IV SA/Wa 376/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skarg A. O. i J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. O. kwotę 726 (siedemset dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. O. kwotę 726 (siedemset dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] określił dla J. O. i A. O. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą Pracownia Cukiernicza [...], wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za 2009 r , w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, że osoby te jako podmioty gospodarcze prowadzące działalność gospodarczą obowiązane są do złożenia rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej i wniesienia we właściwym terminie należności we właściwej wysokości. Strona nie złożyła sprawozdania za 2010 r. zawierającego informacje i dane niezbędne do ustalenia opłaty za ten okres rozliczeniowy oraz nie uiściła jej w ustawowo określonym terminie. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach [...] – [...] marca 2015 r. ustalono, że strona nie miała w latach 2009 – 2013 podpisanej umowy z organizacją odzysku, wprowadziła w 2009 r. na rynek krajowy opakowania z tworzyw sztucznych o łącznej masie 681 kg, opakowania z papieru i tektury o łącznej masie 2192 kg, nie zapewniła odzysku, a w szczególności recyklingu odpadów opakowaniowych i nie osiągnęła ustawowych poziomów odzysku i recyklingu dla opakowań, które wprowadziła na rynek wraz z produktem. Strona nie zrealizowała zaleceń pokontrolnych nie złożyła sprawozdania za 2009 r. i nie uiściła należności. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 19 ustawy o opłacie produktowej do ponoszenia opłat produktowych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy – Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa. Zgodnie z powyższym w oparciu o art. 21 § 3 ordynacji podatkowej, marszałek województwa wydał decyzję w której określił wysokość zobowiązania. Organ powołując się na art. 1 ust. 1b ustawy o opłacie produktowej stwierdził, że obowiązek zapewnienia odzysku, a w szczególności recyklingu odpadów powstałych z opakowań wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy nałożony został na przedsiębiorcę, który wprowadza na rynek produkty w opakowaniach. Opłatę określono na podstawie danych zawartych w protokole kontroli. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wywodził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 888), którą to ustawą zmienione zostały przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej do zobowiązań z tytułu opłaty produktowej należnej za okres do dnia 31 grudnia 2013 r. stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. Organ przytoczył treść art. 1 ust. 2 i wywiódł, że wyjątek ten nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli A. O. i J. O. Skarżący zarzucili naruszenia art. 1 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2013 r. polegające na przyjęciu, że A. O. i J. O. są w myśl tej ustawy przedsiębiorcami zobowiązanymi do zapłaty opłaty produktowej za 2009 r., podczas, gdy w stosunku do obu zobowiązanych zastosowanie ma wyjątek zawarty w ust. 2 tego przepisu, wobec czego są oni zwolnieni z mocy ustawy od zapłaty opłaty produktowej za 2009 r. Skarżący zarzucili także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki do uchylenia tej decyzji. Podniesiono także naruszenia art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wywodzono, że art. 1 ustawy o opłacie produktowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. nie zwierał jednolitej definicji przedsiębiorcy wskazywał na zakres przedmiotowy ustawy. Zdaniem skarżących z uwagi na fakt, że są oni właścicielami cukierni, w których sprzedają wyprodukowane przez siebie wyroby cukiernicze, znaczenie mają ust. 1 i ust. 2 powołanego wyżej artykułu. Zdaniem skarżących obowiązkowi uiszczania opłaty produktowej będzie podlegał tylko taki przedsiębiorca, który jest jednocześnie przedsiębiorcą w myśl art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wprowadza na rynek produkty w opakowaniach wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy i prowadzi jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2 sprzedając produkty tam pakowane albo prowadzi więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni handlowej powyżej 5000 m2 bez względu na powierzchnię pojedynczej jednostki, sprzedającej produkty w tych jednostkach pakowane. Niespełnienie łącznie tych przesłanek powoduje, że skarżący nie są zobowiązani do uiszczania opłaty produktowej. Ponadto skarżący wywodzili, że organ odwoławczy mając wątpliwości co do okoliczności faktycznych sprawy powinien przeprowadzić postepowanie dowodowe uzupełniające lub uchylić zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r. wydanym na rozprawie w oparciu o art. 111 § 1 p.p.s.a. zarządzono połączenie spraw o sygnaturach akt IV SA/WA 376/16 i IV SA/WA 377/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi są zasadne i zasługują na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w nich podniesiono. Przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. dotycząca określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2012 dla J. O. i A. O. Nie kwestionowanym w sprawie jest, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2013 r, poz. 888), którą to ustawą zostały zmienione przepisy ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz opłacie produktowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 90, poz. 607 ze zm. – zwana dalej ustawą o opłacie produktowej) do zobowiązań z tytułu opłaty produktowej należnej za okres do dnia 31 grudnia 2013 r. stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. Zgodnie z brzmieniem obowiązującego wówczas art. 1 ust. 1 ustawy o opłacie produktowej "Ustawa określa obowiązki przedsiębiorców, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), wprowadzających na terytorium kraju produkty w opakowaniach, których rodzaje określa załącznik nr 1 do ustawy, i produkty wymienione w załączniku nr 3 do ustawy oraz określa zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej". Rację mają w tym zakresie skarżący, że w pierwszej kolejności należy więc ustalić, czy są oni przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 4. 1. powołanej wyżej ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. J. O. i A. O. są wspólnikami spółki cywilnej, a więc co za tym idzie przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Kolejnym warunkiem wynikającym z art. 1 ust. 1 ustawy o opłacie produktowej jest wprowadzanie przez takiego przedsiębiorcę na terytorium kraju produktów w opakowaniach, których rodzaje zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy. Aby przedsiębiorca podlegał obowiązkowi uiszczania opłaty produktowej musi więc wprowadzać na rynek krajowy produkty w opakowaniach i to szczegółowo wyliczonych w załączniku. W rozpoznawaj sprawie organ nie ustalił powyższych okoliczności, to znaczy nie ustalił czy skarżący z uwagi na charakter prowadzonej działalności gospodarczej (produkcja cukiernicza) wprowadzają na rynek krajowy produkty w opakowaniach, a ponadto czy są to opakowania wymienione w załączniku nr 1 do ustawy. W przypadku ustalenia, że działalność gospodarcza skarżących polega na wprowadzaniu produktów w opakowaniach, przy czym są to opakowania wyliczone w załączniku nr 1 do ustawy zaistnieje możliwość określenia opłaty produktowej w stosownej wysokości. Jeśli zaś skarżący nie prowadzą działalności gospodarczej polegającej na wprowadzaniu na rynek krajowy produktów w opakowaniach, organ winien rozważyć, czy w sprawie nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 ustawy o opłacie produktowej, to jest czy skarżący należą do grupy przedsiębiorców wprowadzających na rynek krajowy produkty w opakowaniach wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy prowadząc jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2 sprzedając produkty tam pakowane albo prowadzą jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o łącznej powierzchni handlowej powyżej 5.000 m2 bez względu na powierzchnię pojedynczej jednostki, sprzedającego produkty w tych jednostkach pakowane. Nie jest bowiem kwestionowane w sprawie, że skarżący są zarówno producentami określonych towarów jak i prowadzą jednostki handlu detalicznego. Zauważyć zaś należy, że przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 ust.1 i 2 o swobodzie działalności gospodarczej są podmioty prowadzące jakąkolwiek dzielność gospodarczą, czy to polegającą na wytwarzaniu, czy sprzedaży. Przepisy ustawy produktowej w art. 1 ust. 1 wymieniają wszystkich przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jako podmioty zobowiązane do ponoszenia opłaty produktowej. Natomiast art. 1 ust. 2 zakreśla krąg podmiotów prowadzących handel detaliczny tylko do tych, które spełniają określone warunki w nim wymiennie. Z uwagi na jego treść oraz usytuowanie tego przepisu w ust. 2 art. 1 należy rozumieć go jako przepis uszczegóławiający art. 1 ust. 1 tej ustawy i obligujący do ponoszenia opłaty produktowej podmioty prowadzące handel detaliczny jedynie w przypadku spełnienia określonych warunków Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą związane powyższą wykładnią i w pierwszej kolejności, ustalą czy w sprawie zachodzi stan faktyczny pozwalający na nałożenie na skarżących opłaty produktowej w oparciu o art. 1 ust. 1 ustawy produktowej, a więc czy skarżący wprowadzają, jako producenci (ze względu na charakter prowadzonej przez nich działalności gospodarczej) na rynek krajowy produkty w opakowaniach wymienionych w złączniku nr 1 do ustawy. W przypadku negatywnych ustaleń, organ przeprowadzi postępowanie dowodowe celem ustalenia czy został wypełniony przez skarżących stan faktyczny z dyspozycji art. 1 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o opłacie produktowej. Dopiero tak ustalony stan faktyczny powozil na prawidłową ocenę i podjęcie decyzji, czy skarżący powinni ponosić opłatę produktową. Ponadto dodać należy, że powołanie przez organ I instancji , jako podstawy określenia opłaty produktowej arty.1 ust. 1 b ustawy o opłacie produktowej było całkowicie nieuprawnione. Zauważyć należy, że przepis ten dotyczy wprowadzania produktu lub produktu w opakowaniu na rynek krajowy przez przedsiębiorcę niebędącego wytwórcą produktu lub produktu w opakowaniu, który zlecił wytworzenie tego produktu lub produktu w opakowaniu oraz którego oznaczenie zostało umieszczone na produkcie lub produkcie w opakowaniu. W rozpoznawanej sprawie zaś taka sytuacja nie zachodzi. Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie doszło do uchybienia przepisom postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a także prawa materialnego w postaci art. 1ust.1 i ust 2 pkt 1 i 2 ustawy o opłacie produktowej. Orzeczenie oparto o treść art. 145 § 1 pkt 1 li a i c p.p.s.a., a o kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a.