę z chwilą śmierci spadkodawcy. Postanowienie sądu powszechnego stwierdzające nabycie spadku ma charakter deklaratoryjny. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie zarówno krąg spadkobierców wymienionych w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., potwierdzającym nabycie spadku po H. S., jak i udziały w spadku nie uległy zmianie. Organ podniósł, że postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. zmieniało postanowienie z dnia [...] r. tylko w zakresie sposobu dziedziczenia, tj. z ustawowego na dziedziczenie testamentowe. Dlatego też, w ocenie organu, należy przyjąć, że postanowienie z dnia [...] r. nie zostało uchylone, a jedynie zmienione we wskazanym zakresie, a krąg spadkobierców i ich udziały w spadku nie zmieniły się. Analizując powyższe okoliczności, organ przyjął, że postanowieniem, które potwierdza nabycie przez skarżącą spadku po matce, pomimo jego zmiany, jest postanowienie z dnia [...] r. Co za tym idzie, to dzień uprawomocnienia się niniejszego postanowienia stanowi też datę powstania obowiązku podatkowego w sprawie tego nabycia, na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. Zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych jeżeli zgłoszą oni nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w przypadku ich nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (art. 6 ust. 4u.p.s.d.). W ocenie organu, z uwagi na okoliczności opisane powyżej, skarżąca uchybiła terminowi określonemu w treści art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Organ przyjął bowiem, iż termin do zgłoszenia nabytego przez nią spadku upłynął w dniu 2 grudnia 2011 r., gdyż obowiązek podatkowy w przedmiotowej sprawie powstał z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu z dnia [...] r., tj. w dniu 2 czerwca 2011 r. Natomiast z akt sprawy bezspornie wynika, iż zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych złożone zostało w dniu 19 grudnia 2012 r., a zatem, jak wskazał organ, po upływie terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny. Nie tworzy bowiem nowego stanu prawnego. Wynika to w sposób oczywisty z cytowanych powyżej przepisów regulujących kwestie dotyczące spadkobrania. Spadkodawca bowiem nabywa z chwilą śmierci spadkodawcy, a wejście spadkobiercy w ogół praw i obowiązków zmarłego następuje z mocy samego prawa. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku winno odpowiadać rzeczywistemu stanowi prawnemu, jeśli tego nie czyni możliwa jest zmiana tego rodzaju postanowienia. Regulacja zawarta w treści art. 679 k.p.c. przewiduje odrębne postępowanie, w którym można przeprowadzić dowód, że stwierdzenie nabycia spadku nie było zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Dowód tego rodzaju może być przeprowadzony tylko w omawianym postępowaniu. W § 1 cytowanego powyżej przepisu, ustawodawca wskazał, iż możliwe jest uchylenie lub zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W piśmiennictwie jednak niejednokrotnie podnosi się, iż zawarta w omawianym przepisie wzmianka o możliwości uchylenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jest usterką legislacyjną. Sąd bowiem nie może poprzestać na uchyleniu postanowienia, lecz ma obowiązek stwierdzenia nabycia spadku przez właściwych spadkobierców w oparciu o właściwe podstawy (Adam Szpunar "Zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku" – Przegląd sądowy nr 9 z 2002 r.). Na uwagę zasługuje fakt, iż celem przepisu art. 679 k.p.c. jest skorygowanie wadliwego orzeczenia (uchwała Sądu Najwyższego z 16.12.1983 r. – OSNCP 1984, poz. 111). Zatem skoro chodzi o skorygowanie istniejącego orzeczenia, to czyni to chybionym stanowisko organu, iż po wydaniu postanowienia zmieniającego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w obrocie prawnym istnieją dwa postanowienia – o stwierdzeniu nabycia spadku oraz postanowienie o zmianie wcześniejszego postanowienia. Nie budzi wątpliwości, iż prawomocne orzeczenie, zmieniające w trybie art. 679 k.p.c. poprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, ma taki sam charakter i wywołuje te same skutki prawne. Oznacza to, iż ma ono charakter orzeczenia stwierdzającego nabycie spadku i także może ulec zmianie w trybie art. 679 k.p.c. (tak SN w postanowieniu z dnia 7.03.1968 r., sygn. akt II CR 102/68). Należy podnieść, iż organ nie dokonał właściwej analizy treści postanowienia z dnia [...] r. Zgodnie bowiem z rozstrzygnięciem zawartym w pkt. 1, sąd postanowił zmienić postanowienie Sądu Rejonowego w Z. wydane w sprawie [...] z dnia [...] roku w ten sposób, że "stwierdzić, że spadek po H. A. S. z domu O. córce P. i R. zmarłej w dniu 26 listopada 2010 roku w Z., ostatnio stale zamieszkałej w Z., na podstawie testamentu z dnia 24 stycznia 1985 roku (Repertorium A numer [...]) otwartego i ogłoszonego w dniu 30 sierpnia 2012 roku nabyli T. P. S., R. W. z domu S., W. F. S. po 1/3 (jednej trzeciej) każde z nich". Zatem wbrew twierdzeniom organu postanowienie zmieniające nie dotyczyło jedynie wskazania, iż spadkobranie nastąpiło na podstawie testamentu, a nie jak pierwotnie wskazano – na podstawie ustawy. Treścią postanowienia z dnia [...]r. objęte zostały wszystkie okoliczności dotyczące osoby spadkodawczyni jak i osób spadkodawców, części w jakich dziedziczą oraz podstawy w oparciu o jaką dziedziczą. Mając na uwadze powyższą argumentację, w ocenie sądu, na uwzględnienie zasługują zarzuty naruszenia art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz art. 6 ust. 4 cytowanej ustawy, zawarte w rozpatrywanej skardze. Naruszenie wymienionych przepisów niewątpliwie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Organ zatem winien liczyć 6-ciomiesięczny termin do zgłoszenia od dnia uprawomocnienia się postanowienia z dnia [...] r. Ponieważ stało się ono prawomocne w dniu 20 września 2012 r., to podatniczka dokonując zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych w dniu 19 grudnia 2012 r. uczyniła to zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Kwestią sporną między stronami niniejszego sporu była także okoliczność nieuwzględnienia przez organ podatkowy długów i ciężarów przedmiotowego spadku. Zgodnie art. 7 ust. 1 u.p.s.d. podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Do długów i ciężarów zalicza się koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków (ust. 3 art. 7 u.p.s.d.). Zgodnie zatem z powyżej powołanym art. 7 ust. 1 u.p.s.d., ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn następuje po potrąceniu długów i ciężarów. Pojęcie długu, zawarte w tym przepisie, obejmuje wszelkie pieniężne roszczenia cywilnoprawne związane z przedmiotem spadku, łącznie z roszczeniami spadkobiercy z tytułu poczynionych przez niego nakładów na przedmiot spadku, z wyłączeniem nakładów poniesionych przez spadkobiercę w ramach normalnej eksploatacji nieruchomości budynkowej, takich jak utrzymanie czystości w budynku, malowanie pokoi, odnawianie elewacji czy naprawa dachu zabezpieczająca przed obniżeniem wartości użytkowej budynku (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 88/14). Organ wskazał, iż za niebudzący wątpliwości należy uznać fakt poniesienia przez R., spadkobierczynię H. S., nakładów na nieruchomość będącą przedmiotem spadku, położoną w Z. przy ul. B 48. Kserokopie rachunków, dotyczących tych nakładów złożone zostały w trakcie prowadzonego wobec skarżącego postępowania podatkowego, a oryginały okazane zostały w tok postępowania odwoławczego. Nakłady te zostały przez organ zaliczone do długów i ciężarów tego spadku. Długi i ciężary wyrażone w pieniądzu potrąca się w kwotach nominalnych, a już wykonane według ich faktycznej wartości z dnia poniesienia (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. II FSK 43/10, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. skt I SA/Ol 919/14). Długi i ciężary obciążają spadek, a więc, jak słusznie podniósł organ odlicza się je od wartości masy spadkowej proporcjonalnie do nabytego udziału, nie zaś w kwotach faktycznie poniesionych. Strona przedstawiła rachunki dokumentujące opisane nakłady, poniesione do dnia nabycia spadku, na kwotę 137.842,62 zł. Kwoty nakładów poniesionych do 1994 r., wynikające z przedstawionych rachunków, organ zdenominował na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego ( Dz.U. Nr 84, poz. 386). Nadto organ słusznie, w ocenie sądu, zauważył, że zapis art. 7 u.p.s.d. nie wskazuje na konieczność waloryzacji zarówno długów i ciężarów jak i nakładów nabywcy odliczonych z podstawy opodatkowania. Dlatego też nakłady poczynione na nieruchomości, wyrażone w pieniądzu, należało potrącić w kwotach faktycznie poniesionych, po uwzględnieniu denominacji złotego, bez waloryzowania tychże kwot. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem przez pojęcie "nakładów" należy rozumieć wszelkie inwestycje i inne wydatki związane z posiadaniem rzeczy. Zatem praca własna nie jest nakładem i z tego powodu nie może podlegać odliczeniu na podstawie art. 7 ust. 1 u.p.s.d. Warunkiem uznania nakładów poczynionych na nieruchomość nabytą w wyniku dziedziczenia, jest stosowne ich udokumentowanie. Wynika to z treści art. 17a zdanie 2 u.p.s.d., stosownie do którego do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania, a także § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 września 2011 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 216, poz. 1276), w myśl którego podatnicy podatku od spadków i darowizn obowiązani są dołączyć do zeznania dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania potwierdzające istnienie długów i ciężarów, obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe. Powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym akcentuje się, że strona postępowania w sprawie wymiaru podatku od spadków i darowizn wskazująca na fakty poniesienia określonych nakładów na nieruchomość spadkową ma obowiązek nie tylko sprecyzowania wysokości owych nakładów, ale także udokumentowania ich poniesienia (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 88/14). Nakłady poniesione na nieruchomość położoną w Z. przy ul. B 48 i 50 podlegają odliczeniu w wysokości 34.460,65 zł z uwagi na fakt, iż w skład spadku po zmarłej H. S. wchodzi udział w tej nieruchomości w określonej części procentowej. W toku postępowania nie zostały także udokumentowane koszty pogrzebu w wysokości 5.040 zł. R. W. nie przedłożyła bowiem dokumentów na ich poniesienie we wskazanej wysokości, pomimo wezwania organu podatkowego z dnia 7 stycznia 2015 r. Z tego względu obliczenia organu w zakresie ustalenia wysokości podatku w oparciu o treść art. 15 ust. 1 u.p.s.d. (8.808 zł), wartość spadku (472.319 zł) oraz długów i ciężarów spadku (34.460,65 zł) sąd uznał za prawidłowe (1/4 z kwoty nakładów w wysokości 137.842,62 zł). Jednakże mając na względzie niewłaściwe zastosowanie przez organ regulacji zawartych w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz art. 6 ust. 4 niniejszej ustawy, przez co doprowadził do naruszenia art. 120, 122 i 187 o.p. poprzez brak właściwego rozpatrzenia materiału dowodowego, sąd zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpatrując sprawę ponownie organ dokona prawidłowej analizy art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz art. 6 ust. 4 niniejszej ustawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny sprawy, mając przy tym na względzie dokonaną przez sąd wykładnię wskazanych przepisów prawa. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a. mko

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło