VI SA/Wa 3216/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia tymczasowego w wykonywaniu czynności zawodowych oddala skargę w całości Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] września 2015 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu odwołania A. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w zw. z art. 4c ust. 3 p.o.a. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych. W uzasadnieniu Prezydium NRA podało, że podstawą dla wszczęcia postępowania w trybie art. 4c p.o.a. było postanowienie Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. o umorzeniu śledztwa wobec A. B. na podstawie art. 17 § 1 pkt. 2 kpk, w związku z jej całkowicie zniesioną zdolnością rozpoznania znaczenia czynów i kierowania postępowaniem. Prokuratura Rejonowa w swym orzeczeniu kierowała się opinią biegłych psychiatrów i psychologa, w której stwierdzono, że A. B. dotknięta jest chorobowym postrzeganiem rzeczywistości. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, że przedłożone zaświadczenia lekarskie nie stanowią podstawy dla podważenia wiarygodności opinii sporządzonych w toku postępowania karnego. Zaświadczenie z dnia [...] marca 2015 r. odnosi się do badania sprzed kilku miesięcy, ma charakter lakoniczny i nic nie wiadomo o metodzie badawczej, czasie trwania wizyty itp. Dokument ten nie może być zatem uznany za w pełni wiarygodne i kompletne zaświadczenie o stanie zdrowia pacjentki. Z kolei zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2015 r. wskazuje na istnienie u badanej zaburzeń psychicznych, określonych co prawda innym mianem, niż w opinii, świadczących jednak jednoznacznie o problemach ze zdrowiem psychicznym. W tym zaświadczeniu lekarz nie wypowiada się na temat wpływu stwierdzanych zaburzeń na zdolność postrzegania i kierowania własnym postępowaniem, zatem treść tego dokumentu nie stoi w sprzeczności z konkluzjami opinii biegłych. Prezydium NRA stwierdziło, że znajdująca się w aktach opinia sądowa psychiatryczno - psychologiczna ma szczególny walor dowodowy z uwagi na rangę specjalistów - autorów opinii, ich jednomyślność, wyczerpującą treść oraz przekonujące uzasadnienie konkluzji, wywiedzionych w oparciu o szczegółowe badanie. W opinii z dnia [...] kwietnia 2015 r. biegli stwierdzili u badanej chorobę psychiczną, określoną jako uporczywe zaburzenia urojeniowe. Choroba ta zakłóca jej funkcjonowanie psychologiczne i społeczne. Chora odbiera rzeczywistość w sposób nierealistyczny, ujawnia paranoiczne cechy osobowości, nie ma wglądu we własne zachowania. W zakresie zarzuconych jej czynów miała zniesioną zdolność rozpoznania ich i kierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 31 § 1 kk. Ponadto zachodzi wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia czynu zabronionego. W ocenie organu tak kategoryczne stwierdzenia opinii nie pozostawiają wątpliwości - nawet w świetle przedstawionych zaświadczeń - że odwołująca cierpi na zaburzenia psychiczne, które nie tylko wpływają na ocenę jej poczytalności w aspekcie odpowiedzialności karnej, ale także na bieżące funkcjonowanie, również zawodowe. Co więcej, biegli prognozują wysokie prawdopodobieństwo dalszych naruszeń prawa, co stanowi samoistną przesłankę stosowania przewidzianego w art. 4c ust. 3 p.o.a. środka zabezpieczającego w postaci zawieszenia w czynnościach zawodowych. Organ podniósł, że nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia, że odwołująca jest już zawieszona w prawie wykonywania zawodu w toku sprawy dyscyplinarnej, albowiem nie tylko różne są przesłanki stosowania obydwu zbliżonych w charakterze środków, ale też nie są możliwe do przewidzenia przyszłe rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego. Z tego względu ORA we własnym zakresie zobowiązana jest zadbać o interes adwokatury i potencjalnych klientów adwokata odsuwając go od możliwości świadczenia pomocy prawnej w aktualnym stanie psychicznym. W ocenie organu wątpliwości co do stanu psychicznego odwołującej nie usuwają złożone przez nią zaświadczenia o ukończeniu kursów i szkoleń, bowiem jej zachowania nie musiały stać na przeszkodzie uczestnictwu w określonym typie zajęć. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz oraz uchwały organu I instancji. Podniosła zarzut: 1. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę jej wydania, a polegający na bezzasadnym przyjęciu jakoby opinie biegłych lekarzy sądowych wykonane na potrzeby zakończonego umorzeniem postępowania przygotowawczego stanowiły wystarczający dowód na stwierdzenie stałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata i zasadności tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych w sytuacji, gdy zostały one przeprowadzone w toku postępowania przygotowawczego, ich przedmiotem nie był ogólny stan psychiczny skarżącej, w szczególności jej zdolność do wykonywania zawodu adwokata, a jedynie możliwość rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim zachowaniem w chwili popełnienia zarzucanych jej wówczas czynów zabronionych, a nadto z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego z [...] marca 2015 r. wynika, że nie stwierdza się u niej jakichkolwiek symptomów choroby psychicznej, co winno skutkować uchyleniem uchwały; w przedmiocie tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych; 2. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania skarżonej uchwały, a polegający na bezzasadnym przyjęciu jakoby za wydaniem uchwały w przedmiocie zawieszenia skarżącej w czynnościach zawodowych przemawiał interes adwokatury oraz jej potencjalnych klientów, podczas gdy w chwili obecnej skarżąca jest już tymczasowo zawieszona w czynnościach zawodowych w związku z toczącym się przeciwko niej postępowaniem dyscyplinarnym przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym Adwokatury, przez co nie może świadczyć pomocy prawnej jako adwokat, co powoduje, że okoliczności powołane w uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA w [...] w analizowanym stanie faktycznym nie zachodzą, a nadto w sprawie nie ujawniono żadnego dowodu pozwalającego zasadnie twierdzić, że aktualny stan psychiczny skarżącej stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez nią czynności adwokackich, w szczególności w jakikolwiek sposób mógłby stanowić zagrożenie dla jej potencjalnych klientów. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i uzasadniła wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 4c ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze w razie wszczęcia postępowania o stwierdzenie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu, okręgowa rada adwokacka może zawiesić adwokata tymczasowo w wykonywaniu czynności zawodowych. To samo uprawnienie przysługuje okręgowej radzie adwokackiej wtedy, gdy przeciwko adwokatowi zostało wszczęte postępowanie o ubezwłasnowolnienie. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury orzeczenie o tymczasowym zawieszeniu w prawie wykonywania zawodu adwokata, jest odpowiednikiem postanowienia o zabezpieczeniu wydawanego w toku toczącego się postępowania głównego. Zatem do wydania orzeczenia o tymczasowym zawieszeniu w czynnościach zawodowych po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia stałej niezdolności do wykonywania zawodu, nie jest wymagana opinia biegłych psychiatrów orzekająca o chorobie psychicznej. Opinia taka jest obligatoryjna w przypadku wydawania decyzji o stwierdzeniu trwałej niezdolności do wykonywania zawodu. W sytuacji zaistnienia wątpliwości, co do tego, czy stan zdrowia adwokata pozwala mu na prawidłowe wykonywanie zawodu właściwa rada adwokacka wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu. Sąd podziela stanowisko organu, że do udzielenia zabezpieczenia w postaci tymczasowego zawieszenia w prawie wykonywania zawodu adwokata wystarcza uprawdopodobnienie, nie zaś udowodnienie danej kwestii a tym samym dysponowanie przez organ opiniami lekarzy i biegłych wskazującymi na uzasadnioną wątpliwość, co do poczytalności i stanu psychicznego danej osoby jest wystarczające do wydania uchwały o tymczasowym zawieszeniu w prawie wykonywania zawodu. W niniejszej sprawie organy, co nie jest sporne, dysponowały opinią biegłych psychiatrów i psychologa wydanych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organa prokuratury. Z opinii tych wynika m.in., że skarżąca cierpi na chorobę psychiczną pod postacią zaburzeń urojeniowych oraz, iż wymaga systematycznego leczenia w warunkach ambulatoryjnych. Zaburzenia psychiczne na które cierpi skarżąca, nie tylko wpływają na ocenę jej poczytalności w aspekcie odpowiedzialności karnej, ale także na bieżące funkcjonowanie, również zawodowe - biegli prognozowali bowiem wysokie prawdopodobieństwo dalszych naruszeń prawa. Z zaświadczenia lekarskiego przedstawionego przez skarżącą, wynika natomiast, iż u skarżącej rozpoznano "zaburzenia adaptacyjne - reakcję mieszaną lękowo - depresyjną ". Jak trafnie zauważył organ, dla wykonywania zawodu adwokata konieczne jest także powstanie pomiędzy adwokatem a jego klientem szczególnej więzi opartej na zaufaniu. W toku wykonywania zawodu adwokata nie mogą zaistnieć wątpliwościach dotyczące możliwości wykonywania zawodu polegającego na udzielaniu pomocy prawnej. Sąd podziela opinię organu, że charakter problemów zdrowotnych skarżącej wskazuje na prymat interesu publicznego nad interesem strony i organa adwokatury, które zgodnie z art. 17 Konstytucji RP sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem zawodów zaufania publicznego w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, zasadnie uznały konieczność tymczasowego zawieszenia skarżącej w czynnościach zawodowych. Sąd nie podzielił także zarzutu, iż uchwała jest bezzasadna wobec faktu, iż w chwili obecnej skarżąca jest już tymczasowo zawieszona w czynnościach zawodowych w związku z toczącym się przeciwko niej postępowaniem dyscyplinarnym przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym Adwokatury. Postępowanie dyscyplinarne toczy się niezależnie od postępowania prowadzonego przez organa adwokatury, w oparciu o odmienne procedury i różne są przesłanki stosowania obydwu środków. Nadto nie są możliwe do przewidzenia przyszłe rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego. Z tego względu ORA we własnym zakresie zobowiązana była do zastosowania środków przewidzianych prawem celem ochrony interesu publicznego i osób trzecich. Wbrew zarzutom skarżącej organy nie przesądziły o istnieniu stałej niezdolności do wykonywania zawodu. Jak wynika bowiem z dyspozycji art. 4 c poa przesłanki stwierdzenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu (art. 4 c ust. 1 i 2 poa) są odmienne od przesłanek tymczasowego zawieszenia adwokata w wykonywaniu czynności zawodowych. Zdaniem Sądu znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują na zasadność zastosowania wobec skarżącej tymczasowego zawieszenia w czynnościach adwokata do czasu wydania ostatecznej, merytorycznej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd stanął na stanowisku, że organy adwokatury zasadnie uznały, że w stosunku do skarżącej zachodzi konieczność zastosowania przewidzianego w art. 4c ust. 3 poa środka zabezpieczającego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5