II SA/Wa 353/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant starszy referent Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D.S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] o zwolnieniu D.S. ze służby w Policji z dniem [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zwolnienia funkcjonariusza ze służby określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W sprawie bezsporne jest, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...] zostało warunkowo umorzone postępowanie karne przeciwko D.S., oskarżonemu o przestępstwa z art. 216 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 191 § 1 k.k., na okres próby w wymiarze dwóch lat. Organ wyjaśnił, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym, jednak wina policjanta co do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa jest bezsprzeczna, co wynika z ustaleń dokonanych w postępowaniu karnym oraz prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Jako drugą niezbędną przesłankę do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, tj. brak możliwości pozostania funkcjonariusza w służbie organ wskazał troskę o autorytet Policji. Popełnienie czynów o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej. Podkreślił, że powyższe przestępstwa są czynami szczególnie nagannymi w odbiorze społecznym, systematycznie zwalczanymi przez Policję, a ponadto nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby. Tak więc pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki do jej pełnienia w związku z popełnionym czynem, godziłoby w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do utraty zaufania obywateli do tej instytucji, a także miałoby demoralizujący wpływ na pozostałych funkcjonariuszy. Komendant Główny Policji wskazał, że fakt skierowania funkcjonariusza przez sąd do postępowania mediacyjnego w celu pojednania z pokrzywdzoną nie może stanowić za pozostawieniem go w służbie zwłaszcza, że z pkt 4 ugody mediacyjnej zawartej w dniu [...] sierpnia 2015 r. wynika, że policjant zobowiązał się do podjęcia terapii w związku z brakiem kontroli swoich emocji, a ponadto już wcześniej miały miejsce różnego rodzaju incydenty z jego udziałem. Kwestia zdolności do służby nie ma w sprawie znaczenia gdyż stan zdrowia funkcjonariusza nie stanowił przesłanki do wszczęcia niniejszego postępowania. Rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes społeczny, tożsamy z ważnym interesem służby wymagający szybkiego zwolnienia ze służby policjanta, który popełnił przestępstwo i nie daje rękojmi prawidłowego realizowania ustawowych zadań Policji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.S. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz rozkazu personalnego organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez wadliwą i subiektywną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach sprzecznych z doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki polegających na przyjęciu, że nie może pełnić służby w Policji jedynie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu wyroku sądu karnego pomimo, że nie przemawia za jego zwolnieniem dotychczasowa postawa podczas pełnienia służby, jak również wyniki badań przeprowadzonych przez lekarza [...] oraz komisję lekarską w dniach [...] i [...] lutego 2016 r., a także art. 107 § 1 k.p.a., poprzez ograniczenie się do stwierdzenia, że popełnienie przez niego zarzucanych czynów zabronionych nie budzi wątpliwości bez wskazania, z jakiej przyczyny powyższy fakt uniemożliwia mu dalszą służbę w Policji, 2) prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydanie wyroku karnego warunkowo umarzającego postępowanie uniemożliwia pełnienie służby w Policji, mimo że z jego istoty wynika brak lub nieznaczna szkodliwość społeczna popełnionego czynu, co jest sprzeczne z ustaleniami organu, iż czyn pozbawia go waloru nieposzlakowanej opinii, a także § 25 w zw. z § 26 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 644), poprzez ich niezastosowanie polegające na niewydaniu mu od dnia zwolnienia, tj. [...] listopada 2015 r. świadectwa służby, przez co został pozbawiony realnej możliwości zatrudnienia. Wnoszący skargę wskazał, że argumentacja organów Policji zmierza w kierunku przyjęcia, że zwolnienie ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny. Brak precyzyjnego określenia przyczyn, dla których nie może w dalszym ciągu pełnić służby oraz ograniczenie się do powołania klauzul generalnych, jak nieposzlakowana opinia czy nieskazitelny charakter, w odniesieniu do wybiórczego epizodu z jego życia, nie mieści się w granicach obowiązujących przepisów prowadząc do swobodnej ich wykładni. W jego ocenie organy Policji niezasadnie uwzględniły fakt popełnienia zarzucanych czynów pomijając istotę warunkowego umorzenia postępowania, tj. pozytywną prognozę kryminologiczną, przez co dały wyraz skrajnemu przejawowi legalizmu i dyskryminacji. Podkreślił, że przestępstwo, które uniemożliwia pełnienie dalszej służby musi mieć charakter czynu o znacznej społecznej szkodliwości, powodującego powszechną naganę społeczną. Zaznaczył, że warunkowe umorzenie postępowania i orzeczenie okresu próby ma umożliwić sprawcy funkcjonowanie w społeczeństwie bez penalizowania go. Nie bez znaczenia jest zatem zachowanie się po popełnieniu przestępstwa, ewentualne naprawienie wyrządzonej szkody oraz gotowość pojednania się z pokrzywdzoną. Zdaniem skarżącego, wobec jednorazowego naruszenia obowiązującego porządku prawnego, został niezasadnie zwolniony ze służby jako osoba, która powoduje demoralizację wśród policjantów i utratę przez Policję autorytetu oraz wiarygodności w odbiorze społecznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonego rozkazu personalnego nie stwierdził, aby Komendant Główny Policji, jak i Komendant Wojewódzki Policji w [...] naruszyli przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czy też przepisy postępowania administracyjnego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Dodatkowy wymóg do zastosowania wyżej wymienionej podstawy zwolnienia, określa przepis art. 43 ust. 3 powołanej ustawy, według którego zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Z analizy art. 41 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie w szeregi Policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 tej ustawy, związana jest z utratą przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Celem omawianego przepisu jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tych czynów wskazuje na popełnienie ich z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. W interesie tak państwa, jak i jego obywateli, leży bowiem jak najszybsze usunięcie z Policji takich funkcjonariuszy, a zatem działanie właściwych organów Policji na tej podstawie służy ochronie interesu publicznego. Należy zwrócić uwagę, że szczególny charakter służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym jego utraty. Wśród służb mundurowych, Policja wyróżnia się bowiem zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istotne znaczenie ma w praworządnym państwie umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań z zakresu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar Policji powoduje też, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do funkcjonariuszy. Z tego właśnie względu wymagania w stosunku do policjantów muszą być tak wysokie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Sąd Rejonowy [...] w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...] uznał D.S. winnym popełnienia czynów określonych w art. 216 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz w art. 191 § 1 k.k., tj. o to, że w dniu [...] sierpnia 2014 r. w [...], używając pod adresem P.W. słów uznanych powszechnie za obelżywe, szarpiąc ją, chcąc wyrwać jej z rąk niemowlę, deptał obutymi nogami po stopach, ugryzł w prawą rękę na wysokości nadgarstka, kilkakrotnie kopnął ją kolanem w brzuch powodując upadek pokrzywdzonej plecami na ziemię oraz uderzył ją co najmniej otwartą dłonią w twarz, w następstwie czego pokrzywdzona doznała zasinienia na prawym przedramieniu, zasinienia nad prawym uchem, skutkujących naruszeniem czynności narządu ciała na czas nieprzekraczający dniu siedmiu oraz tego samego dnia w celu zmuszenia P.W. do wydania parodniowego syna J., groził jej spaleniem samochodów oraz zniszczeniem domu należących do niej i jej rodziny, które to groźby wzbudziły w pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że będą spełnione. Fakt popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza jest oczywisty wobec warunkowego umorzenia przez Sąd postępowania. Warunkowe umorzenie jest możliwe bowiem tylko wówczas, gdy wina sprawcy i okoliczności popełnienia zarzucanego mu czynu nie budzą wątpliwości. Rację ma organ, że nie wiąże go ocena zasadności poddania D.S. próbie. Jego zadaniem było jedynie ocenić w jaki sposób na treść stosunku służbowego wpływa fakt popełnienia czynów o znamionach przestępstwa oraz w jaki sposób wpływa to na dobro służby. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie wyklucza zatem możliwości rozwiązania z policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 77/14, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji twierdzenie skarżącego, że organy Policji skupiając się wyłącznie na okolicznościach popełnienia czynów pominęły istotę warunkowego umorzenia postępowania w postaci pozytywnej prognozy kryminologicznej nie zasługuje na uwzględnienie. Tryb przewidziany w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji został wprowadzony nie po to, aby policjanci, w stosunku do których warunkowo umorzono postępowanie karne, mogli uniknąć jakichkolwiek sankcji służbowych. Celem omawianego unormowania było stworzenie możliwości wyeliminowania z grona funkcjonariuszy Policji także policjantów, w stosunku do których nie zapadł wprawdzie prawomocny wyrok skazujący ich za popełnienie przestępstwa, ale których bezprawność działania w świetle przepisów prawa karnego nie budzi wątpliwości i jest oczywista. Sąd podzielił stanowisko organów, że charakter czynów o znamionach przestępstwa z art. 216 § 1 i art. 157 § 2 i art. 191 § 1 k.k., jakich dopuścił się D.S., które zawsze popełnione zostają z winy umyślnej, uniemożliwiają jego pozostanie w służbie. Tego rodzaju czyny bowiem poddawane są szczególnej krytyce i napiętnowaniu, a to uzasadnia przyjęcie, że skarżący utracił wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do bycia funkcjonariuszem Policji. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji pismem z dnia [...] października 2015 r. wystąpił do organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów o wydanie opinii w sprawie zwolnienia D.S. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Uchwałą z dnia [...] października 2015 r. Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów w [...] wskazał, że nie wnosi uwag co do zwolnienia policjanta ze służby. Wyjaśnić należy, że przepis art. 43 ust. 3 ustawy o Policji obliguje organ do zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w przedmiocie zwolnienia ze służby na omawianej podstawie, jednak nie uzależnia zwolnienia funkcjonariusza w tym trybie od wydania opinii przez organ związkowy. Należy podkreślić, że organy Policji, podejmując rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego ze służby wyjaśniły, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny, tzn. dobro Policji, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie naruszono także przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organy administracji obu instancji wyczerpująco ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), oceniły zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 75 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący został również poinformowany przez organ I instancji o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oraz pouczony o przysługujących mu uprawnieniach w toku tego postępowania (dowód: pisma Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...] października 2015 r.). Przy ocenie zasadności zastosowania trybu zwolnienia ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie ma znaczenia dotychczasowa nienaganna służba oraz własne przekonanie policjanta o przydatności do służby. Podnoszona przez skarżącego kwestia niewydania świadectwa służby oraz nieuwzględnienia wyników badań przeprowadzonych przez lekarza [...] oraz komisję lekarską w dniach [...] i [...] lutego 2016 r. nie ma wpływu na prawidłowość rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Również zarzut dotyczący naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. okazał się niezasadny, bowiem organy wystarczająco uzasadniły rozkaz personalny w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy pozostawanie policjanta w służbie, na którym ciąży zarzut popełnienia przestępstwa godzi w interes służby, a tym samym w interes społeczny. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji odpowiadają prawu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.