II GSK 4898/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 133/16 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Op 133/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. J. M. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Następnie w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] października 2014 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wykonali w gospodarstwie strony kontrolę na miejscu w zakresie działania Programu rolnośrodowiskowego. W ramach czynności sprawdzających ustalono między innymi, że na działkach rolnych B, C, D, F, H nie dokonano siewu roślin poplonowych (kod pokontrolny W18), natomiast na działkach rolnych C, F, ZB, ZD, ZH nie stwierdzono deklarowanej rośliny w międzyplonie (kod pokontrolny W21). Pismem z dnia [...] października 2014 r. J. M. poinformowała organ, że z uwagi na obfite opady w ostatnich dniach września 2014 r., prace polowe, które miały zostać wykonane do dnia 30 września 2014 r., zostały przeprowadzone w dniach 3-4 października 2014 r. Ponadto złożyła wniosek o wykonanie ponownie czynności kontrolnych. Do pisma dołączyła dokumentację fotograficzną obrazującą próby dokonania zbioru kukurydzy na polu, na którym widoczne były ślady opadu deszczu.  Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie 37.454,40 zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, że podtopień części gruntów rolnych zgłoszonych w piśmie z dnia [...] października 2014 r. nie można zakwalifikować jako jednej z kategorii siły wyższej. W jego ocenie, strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających wystąpienie owych okoliczności na działkach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Ponadto, dokonując siewu kukurydzy jako rośliny w plonie głównym, producent winien mieć świadomość możliwych konsekwencji łączących się z terminem zbioru tej rośliny uprawnej. Po rozpatrzeniu odwołania J. M. od powyższej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów określających tryb i warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zasady ustalania wysokości płatności rolnośrodowiskowych. Stwierdził, że z dołączonych do pisma strony z dnia [...] października 2014 r. fotografii przedstawiających zbiór kukurydzy na podmokłym obszarze, nie wynikało w żaden sposób, aby owe zdjęcia obrazowały działki rolne J. M., będące przedmiotem odwołania, ponadto sfotografowane pola są terenami podmokłymi jedynie w niewielkiej części swej powierzchni. W ocenie organu, nawet gdyby przyjąć, że strona dochowała dziesięciodniowego terminu na zgłoszenie wystąpienia siły wyższej, to dowody, jakie przedłożyła w postaci opisanych fotografii nie mogły być uznane za wystarczające do stwierdzenia wystąpienia siły wyższej na spornych gruntach, ponieważ nie wynika z nich, że odnoszą się do działek rolnych, będących podstawą realizacji przez stronę zobowiązania wieloletniego. Zdaniem organu, analiza dokumentacji fotograficznej zgromadzonej w ramach wykonanych czynności kontrolnych prowadzi do wniosku, że sporne działki w ostatnich dniach września 2014 r. nie znajdowały się w stanie uniemożliwiającym wykonanie na nich prac polowych. Widoczne są na tych zdjęciach miejscowe podtopienia, jednak jedynie w stosunkowo niewielkim zakresie. Organ podkreślił, że strona, rozpoczynając realizację programu rolnośrodowiskowego, zobowiązała się do przestrzegania określonych wymogów, dlatego winna była zaplanować strukturę zasiewów tak, aby mieć dostateczny czas na dokonanie siewu rośliny uprawnej w międzyplonie, tym bardziej, że w poprzednim roku trwania okresu zobowiązania wieloletniego wystąpił w gospodarstwie strony analogiczny problem. Ponadto organ zauważył, że nieprawidłowości zostały zgłoszone w trakcie trwania czynności kontrolnych, a zatem tę informację przekazano organowi prowadzącemu postępowanie już po powzięciu przez organ wiadomości o nieprawidłowościach. Organ uznał zatem fakt zgłoszenia za prawnie bezskuteczny. J. M. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając organowi m.in. niedokonanie sprawdzenia, czy poplon został wysiany, a także pominięcie w postępowaniu wystąpienia podmoknięcia działek uniemożliwiającego wykonanie prac polowych. Skarżąca podała, że używa ciężkiego specjalistycznego sprzętu rolniczego, tj., kombajnu do zbioru kukurydzy o wadze z plonem około 8 ton i ciągnika z pługiem o wadze 9 ton, a takim sprzętem można pracować na suchym polu, ponieważ na mokrym się zatapia. Podkreśliła, że o przeszkodach w terminowym wysiewie poplonu powiadomiła, załączając zdjęcia, na których jest widoczny zatopiony na polu ciągnik i stojący przy nim mąż skarżącej. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że stosownie do art. 21 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawa, istotnie w stosunku do reguł określonych w k.p.a. modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. Ustawodawca na rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności, nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawienia inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania. Strona nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ocenie Sądu I instancji, fotografie przedłożone przez stronę wraz z pismem z dnia [...] października 2014 r. nie są wystarczającymi dowodami do stwierdzenia wystąpienia siły wyższej, skoro nie wynika z nich, kiedy zostały wykonane i czy pokazują sytuację na działkach rolnych będących podstawą realizacji zobowiązania wieloletniego przez skarżącą. Sąd podkreślił, że skarżąca w trakcie postępowania nie starała się przedstawić dodatkowych, prócz trzech zdjęć, dowodów na okoliczność niemożności wykonania przed dniem 30 września międzyplonu ścierniskowego, w tym innych dokumentów (np. informacji od instytutów meteorologicznych, doniesień prasowych związanych z nadzwyczajną sytuacją pogodową we wrześniu 2014 r.), nie powoływała się też na ostrzeżenia pochodzące od organów samorządowych o groźnej sytuacji związanej z obfitymi opadami oraz na zeznania świadków - rolników, mających podobne jak ona problemy. Sąd I instancji stwierdził, że nie mogło odnieść zamierzonego skutku prawnego, przedłożenie dopiero na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. wydruku komputerowego dokumentu określonego jako "Charakterystyki meteorologiczne we wrześniu 2014". Ponadto z zestawienia tego wynika, że "stacja O." odnotowała jeden z niższych poziomów opadów w tym okresie. J. M. złożyła od wyroku WSA w Opolu z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Op 133/16 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 23 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez uznanie przez Sąd, że przepis art. 21 ust. 3 ustawy wyłącza obowiązek Dyrektora ARiMR wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w związku z tym, że Dyrektor ARiMR nie posiadał określonego w art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. obowiązku ustalenia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej oraz że Dyrektor ARiMR w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy w sprawie, podczas gdy nie sposób uznać, że art. 21 ust. 3 ustawy wyłącza całkowicie obowiązek działania organu administracyjnego zgodnie z nadrzędną zasadą prawdy materialnej, a jedynie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z organem i wykazania inicjatywy dowodowej, 2. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm.) w zw. z § 45 pkt 8) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) w zw. z art. 77 § 4 i art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji zawierającej dowolną a nie swobodną ocenę dowodów i uznanie, że Dyrektor ARiMR w sposób prawidłowy ustalił, iż skarżąca nie zgłosiła dowodów wystarczających w rozumieniu art. 47 ust. 2 rozporządzenia 1974/2006, na okoliczność wystąpienia siły wyższej lub innej okoliczności w rozumieniu § 45 pkt 8) rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., podczas gdy skarżąca złożyła dnia [...] października 2014 r. dokumentację fotograficzną obrazującą próby dokonania zbiorów za pomocą specjalistycznego sprzętu, wskazując jednocześnie intensywne opady deszczu jako przyczynę braku możliwości wykonania prac polowych w obowiązującym terminie, co oznaczało, iż Dyrektor ARiMR winien był uwzględnić z urzędu okoliczności wystąpienia siły wyższej - zintensyfikowanych opadów deszczu, uniemożliwiających dokonanie zbiorów - jako faktu powszechnie znanego, niewymagającego dowodu względnie faktu znanego organowi II instancji lub organowi I instancji z urzędu w związku z wyspecjalizowaną działalnością organów w zakresie badania działalności rolniczej, 3. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie przez Sąd w mocy decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przez organy art. 78 § 1 k.p.a., które doprowadziło do istotnych braków dowodowych, bowiem organ I instancji, mimo żądania przeprowadzenia dowodu z oględzin (ponownej kontroli) zgłoszonego przez skarżącą w piśmie z dnia [...] października 2014 r. nie przeprowadził ponownych oględzin działek, przez co utracona została możliwość zbadania, czy widoczne są na tych działkach skutki intensywnych opadów deszczu, które miały miejsce we wrześniu 2014 r. oraz czy skarżąca faktycznie wykonała wymagane czynności zbioru i zasiew w zadeklarowanym terminie, 4. art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 244 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 308 § 1 i 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd w materiale stanowiącym podstawę ustaleń faktycznych złożonego przez skarżącą na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. wydruku "Charakterystyki meteorologiczne we wrześniu 2014" oraz dokumentu zatytułowanego "wrzesień 2014 opady atmosferyczne Stacja Hydrologiczno Meteorologiczna w O., opad godzinny (mm)", pomimo że wydruk i dokument były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowały nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a z ostrożności podniosła, że sąd dokonał "na marginesie" ustaleń sprzecznych z treścią wynikającą z tych dowodów, stwierdzając, że stacja O. odnotowała jeden z najniższych poziomów opadów w tym okresie, podczas gdy z wydruku i dokumentu jednoznacznie wynika, że we wrześniu 2014 r. wyższą sumę opadów od stacji O. odnotowały jedynie stacje Jelenia Góra i Zakopane, a zanotowane opady na stacji O. stanowiły 161% normy w odniesieniu do norm z okresu lat 1971-2000, a wywodząc w sposób sprzeczny z treścią wynikającą ze złożonych dowodów sąd dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, 5. art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd zjawisk przyrodniczych, stanowiących fakty notoryjne - występowania we wrześniu 2014 r. na obszarze województwa [...], w tym w gminie K., intensywnych opadów deszczu, uniemożliwiających dokonanie zbiorów - które jako zjawiska przyrodnicze są faktem powszechnie znanym, niewymagającym dowodu, a nie zmienia cechy notoryjności upływ czasu między występowaniem zjawisk przyrodniczych a datą wydania wyroku w sprawie, bowiem w dalszym ciągu istnieje obiektywna, potencjalna możliwość powszechnego dostępu do takich informacji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że organ nie został na mocy art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zwolniony z obowiązku ustalenia prawdy materialnej. Bierność Dyrektora ARiMR w zakresie ustalenia stanu faktycznego skutkowała w konsekwencji naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., bowiem organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, mimo iż żaden przepis szczególny nie wyłączył takiego obowiązku po stronie organu. Zdaniem skarżącej, skoro podała ona w piśmie z dnia [...] października 2014 r., że przyczyną niedotrzymania terminu były opady deszczu, to organy, korzystając z wiedzy powszechnej, powinny ustalić te fakty, bez konieczności powoływania dowodów przez skarżącą. Nieistotna jest w tym kontekście uwaga organu, jakoby fotografie mogły obrazować działki nienależące do skarżącej. Skoro z wiedzy powszechnej wynika wystąpienie intensywnych opadów deszczu na obszarze województwa [...] we wrześniu 2014 r., to absurdalne byłoby twierdzenie, że być może opady te nie wystąpiły na działkach skarżącej i dlatego skarżąca wykonała fotografie innych działek. Wykonanie fotografii każdego fragmentu pola z udowodnieniem, jaki jest to fragment, byłoby zgoła niemożliwe, a ponadto i tak mogłoby nie zobrazować realnie występujących utrudnień. Na zdjęciach przedłożonych przez skarżącą widoczne były podtopienia, ale na pozostałej części pola grunt był grząski i również uniemożliwiał prowadzenie prac z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu. Grząski grunt nie musi być zawsze gruntem, na którym występują widoczne gołym okiem ślady wody. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyną wydania przez organ decyzji o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości było stwierdzenie w toku postępowania kontrolnego, że nie wysiała ona roślin poplonowych do dnia 30 września 2014 r., do czego była zobowiązana na mocy załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". To uchybienie obligowało organ do odpowiedniego pomniejszenia przyznanej płatności. Wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje okoliczności, że wysianie roślin poplonowych nastąpiło po dniu 30 września 2014 r., podaje bowiem, że uczyniła to w dniach 3-4 października 2014 r. Twierdzi natomiast, że opóźnienie było skutkiem działania siły wyższej, tj. podtopienia działek wskutek intensywnych opadów deszczu, co w konsekwencji powinno skutkować przyznaniem jej płatności w pełnej wysokości. Z tym stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Należy zauważyć, że art. 47 rozporządzenia Nr 1974/2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi, że państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Powyższy katalog nie jest katalogiem zamkniętym, o czym świadczy użycie zwrotu "w szczególności", jednak niewątpliwie okoliczności umożliwiające odstąpienie od żądania zwrotu pomocy powinny być wyjątkowe i zbliżone swoją wagą i charakterem do okoliczności wymienionych w tym przepisie. O tym, że muszą to być bardzo poważne, głównie losowe, zdarzenia świadczy to, iż wśród tych przesłanek jest m.in. wymieniona śmierć beneficjenta lub jego długotrwała niezdolność do wykonywania zawodu (nie zaś jedynie tymczasowa niezdolność), a także katastrofa naturalna, co należy podkreślić, wyłącznie taka, która poważnie dotknęła grunty gospodarstwa. W tym kontekście i według tych kryteriów należy interpretować § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., który stanowi, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest m.in. inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Te inne kategorie siły wyższej albo wyjątkowe okoliczności, o których mówi wspomniany przepis rozporządzenia krajowego nie mogą być zatem mniejszej wagi, niż okoliczności podane w rozporządzeniu nr 1974/2006. Inaczej bowiem mielibyśmy do czynienia z możliwością obchodzenia rygorów przewidzianych w rozporządzeniu unijnym. Przyjęcie zbyt szerokiej wykładni tego przepisu spowodowałoby, że w każdym przypadku niezależnego od rolnika utrudnienia w realizacji zobowiązania zwrot pomocy nie byłby wymagany. Co stałoby w jawnej sprzeczności z art. 47 rozporządzenia Nr 1974/2006, który wymaga, aby okoliczności wyłączające obowiązek dokonania zwrotu były szczególnie dotkliwe w skutkach. Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, "inne okoliczności", o których mowa w § 45 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. powinny mieć podobny charakter do okoliczności wymienionych w art. 47 rozporządzenia Nr 1974/2006. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała wystąpienia tego rodzaju okoliczności, do czego była zobowiązana na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, który stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tymczasem skarżąca przedstawiła zdjęcia, z których wynika jedynie, że fragmenty działek, na których realizowała program rolnośrodowiskowy, były podtopione, zaś jak sama przyznaje, grunt nie był w całości zalany wodą, lecz na pozostałym obszarze był grząski, co uniemożliwiło skarżącej zastosowanie ciężkiego sprzętu rolniczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, opady deszczu, nawet jeśli są intensywne, nie mogą zostać zakwalifikowane jako katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, chyba że niosą one za sobą skutki o zbliżonym wymiarze do skutków takich katastrof naturalnych jak powódź. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem tego rodzaju okoliczność w żaden sposób nie wynika z dołączonych przez skarżącą dowodów. Te dowody świadczą jedynie o wystąpieniu opadów deszczu powodujących zalanie pewnej części upraw. Widoczne na fotografiach skutki tych opadów nie mogą jednak zostać zakwalifikowane jako katastrofa naturalna w rozumieniu art. 47 rozporządzenia Nr 1974/2006, a w konsekwencji również jako "inna okoliczność", o której mowa w § 45 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. Niewątpliwe warunki pogodowe utrudniły skarżącej terminową realizację programu rolnośrodowiskowego, co nie było kwestionowane przez organ i Sąd I instancji. Jednak skarżąca powinna liczyć się z wystąpieniem opadów deszczu i odpowiednio dostosować zarówno terminy przeprowadzania operacji polowych, jak i przygotować stosowany sprzęt, tak aby prawidłowo zrealizować zobowiązanie. Skoro w sprawie nie zostało wykazane, by wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w pełnej wysokości, to zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niewyczerpującego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy oraz błędów w postępowaniu dowodowym nie zasługiwały na uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.