I OSK 1052/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 594/16 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 594/16, oddalił skargę A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r., znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent m.st. Warszawy po otrzymaniu informacji Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla Warszawy – Mokotowa o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia A. P., w dniu 5 października 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie skierowania A. P. na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 115 ze zm.). Następnie decyzją z dnia 24 listopada 2015 r. wydaną na podstawie art. 99 ust 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami – skierował A. P., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. B, na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania A. P., decyzją z dnia [...] stycznia 2016r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w stanie faktycznym niniejszej sprawy wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Wskazano, że w toku prowadzonego przez prokuratora postępowania przygotowawczego A. P. został poddany badaniu przez biegłych lekarzy psychiatrów, którzy w opinii z dnia 12 czerwca 2015 r. rozpoznali u niego chorobę psychiczną pod postacią epizodu maniakalnego z objawami psychotycznymi w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Wobec tego Kolegium przyjęło, że stwierdzone u A. P. schorzenie może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do gwarancji bezpiecznego kierowania pojazdami i stanowi wystarczającą podstawę do skierowania na badania lekarskie. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie nie jest równoznaczna z pozbawieniem prawa jazdy. Celem skierowania na badania jest sprawdzenie, czy w stosunku do osoby, która już posiada uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie występują przeciwwskazania uzasadniające cofnięcie prawa jazdy. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że wprawdzie strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia 13 października 2015 r. wydane przez lekarza E. D.-J. z którego wynika, że aktualny stan psychiczny badanego jest prawidłowy oraz nie ma negatywnych działań niepożądanych przyjmowanych leków, tym niemniej powyższe zaświadczenie nie stanowi dowodu podważającego zasadność kwestionowanej decyzji. Wskazano, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 8,11 i 12 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014r w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r., poz. 949), w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W zakresie badania lekarskiego uprawniony lekarz uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez badanego pojazdem. Na powyższą decyzję A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając nieuwzględnienie przez organ zaświadczenia lekarskiego z dnia 13 października 2015 r. wydanego przez lekarza prowadzącego o aktualnym stanie zdrowia skarżącego. Dodatkowo przedstawił zaświadczenie z PZU o bezszkodowej jeździe przez ostatnie 10 lat. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. oddalił skargę. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy trafnie uznały, że opinia sądowo – psychiatryczna dotycząca stanu zdrowia skarżącego stanowiła wystarczającą podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Zatem uzasadnione jest wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Sąd podkreślił przy tym, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, a nie ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje odpowiednie przewidziane prawem orzeczenie. Zdaniem Sądu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie trafnie przyjęło, iż przedstawione przez skarżącego zaświadczenie lekarskie z dnia 13 października 2015 r. wydane przez lekarza prowadzącego E. D.-J. nie stanowi dowodu podważającego zasadność kwestionowanej decyzji. Ocena stanu zdrowia skarżącego należy bowiem do uprawnionego lekarza, stosownie do uregulowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r., poz. 949). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniesiono także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego poniesionego z urzędu, jednocześnie oświadczając, że nie zostały one dotychczas pokryte, ani w całości, ani w żadnej części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: • art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627, ze zm.) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy stan zdrowia skarżącego wzbudza uzasadnione i poważne zastrzeżenia, uzasadniające skierowanie go na badania lekarskie, podczas gdy z zaświadczenia lekarskiego z dnia 13 października 2015 r. wydanego przez lekarza psychiatrę E. D – J. wynika, że stan zdrowia skarżącego nie wykazuje przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, co dodatkowo potwierdza załączone do akt sprawy zaświadczenie z PZU o bezszkodowej jeździe przez skarżącego autem przez ostatnie 10 lat; • § 4 ust. 1 pkt 8,11 i 12 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r., poz. 250, ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zaświadczenie lekarskie z dnia 13 października 2015 r. wydane przez lekarza psychiatrę E. D. – J., z którego wynika, że stan zdrowia skarżącego nie wykazuje przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, nie jest zaświadczeniem wydanym przez uprawnionego lekarza w rozumieniu w/w przepisów, przez co nie może stanowić dowodu podważającego zasadność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2016 r., podczas gdy lekarz psychiatra E. D. – J. z całą pewnością jest uprawnionym lekarzem do wydania zaświadczenia o stanie zdrowia pacjenta, które powinno zostać uwzględnione w niniejszej sprawie; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów administracji publicznej obu instancji, pomimo, że decyzje te zostały wydane bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wnikliwy i wyczerpujący, przy nieprawidłowej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało nieprawidłowym ich uzasadnieniem, a w konsekwencji błędnym rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęty jest pogląd, iż skierowanie na badania lekarskie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, powinno mieć miejsce, gdy organ administracji znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji powinno być wiarygodne. Chodzi zatem o sytuację gdy istnieją przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na wystąpienie przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy co do dalszego udziału w ruchu drogowym, nie wystarczą same wątpliwości. Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie z zaświadczenia lekarza psychiatry E. D. – J. z dnia 13 października 2015 r. wynika, iż stan jego zdrowia nie wykazuje przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, co dodatkowo potwierdza załączone do akt sprawy zaświadczenie z PZU o bezszkodowej jeździe przez ostatnie 10 lat. W związku z tym – w ocenie skarżącego nie ma podstaw do skierowania go na takie badania, a opinia sądowo – psychiatryczna z dnia 12 czerwca 2015 r. wydana w toku postępowania przygotowawczego w sprawie karnej, toczącej się przeciwko skarżącemu, czyli nie w niniejszej sprawie, nie może stanowić wyłącznej podstawy wydania takiej decyzji przez organy orzekające, zwłaszcza w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów, sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych. Wskazać należy, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stosownie zaś do art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Należy zauważyć, że w/w regulacje nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest tylko, aby były one uzasadnione i poważne. Natomiast sformułowanie, że mają one być uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że stwierdzenie w niniejszej sprawie u badanego choroby psychicznej pod postacią epizodu maniakalnego z objawami psychotycznymi w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej – w rozumieniu powołanych wyżej przepisów – wzbudza uzasadnione i poważne zastrzeżenia. Prawidłowo zatem uznano, że stan związany z chorobą na którą cierpi skarżący ma wpływ na jego samopoczucie psychiczne, czy emocjonalne, a to może mieć z kolei przełożenie na spowodowanie przez niego niebezpiecznej sytuacji w ruchu drogowym. Pochodzenie przedmiotowej informacji od lekarzy specjalistów z zakresu psychiatrii czyni ją wiarygodną, co również prawidłowo odnotował Sąd I instancji. Nie ma przy tym znaczenia, co akcentuje skarżący, że opinia w tym przedmiocie została wydana na potrzeby innego postępowania, niż administracyjne. Jeśli bowiem wynikały z niej uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać, że wzięto pod uwagę zawarte w takiej opinii wnioski. Organ dokonując oceny zaistniałej sytuacji miał bowiem na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, tj. zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. W interesie społecznym pozostaje bowiem, by wszyscy kierujący pojazdami silnikowymi posiadali predyspozycje zdrowotne do ich prowadzenia w sposób, który nie tylko nie będzie zagrażał ich życiu i zdrowiu, ale także zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. Skoro więc w niniejszej sprawie zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego pochodziły z wiarygodnego źródła oraz były poparte stosowną dokumentacją, to uznać należy, że stan faktyczny w sprawie został prawidłowo wyjaśniony, a postępowanie dowodowe przeprowadzone w sposób wnikliwy. Nie zostały zatem naruszone przepisy art. 1 p.p.s.a. w zw. z art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77§ 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co podniesiono w skardze kasacyjnej. Opisanych powyżej uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń nie podważa przy tym okoliczność, że skarżący przez ostatnie 10 lat nie stwarzał zagrożenia w ruchu drogowym. Okoliczności te bowiem – w świetle art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 b) ustawy o kierujących pojazdami nie mają doniosłości prawnej. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Celem wprowadzonych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, a oczywistym jest też i to, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Stan zdrowia kierowcy jest niewątpliwie istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy korzystają z tych uprawnień. W odniesieniu do zarzutu, że niezasadnie uznano, iż zaświadczenie lekarskie z dnia 13 października 2015 r. wydane przez lekarza psychiatrę E. D. – J. nie stanowi dowodu podważającego zasadność kwestionowanej decyzji, wskazać należy, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Wzór pieczątki uprawnionego lekarza określa załącznik nr 10 do rozporządzenia (§ 8 rozporządzenia). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, zaświadczenie z dnia 13 października 2015 r. wydane przez lekarza psychiatrę E. D. – J., na które powołuje się skarżący, nie spełnia powyższych wymogów, a zatem w/w lekarz psychiatra, nie jest "uprawnionym lekarzem", w rozumieniu przepisów powołanego rozporządzenia. Zasadnie zatem uznano, że zaświadczenie wystawione przez tego lekarza nie stanowi w niniejszej sprawie dowodu mogącego skutecznie podważyć zasadność kwestionowanej decyzji. Wobec tego uznać należy, że niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu zaskarżonym wyrokiem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, jak również zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 8, 11 i 12 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. O kosztach pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny ( art.254 p.p.s.a.). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.