I SA/Rz 365/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej i.p. na postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej w kwocie 1 000 zł. – utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt postępowania wynika, że w toku toczącego się postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego za lata 2011-2013, skarżąca została wezwana do okazania przedmiotu oględzin - budynków położonych w Rzeszowie przy ul. [...]i [...]na działce nr [...] obr. [...]. Celem oględzin przedmiotowej nieruchomości było dokonanie obmiaru powierzchni użytkowej budynków. Termin okazania nieruchomości wyznaczono na dzień 24 listopada 2015r., pouczając podatniczkę że brak okazania przedmiotu oględzin pociągnie za sobą skutki przewidziane w art. 262 § 1 pkt 2 i art. 262a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) W wyznaczonym terminie, pełnomocnik skarżącej odmówił okazania nieruchomości i uniemożliwił pracownikom organu dokonanie pomiaru powierzchni użytkowej budynków, a ponadto nie podał ich wielkości. Podczas oględzin z zewnątrz ustalono, że budynki mieszkalne są zamieszkałe a na podjeździe i podwórku stoi kilka samochodów. Na posesji znajdują się również inne budynki m. in. garaż dwustanowiskowy użytkowany przez mieszkańców. W tej sytuacji, Prezydent Miasta R., uznając iż skarżąca bezzasadnie odmówiła okazania przedmiotu oględzin, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r., nałożył na nią karę porządkową w kwocie 1 000 zł. W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik skarżącej przytoczył szereg argumentów dotyczących kwestii prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a odnosząc się do kwestii uniemożliwienia wstępu na nieruchomość celem dokonania stosownych pomiarów, powołał się na gwarantowaną prawem nienaruszalność miru domowego oraz stwierdził, że wobec braku stosownego postępowania wyjaśniającego oraz prawidłowej ewidencji gruntów brak było podstaw do ukarania strony karą porządkową, a nałożona kara, w porównaniu z rocznymi przychodami strony jest represyjna i dokuczliwa. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, stwierdziło iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Powołując się na przepis art. 262 § 1 pkt 2 oraz § 6 O.p. organ podkreślił, że wymierzana kara porządkowa ma charakter kary administracyjnej, której celem jest usprawnienie toczącego się postępowania oraz realizacja funkcji prewencyjnej, na co wskazuje możliwość uchylenia wydanego już postanowienia. Podkreślił, iż w rozstrzyganej sprawie organ podatkowy wezwał podatnika do okazania przedmiotu oględzin w sposób zgodny z wymogami przewidzianymi w art. 159 O.p., określając w jakiej sprawie i na jaką okoliczność żąda od strony okazania nieruchomości gruntowej wraz z położonymi na niej budynkami oraz wskazując jednocześnie cel oględzin - dokonanie obmiaru powierzchni użytkowej budynków oraz termin okazania nieruchomości. Podatnik został również pouczony, że brak okazania przedmiotu oględzin pociągnie za sobą skutki związane z wymiarem kary porządkowej. W dniu planowanego przeprowadzania oględzin pełnomocnik strony odmówił okazania nieruchomości i uniemożliwił dokonanie pomiaru powierzchni użytkowej budynków, a ponadto nie podał ich wielkości. Organ nie uznał przy tym twierdzeń pełnomocnika, iż jest tylko osadzony w tym budynku i nie jest uprawniony do okazania budynków, za okoliczność usprawiedliwiającą stronę. Uznał iż, nieuzasadniona odmowa okazania nieruchomości skutkuje możliwością nałożenia na podatnika kary porządkowej w trybie art. 262 § 1 pkt 2 i § 5 O.p., miarkując wysokość nałożonej kary. W skardze na powyższe postanowienie, pełnomocnik skarżącej po raz kolejny opisał okoliczności związane z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, poprzez zezwolenie na przeprowadzenie sieci gazociągów przesyłowych oraz przytoczył szereg argumentów dotyczących kwestii prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a także podkreśli że strona jest przekonana o błędnym nałożeniu na nią kary porządkowej. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że regulacja ta ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie strony, a w dalszym planie przymuszenie jej do wykonania niektórych poleceń organu podatkowego. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w przepisie art. 122 O.p. organ podatkowy, ma obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w związku z tym, że to podatnik najlepiej zna swoją sytuację prawną i faktyczną, w orzecznictwie i piśmiennictwie zwraca się uwagę na konieczność podejmowania przez podatnika współpracy z organami podatkowymi, w celu wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Dlatego też organ podatkowy został wyposażony w prawo żądania od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień bądź udostępnienia rzeczy celem dokonania oględzin. Strona postępowania ma zatem obowiązek przekazania na żądanie organu będących w jej posiadaniu dowodów, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Wynika to jednoznacznie z przepisów art. 189 § 1 i 2, art. 191 i art. 192 OP. W konsekwencji art. 189 O.p. należy interpretować łącznie z art. 155, a także z art. 187 § 1, art. 191 i art. 192 tej ustawy. Poprzez instytucję wezwania strony, czy innej osoby do określonego zachowania na podstawie art. 155 O.p. realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sytuacji gdy strona w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, organ ma prawo podjąć przewidziane prawem kroki zmierzające do uzyskania od niej wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu. Tym samym skierowane do strony wezwanie było uzasadnione i w pełni prawidłowe. Zawierało również pouczenie o przewidzianej prawem sankcji ( art. 262 § 1 O.p.) za niezastosowanie się do wezwania organu. Skoro pełnomocnik strony – umocowany do reprezentowania jej w postępowaniu przed organem podatkowym – w dniu planowanych oględzin nieruchomości, uniemożliwił pracownikom organu wstęp na teren nieruchomości - to skarżąca musiała liczyć się z konsekwencjami, o których była informowana. Podkreślenia wymaga, że to skarżąca została wezwana do określonego zachowania i to ona jako właścicielka przedmiotu opodatkowania jest wyłączną jego dysponentką. Jeżeli nie zdecydowała się tego uczynić osobiście zobowiązana była tak przygotować przedmiot okazania, aby jego oględziny przeprowadzone przez uprawnione osoby, w ramach ich kompetencji odbyły się bez przeszkód. Kluczową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. "bezzasadność odmowy" dokonania konkretnej czynności procesowej przez stronę, przy czym chodzi tu o odmowę nie mającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nie ma zatem znaczenia to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona "bezzasadnej odmowy", o jakiej mowa w cytowanym wyżej przepisie, nosi postępowanie strony, która poinformowana o żądaniu organu udostepnienia nieruchomości w celu dokonania oględzin oraz pomiarów powierzchni budynków, nie czyni zadość żądaniu organu, a z okoliczności przeprowadzonej czynności nie wynika aby odmowa ta miała racjonalne uzasadnienie w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nawet jeżeli organ dysponuje danymi czy to z prowadzonej ewidencji czy też z deklaracji składanych przez podatnika, jest uprawniony do weryfikacji tych danych właśnie m.in. na podstawie oględzin. Ustosunkowując się do wymiaru kary porządkowej stwierdzić przychodzi, że nałożona kara mieści się w granicach określonych w przepisie art. 262 O.p. ustalającym górną granicę na kwotę 2800 zł, a organy wskazały w jaki sposób ten wymiar miarkowały w odniesieniu do okoliczności sprawy oraz osoby podatnika. Wymierzając karę porządkową w kwocie 1 000 zł nie naruszyły więc prawa. Na marginesie rozważań, z uwagi na fakt, iż strona w toku postępowania, stale podnosi zarzuty dotyczące ewentualnych nieprawidłowości w zakresie ewidencji gruntów i budynków, należy podkreślić, że w sprawach mających za przedmiot nałożenie kary porządkowej, zakres kontroli sądu nie obejmuje innych okoliczności aniżeli bezpośrednio związane z faktem nałożenia na stronę kary porządkowej. Zarzuty skarżącej dotyczące ewentualnych nieprawidłowości w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zaistniałych w toku postępowania nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego, nie podlegają zatem badaniu w niniejszym postępowaniu. W szczególności, całkowicie oderwana od realiów niniejszej sprawy jest podnoszona w skardze kwestia przebiegających przez nieruchomość gazociągów, gdyż taka budowla nie jest przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie i nie ma znaczenia dla opodatkowania budynków. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.