I OZ 2052/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 398/16 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 398/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek B.D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B.D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia było wniesienie skargi po terminie. Odpis powyższego postanowienia ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej –odebrał osobiście w dniu 1 lipca 2016 r., zatem termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 20 czerwca 2016 r. upłynął bezskutecznie z dniem 8 lipca 2016 r. W związku z powyższym orzeczenie stało się prawomocne od dnia 9 lipca 2016 r. Pismem z dnia 7 września 2016 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Do wniosku dołączył skargę wraz z jej odpisem. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 11 maja 2016 r. odebrał pismo z dnia 9 maja 2016 r., z którego wynikało, że został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Potwierdził, iż w dniu 1 lipca 2016 r. odebrał odpis postanowienia z dnia 20 czerwca 2016r. Jednocześnie oświadczył, że w dniu 2 września 2016 r. do jego kancelarii zgłosiła się skarżąca ze wszystkimi dokumentami dotyczącymi sprawy, w tym z zaskarżoną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...]. Zaznaczył, iż skarżąca jest osobą nieporadną, znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i dlatego nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą w dokonaniu prawidłowo czynności wniesienia do sądu skargi lub wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił przedmiotowy wniosek. Sąd ten przytoczył treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016, poz. 718), dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 1 i § 3 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem prawidłowego wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 88 P.p.s.a. Z brzmienia wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania przez sąd wniosku o przywrócenie terminu, jest złożenie go w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie ustała najpóźniej w chwili odebrania przez pełnomocnika skarżącej postanowienia Sądu z dnia 20 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi, czyli w dniu 1 lipca 2016 r. (data doręczenia odpisu postanowienia). W tym dniu bowiem pełnomocnik skarżącej dowiedział się, że skarga została wniesiona do Sądu z przekroczeniem ustawowego terminu. W takiej sytuacji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął z dniem 8 lipca 2016 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek pełnomocnik skarżącej wniósł dopiero w dniu 7 września 2016 r., a zatem z przekroczeniem terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika, że dopiero w dniu 2 września 2016 r. skarżąca zgłosiła się do Kancelarii dostarczając wszystkie dokumenty dotyczące sprawy, w tym zaskarżoną decyzję, Sąd I instancji uznał, że pozostaje ona bez wpływu na ustalenie, że przyczyna do wniesienia skargi ustała z dniem 1 lipca 2016 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej otrzymał wymienione postanowienie Sądu. Jednakowoż pełnomocnik miał możliwość zapoznania się w siedzibie Sądu z aktami administracyjnymi sprawy, w tym z treścią zaskarżonej decyzji. Stąd też zaprezentowana we wniosku argumentacja jest pozbawiona podstaw. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że wniosek pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. został złożony z przekroczeniem terminu, o jakim mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Nadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za pomoc prawną z urzędu według norm przepisanych i oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę jego zastosowania i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy ustanowiony z urzędu pełnomocnik na wyraźne żądanie skarżącej złożył skargę na decyzję Wojewody Śląskiego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w terminie 7 dni od dnia powzięcia informacji o żądaniu skarżącej odnośnie wniesienia skargi; 2) art. 88 w zw. z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przyjmując, że 7 dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 P.p.s.a. rozpoczął bieg w dniu 1 lipca 2016 r. podczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że w dniu 1 lipca 2016 r. pełnomocnik nie mógł dopełnić czynności wniesienia skargi, dla której zastrzeżony jest 30 dniowy termin, gdyż wcześniej indywidualnie skargę wniosła skarżąca, a postanowienie z dnia 1 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi odpowiadało prawu i dopiero w dniu 2 września 2016 r. do kancelarii zgłosiła się skarżąca ze wszystkimi dokumentami, a zatem należy przyjąć, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczął swój bieg w dniu 2 wrześniu 2016 r. i upływał w dniu 9 września 2016 r. Wobec powyższego złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą nastąpiło w przepisanym prawem terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, przy czym w pierwszej kolejności badaniu podlega okoliczność, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ze wskazanego przepisu art. 87 P.p.s.a. wynika, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od momentu ustania przyczyny jego uchybienia. Sąd I instancji uznał, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała z dniem osobistego odebrania postanowienia z dnia 20 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi. Takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy stronie zostało przyznane prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu będzie liczony od chwili, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej, natomiast dla obliczenia terminu bez znaczenia jest data, w której sama strona dowiedziała się o tym i czy mogła tej czynności dokonać (por. postanowienie SN z dnia 10 września 1971 r.; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 183/04). Jak sam pełnomocnik podał, w dniu 11 maja 2016 r. odebrał pismo z dnia 9 maja 2016 r., z którego dowiedział się, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. Pełnomocnik, który został wyznaczony z urzędu, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz od chwili ustanowienia. Jak słusznie podał Sąd I instancji, pełnomocnik miał możliwość zapoznania się z aktami administracyjnymi sprawy bez konieczności osobistego stawienia się skarżącej wraz z dokumentami do Kancelarii. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwagi na to, ze przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, co wynika art. 254 P.p.s.a.