II SA/Lu 505/16
WyrokWSA w Lublinie2016-06-20
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Jerzy Dudek, Witold Falczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, jeśli zgromadzone dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie zaistnienia przesłanek określonych w przepisach?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły wydania zaświadczenia o pełnieniu służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy, w tym akta osobowe i materiały archiwalne, nie potwierdził spełnienia przesłanek określonych w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r., a postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym, ograniczonym do potwierdzania faktów wynikających z posiadanej przez organ dokumentacji.Stan faktyczny
R. K. zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, wskazując na wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Komendant Miejski Policji odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że zgromadzone dokumenty potwierdzają jedynie realizowanie czynności służbowych wynikających ze specyfiki zawodu, a nie szczególne zagrożenie. Komendant Policji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. R. K. zaskarżył postanowienie do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia NSA Witold Falczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uzasadniającego podwyższenie emerytury oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. R. K. zwrócił się do Komendanta Policji o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt pełnienia przez niego służby w Policji w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. W uzasadnieniu podniósł, iż w okresie służby wykonywał czynności operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze, w tym w pionie kryminalnym, w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Wniosek ten
został następnie przekazany Komendantowi Miejskiemu Policji w B. P., jako organowi właściwemu, tj. przełożonego w sprawach osobowych policjanta w dacie zwolnienia ze służby.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Komendant Miejski Policji w B. P. postanowieniem z dnia [...] [...] r. Nr [...] odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego, iż R. K. pełnił służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawca nie pełnił służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, a zgromadzone dokumenty potwierdzają jedynie realizowanie czynności służbowych wynikających ze specyfiki wykonywanego zawodu policjanta. Organ. I instancji powołał się przy tym na przepis § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. Nr 86, poz. 734 ze zm.), oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt U [...].
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się R. K. i w ustawowy terminie wniósł zażalenie.
Komendant Policji postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia R. K. od postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w B. P. z dnia [...] [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że problematykę związaną z pełnieniem służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury policyjnej reguluje art. 15 ust. 2 i, 3 ustawy z dnia [...] lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 900). Zgodnie z art. 15 ust. 6 ww. ustawy, Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki podwyższania emerytury. Na podstawie wskazanego upoważnienia zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. Nr 86, poz. 734 z późn. zm.).
Ponadto zwrócił uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] maja 2014 roku sygn. akt U [...], zgodnie z którym § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. w zakresie, w jakim stanowi o bezpośrednim zagrożeniu życia i zdrowia, jest niezgodny z art. 15 ust. 6 w związku z ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia [...] lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 900) oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyjaśnił poza tym, że zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 239, poz. 2404, z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej określonej w przepisie art. 38 powołanej wyżej ustawy z dnia [...] lutego 1994 roku - środkiem dowodowym potwierdzającym okresy służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury jest zaświadczenie o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, sporządzone na podstawie akt osobowych funkcjonariusza lub innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w tych warunkach, wystawione przez właściwe organy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu lub Państwowej Straży Pożarnej. Powyższe zaświadczenie, w myśl § 14 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, wydaje się na żądanie funkcjonariusza.
Przedmiotowe zaświadczenie wydawane jest w trybie przewidzianym w art. 218 § 1 Kpa. Ponadto w niektórych przypadkach, jak np. o których mowa w art. 218 § 2 Kpa, wydanie bądź też odmowa wydania wnioskowanego zaświadczenia wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Organ odwoławczy podniósł, że w świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że w razie braku potwierdzenia w aktach osobowych okresów służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, organ właściwy do wydania stosownego zaświadczenia powinien zwrócić się do podmiotu dysponującego brakującymi zasobami dokumentów, np. materiałami archiwalnymi o ich udostępnienie.
Zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. emeryturę podwyższa się o 0,5 % podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli funkcjonariusz w czasie wykonywania obowiązków służbowych podejmował, co najmniej 6 razy w ciągu roku, czynności operacyjno - rozpoznawcze lub dochodzeniowo - śledcze albo interwencje w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia. Wydanie zaświadczenia w oparciu o wskazany przepis wymaga jednoznacznego potwierdzenia, że zaistniały wszystkie wymienione w nim okoliczności.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ I instancji podjął szeroko zakrojone czynności zmierzające do prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów, a także informacji przedstawionych przez zainteresowanego we wnioskach z dnia [...] listopada 2015 r., [...] grudnia 2015 r. oraz z dnia [...] stycznia 2016 r., czy zachodzą przesłanki pozwalające na wydanie R. K. żądanego zaświadczenia. Organ dokonał przeglądu akt osobowych wnioskodawcy, poddał analizie rozkazy personalne, wnioski i rozkazy o wyróżnieniu, karty opisu stanowiska pracy, opinie służbowe. Jednak wskazane dokumenty nie zawierały informacji, aby w trakcie pełnienia służby wystąpiło szczególne zagrożenie życia lub zdrowia policjanta. Nie stwierdzono również protokołów powypadkowych lub orzeczeń lekarskich, które wskazywałyby, że w czasie służby występowało zagrożenie życia lub zdrowia. Jak wynika z akt sprawy organ uzupełnił także materiał dowodowy o analizę stosownej dokumentacji zgodnie z treścią Zarządzenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. P. z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie wprowadzenia "Ogólnego trybu i zasad dokumentowania w Komendzie Miejskiej Policji w B. P. oraz podległych jej Komisariatach Policji udziału policjantów w zdarzeniach uprawniających do podwyższenia emerytury". Na tej podstawie organ I instancji dokonał kwerendy materiałów archiwalnych w postaci akt kontrolnych śledztw i dochodzeń, rejestrów śledztw i dochodzeń, książek wydarzeń, rejestrów operacyjnych, rozpracowań operacyjnych, książek wydarzeń. Przeprowadzona kwerenda nie potwierdziła, iż R. K. pełnił co najmniej 6 razy w ciągu roku służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazał, iż faktycznie R. K., jako policjant zajmujący stanowiska wykonawcze w pionie kryminalnym, realizował czynności zmierzające do zapobiegania popełnianiu przestępstw oraz ścigania ich sprawców. Jednak zdaniem organu, służba w Policji wiąże się z niebezpieczeństwem dla danego funkcjonariusza, co oczywiście należy do istoty tej służby. Służba w Policji niejednokrotnie wymaga od policjanta znacznej dyspozycyjności, wykonywania czynności w niekorzystnych warunkach atmosferycznych, w porze nocnej, czy też w sytuacjach stresujących, jednakże powyższe niedogodności rekompensowane są szeregiem przywilejów należnych policjantom, np. stabilnością zatrudnienia, dodatkami do uposażenia, czy też prawdopodobnie najistotniejszym, czyli wcześniejszym uzyskaniem uprawnień emerytalnych. Niejednokrotnie jest też pełniona z narażeniem życia i zdrowia, jednakże nie można z założenia zaliczyć jej do sytuacji określonej w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów, bez spełnienia przesłanek dot. minimalnej liczby zdarzeń, w których istniało zagrożenie życia i zdrowia. Art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wprowadza swego rodzaju przywilej na rzecz funkcjonariuszy, których charakter służby pod kątem niebezpieczeństwa z nim związanego istotnie odbiega od funkcjonariuszy pełniących służbę w "zwykłych" warunkach. Istnieje jednak oczywista różnica między potencjalnym niebezpieczeństwem, jakie może nieść za sobą służba w Policji dla każdego funkcjonariusza, a realnym niebezpieczeństwem utraty życia lub zdrowia występującym przy podejmowaniu konkretnej czynności, udziale w konkretnym zdarzeniu bądź w oznaczonej akcji - i jak wyżej wskazano w ściśle wymaganym wymiarze czasowym. W ocenie organu odwoławczego przyznawanie podwyższonych świadczeń funkcjonariuszom, których służba nie odbiega w istocie od standardowego zakresu ryzyka, które wiąże się ze służbą w Policji wypaczałoby sens instytucji prawnej wyrażonej w art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do wydania R. K. żądanego zaświadczenia. Tym samym rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Nr [...] /[...] z dnia [...] [...] r. Komendanta Miejskiego Policji w B. P. utrzymał w mocy.
R. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie Komendanta Policji Wojewódzkiego Policji w L. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:
I. obrazę prawa materialnego w szczególności § 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie dokonanie analizy dostępnych dokumentów pod kątem pełnienia skarżącego służby w warunkach "szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu", uznając za konieczne zaistnienie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, pomimo uznania przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu w tym zakresie,
II. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego postanowienia, poprzez błędne uznanie, że skarżący nie pełnił służby w warunkach ustawy z dnia [...] lutego 1994 r., podczas gdy prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy doprowadziłby do konkluzji, iż skarżący podejmował liczne czynności w których istniało zagrożenie dla jego życia lub zdrowia.
III. obrazę przepisów postępowania, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a mianowicie:
a) art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności mających na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy i w konsekwencji niezgromadzenie kompletnego materiału co w konsekwencji spowodowało ustalenie stanu faktycznego na podstawie fragmentarycznego materiału dowodowego,
b) art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 kpa przejawiające się w nieuwzględnieniu wniosku skarżącego w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność pełnienia przez niego służby w warunkach o których mowa ustawy z dnia [...] lutego 1994 r.
c) art. 218 § 2 kpa wyrażające się w nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w odpowiednim zakresie, co doprowadziło do nieuprawnionej konkluzji, że skarżący nie pełnił służby w warunkach ustawy z dnia [...] lutego 1994 r.
d) art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 81 kpa wyrażające się uniemożliwieniu stronie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego zarówno przez organ I jak i II instancji, co w konsekwencji doprowadziło do niezapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu,
e) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa wyrażające się w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nieprzytoczeniu okoliczności które legły u podstaw odmowy wydania przez organ I instancji zaświadczenia skarżącemu, nieodniesienie się do twierdzeń skarżącego R. K.,
f) art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. P. pomimo istniejących podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Komendanta Policji z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w B. P. z dnia [...] [...] r. odmawiające wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego okresy służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Istotne jest przy tym, że poddane kontroli Sądu opisane wyżej postanowienie, wydane zostało w oparciu o przepisy działu VII kodeksu postępowania administracyjnego (art. 217 – art. 220 kpa) regulującego postępowanie dotyczące wydania zaświadczeń. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym i w znacznym stopniu odformalizowanym. Do postępowania tego nie znajdują zatem zastosowania te same reguły, co do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Stąd wyraźne jest oddzielenie zaświadczeń wydawanych w tym szczególnym i uproszczonym trybie postępowania od wydawania decyzji administracyjnych, o których jest mowa w art. 104 kpa.
Zgodnie z art. 217 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl § 2 tego przepisu, zaświadczenie wydaje się w oparciu o dwie odrębne przesłanki, czyli, gdy przepis prawa wymaga potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 1) lub gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2).
Jeśli chodzi o drugi przypadek, który - jak wynika z wniosku skarżącego - ma miejsce w niniejszej sprawie, organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa).
Organ administracji może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 kpa). Prowadzenie jednak takiego postępowania wyjaśniającego opierać się może jedynie na danych zawartych w posiadanej przez organ dokumentacji. W pierwszej kolejności zatem, w ramach takiego postępowania organ ustala jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane. Dalsza część postępowania sprowadza się do wyjaśnienia, czy posiadane dane odnoszą się do osoby wnioskodawcy oraz, co najważniejsze, czy dotyczą stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca (por. Z.Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści, PIP [...], str. 63).
Podkreślić w tym miejscu należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, iż w żadnym przypadku zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, jak i nie uznaje uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, lecz tylko potwierdza istnienie stanu, faktu bądź uprawnienia lub obowiązku uprzednio przyznanego lub potwierdzonego odpowiednio w konstytutywnej lub deklaratoryjnej decyzji administracyjnej lub w innym indywidualnym akcie administracyjnym. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Dlatego też nie rozstrzyga o żadnych prawach lub obowiązkach, jak i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku, ponieważ jest tylko przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia [...] grudnia 2009, sygn. akt I OSK [...], publ. CBOSA).
Istotne jest w sprawie, że żądanie skarżącego o wydanie przedmiotowego zaświadczenia, pozostaje w ścisłym związku z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708) oraz z przepisami rozporządzenia MSWiA z dnia [...] października 2004r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 239, poz. 2404 ze zm.), a także z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.).
Niesporne jest w sprawie, że przepis art. 15 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy stanowi, że emeryturę funkcjonariusza podwyższa się o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Udokumentowanie uprawnień do podwyższenia emerytury na podstawie cyt. wyżej przepisu w formie zaświadczenia, stanowiącego środek dowodowy w postępowaniu przed organami emerytalnymi, określone zaś zostało w § 14 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia MSWiA z dnia [...] października 2004r., zgodnie z którym, środkiem dowodowym potwierdzającym okresy służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury jest zaświadczenie o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, sporządzone na podstawie akt osobowych funkcjonariusza lub innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w tych warunkach, wystawione przez właściwe organy Policji (...).
Istotne jest zatem, że w odniesieniu do zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, cyt. wyżej przepis § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, stanowiący regulację szczególną, jednoznacznie wskazuje, że owo zaświadczenie wydawane jest w oparciu o akta osobowe funkcjonariusza lub w oparciu o inne dokumenty, potwierdzające pełnienie służby w tych warunkach. Powyższa regulacja pozwala na stwierdzenie, że przepis ten w postępowaniu o wydanie przedmiotowego zaświadczenia wyłączył szerszy zakres postępowania wyjaśniającego, uniemożliwiając m. innymi stosowanie uregulowania art. 75 § 1 kpa, w myśl którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności zaś dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W niniejszej sprawie organy odmawiając wydania skarżącemu przedmiotowego zaświadczenia, zasadnie powołały się na postanowienia rozporządzenia RM z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji (...), gdzie § 4 tego rozporządzenia stanowi, że emeryturę podwyższa się o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli funkcjonariusz w czasie wykonywania obowiązków służbowych 1/ podejmował, co najmniej 6 razy w ciągu roku, czynności operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze albo interwencje w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia; 2/ uczestniczył, co najmniej przez 30 dni w ciągu roku, w fizycznej ochronie osób lub mienia w warunkach, w których istniało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia; 3/ uczestniczył, co najmniej przez 30 dni w ciągu roku w fizycznej ochronie osób lub mienia w warunkach, w których istniało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia; 4/ brał udział, co najmniej przez 8 miesięcy w ciągu roku, w stałym wypełnianiu zadań w zakresie bezpośredniej ochrony i opieki nad osadzonymi: a/ w oddziałach dla nosicieli wirusa HIV, dla osadzonych wymagających stosowania szczególnych środków leczniczo-wychowawczych i osadzonych szczególnie niebezpiecznych w okresie do dnia [...] sierpnia 1998r. lub b) w oddziałach dla osadzonych niebezpiecznych i w oddziałach terapeutycznych dla skazanych z zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonymi umysłowo, o których mowa odpowiednio w art. 88 § 3 i art. 96 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1997r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) - po dniu [...] września 1998r."
Organy rozpoznając niniejszą sprawę zobowiązane zatem były dokonać ustaleń, czy skarżący - na zasadach określonych w cyt. wyżej § 4 rozporządzenia wykonywał obowiązki służbowe w warunkach szczególnie zagrażających jego życiu i zdrowiu, tj. w sytuacjach, w których istniało zagrożenie jego życia lub zdrowia.
Zgodzić się należy, że zwrot "pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu" - pozwala na przyjęcie stanowiska, iż wykonywanie przez funkcjonariusza obowiązków służbowych musi mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych zważywszy na zagrożenie jego życia i zdrowia. Pogląd ten , jak trafnie zauważa organ odwoławczy znajduje potwierdzenie w przywołanym wyżej orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że zwrot "szczególnie zagrażający życiu i zdrowiu" odnosi się do kwalifikacji zagrożenia rozumianej jako stwierdzenie zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia.
Należy w tym miejscu także zaakcentować, że P., jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu, obowiązana jest strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.).
Sąd podziela tym samym stanowisko organu, że tylko czynności podejmowane w warunkach szczególnego (nadzwyczajnego) zagrożenia życia lub zdrowia danego funkcjonariusza można uznać za czynności wykonywane w sytuacjach "istnienia zagrożenia życia lub zdrowia".
Mając na uwadze powyższe, w rozpoznawanej sprawie organy dokonały trafnej oceny istniejącej dokumentacji przez pryzmat takiego właśnie rozumienia przesłanki wykonywania obowiązków służbowych w warunkach (sytuacjach) szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu skarżącego, a co wprost wynika z obu postanowień. Na podkreślenie zasługuje także okoliczność, że organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania, wystąpił do podmiotów w strukturach Policji, w których wnioskodawca pełnił służbę, celem zweryfikowania posiadanej dokumentacji, pod katem ustalenia, czy miały miejsce zdarzenia kwalifikujące się do wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści.
Jak wynika z akt sprawy organy poddały analizie przebieg służby R. K. (protokół z przebiegu służby z dnia [...] września 2015 r.), rozkazy personalne, wnioski i rozkazy o wyróżnieniu, karty opisu stanowiska pracy oraz opinie służbowe. Nie odnaleziono protokołów powypadkowych lub orzeczeń lekarskich, które wskazywałyby, że w czasie służby skarżącego występowało zagrożenie jego życia i zdrowia.
Ponadto na wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2015 r. dokonano również przeglądu dokumentów archiwalnych w postaci: akt kontrolnych śledztw i dochodzeń z lat 1975 - 1998 byłej KWP w B. P., rejestry śledztw i dochodzeń Komendy Wojewódzkiej Policji w B. P., książki wydarzeń Komendy Wojewódzkiej M. Obywatelskiej, Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych, Komendy Rejonowej Policji i Komendy Miejskiej Policji w B. P., rejestry i rozpracowania operacyjne z lat 1978 -1998.
Dodatkowo należy wskazać, że organ administracji wbrew twierdzeniom skarżącego ustosunkował się także do jego wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. Jak bowiem wynika z ustaleń organu okoliczności, które powołał skarżący w tym piśmie częściowo zostały objęte przedmiotem przeprowadzonej kwerendy, a częściowo jak wynika z pisma z dnia [...] stycznia 2016 r. wszystkie podane przez skarżącego zdarzenia skarżący miał obowiązek udokumentować jako że brał udział w czynnościach służbowych w ramach nadzoru z ramienia dawnej KWP na terenie działania m.in. KPP w P.. Jednak dokumentów w tym zakresie nie odnaleziono.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala na stwierdzenie, że organy przeprowadziły w sposób właściwy postępowanie wyjaśniające dokonując wnikliwej analizy (oceny) dokumentacji związanej z pełnieniem służby przez skarżącego.
Wbrew zarzutom skarżącego, przeprowadzone przez organy przedmiotowe postępowanie nie potwierdziło, istnienia wskazanych przez wnioskodawcę okresów służby, za które nabył prawo do podwyższenia świadczenia emerytury policyjnej o wskaźniki procentowe określone w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...).
W szczególności nie znalazło potwierdzenia w istniejącej dokumentacji, że w którymkolwiek roku swojej służby wnioskodawca podejmował co najmniej sześciokrotnie czynności, z którymi wiązałoby się zagrożenie życia lub zdrowia w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] maja 2005r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji (...).
Zdaniem Sądu w sprawie prawidłowo dokonano wykładni postanowień cyt. wyżej § 4 pkt 1 rozporządzenia, pomijając kryterium bezpośredniości w odniesieniu do zagrożenia życia lub zdrowia podczas wykonywania wskazanych w tymże przepisie obowiązków służbowych. Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia [...] maja 2014r. o sygn. akt U [...] (OTK ZU 2014, seria A, Nr [...], poz. 56) stwierdził, bowiem niezgodność § 4 pkt 1 rozporządzenia, w zakresie, w jakim stanowi o bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, z przepisem art. 15 ust. 6 w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia [...] lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym Policji.
W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono, że odnosi się on wyłącznie do niekonstytucyjności przekroczenia przez Radę Ministrów upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego. Orzekając o zakresowej niekonstytucyjności § 4 pkt 1 rozporządzenia z 2005 r. Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się co do zgodności obowiązujących ustawowych kryteriów podwyższenia emerytury. Niniejszy wyrok nie stoi na przeszkodzie ewentualnej zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i wprowadzeniu kryterium "bezpośredniości" lub wprowadzeniu kryteriów przyjmowanych w orzeczeniach sądów administracyjnych. Wprowadzając stosowne zmiany prawodawca zobowiązany jest przestrzegać wszystkich norm konstytucyjnych i musi liczyć się z możliwością merytorycznej kontroli nowej regulacji.
Niesporne jest w sprawie, że skarżący w okresie służby wielokrotnie brał udział w różnego rodzaju interwencjach, podejmując czynności służbowe. Jednakże nie sposób zauważyć, że tego typu działania stanowiły faktycznie istotę pełnionej przez funkcjonariusza służby. Nie była to jednak aktywność, której skutki wykraczałyby poza przeciętną miarę. Poza tym podnieść należy, że ocena charakteru czynności w warunkach zagrożenia życia i zdrowia należy do przełożonego właściwego w sprawach osobowych.
Wprawdzie art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy gwarantuje funkcjonariuszom prowadzenie przez organy Policji takich dokumentów policyjnych, które pozwoliłyby na gromadzenie danych o faktach wskazujących na pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, co umożliwia potwierdzenie lub odmowę potwierdzenia owych warunków w zaświadczeniu, tym niemniej brak takich dokumentów, które z uwagi na upływ czasu i obowiązujące w tym zakresie przepisy uległy już wybrakowaniu, sprawia, że nie jest możliwe wydanie pozytywnego zaświadczenia, ponieważ obecnie nie można domniemywać, czy były w tych dokumentach zawarte informacje istotne dla wniosku skarżącego. Tylko odpowiednie zapisy, adnotacje w takich dokumentach pozwoliłyby organowi na dokonanie ustaleń w oparciu o art. 218 § 1 i 2 kpa.
W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że wniosek skarżącego został rozpatrzony przez organy wnikliwie i z należytą starannością, skoro zbadano wszystkie dostępne materiały mogące być przydatne przy rozpatrywaniu złożonego wniosku, analizując dane z akt osobowych skarżącego, jak i zasoby archiwalne.
Skoro na podstawie posiadanych danych osobowych i innych szczegółowo opisanych w wydanych postanowieniach dokumentów pozostających w dyspozycji organów i objętych analizą nie można było znaleźć potwierdzenia dla uznania pełnienia przez skarżącego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, a określonych w § 4 pkt 1 w/w rozporządzenia, to zasadnym było podjęcie zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wydania skarżącemu wnioskowanego przez niego zaświadczenia.
W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, jako że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, nie wykazała by zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło