II SA/Bd 408/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. ze skargi H. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości oddala skargę. II SA/Bd 408/16 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku spółki E. – O. S.A. w G., Starosta g. na podstawie art. 124b ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 782, zwanej w skrócie "u.g.n.") zobowiązał skarżącego H. P. właściciela nieruchomości położonej w miejscowości R., gmina G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 8,1900 ha, dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...], do udostępnienia powyższej nieruchomości spółce E. – O. z siedzibą w G., na okres sześciu miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji L. – G. [...], tj. wymiana istniejącego wyeksploatowanego przewodu odgromowego na nowy, wymiana łańcuchów izolatorowych na nowe, malowanie antykorozyjne słupów, naprawa i zabezpieczenie fundamentów, ustawienie i przejazd maszyn koniecznych do naciągu przewodów, wykonanie wycinki drzew i krzewów na stanowisku słupowym. Łączny obszar zajęcia gruntu niezbędny do wykonania prac remontowych wraz z dojazdem organ określił na 1720 m2 (wg załączonego szkicu). We wniesionym odwołaniu skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 28 k.p.a. poprzez brak zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy. Odwołujący podniósł, że od 2003 r. bezskutecznie zwracał się do Zakładu Energetycznego w T., a następnie do E. – O. o prawne uregulowanie linii energetycznej przebiegającej przez jego nieruchomość. Wskazał, że otrzymał od firmy Z. P. S.. z o.o. pismo z dnia 31 października z prośbą o wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia prac remontowych linii energetycznej, na które odpowiedział, że prace będą mogły zostać przeprowadzone pod warunkiem wypłaty przez właściciela urządzeń tj. E. – O. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz zawarcie umowy dotyczącej służebności przesyłu. Kopia tego pisma została przekazana E. – O.. Odwołujący wskazał, że dostał odpowiedź jedynie od firmy Z., nie otrzymał odpowiedzi od właściciela linii tj. E. – O.. Odwołujący podniósł, że w tej sytuacji firma Z. P. nie jest stroną postępowania. Ponadto odwołujący wskazał, że skoro w Starostwie nie ma mapki wysokościowej słupów i linii przebiegającej przez jego nieruchomość, to należy domniemywać, że są one posadowione nielegalnie i organ nie powinien się zajmować sprawą. Odwołujący wskazał także, że ze względu na to, że prowadzenie remontu spowoduje, iż około 65 % gruntów będzie odcięta od eksploatacji, nie satysfakcjonuje go wysokość rekompensaty za udostępnienie nieruchomości proponowana przez firmę Z. P.. Odwołujący podkreślił, że korespondencję prowadzi z nim nie właściciel linii przesyłowej – E. – O., ale firma Z. P.. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Wojewoda Kujawsko – P. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i zobowiązał H. P., właściciela nieruchomości położnej w miejscowości R., gmina G., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. 8,19 ha, dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...], do jej udostępnienia E. – O. S.A, w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji L. – G. [...] polegających na wymianie istniejącego wyeksploatowanego przewodu odgromowego na nowy, wymianie łańcuchów izolatorowych na nowe, malowaniu antykorozyjnym słupa nr [...], naprawie i zabezpieczeniu fundamentów, ustawieniu i przejeździe maszyn koniecznych do naciągu przewodów oraz wykonaniu wycinki drzew i krzewów na stanowisku słupowym, na okres sześćdziesięciu dni od dnia uzyskania przez właściciela infrastruktury stosownego zezwolenia na wykonanie przedmiotowych prac remontowych. Organ określił ponadto w sentencji decyzji obszar zajęcia gruntu niezbędny do wykonania prac remontowych wraz z dojazdem do słupa nr 46 oraz słupa nr [...], znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości nr [...] na 1720 m2 wg mapy stanowiącej załącznik do decyzji. Organ wskazał, że warunkiem koniecznym wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n. jest ustalenie w trakcie postępowania administracyjnego, na podstawie dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak i tych pozyskanych z urzędu, potrzeby prac wskazanych w tym przepisie oraz wykazanie braku zgody właściciela danej nieruchomości, na której posadowiona jest infrastruktura, na dobrowolne jej udostępnienie. W przedmiotowym postępowaniu wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. E. O. S.A. reprezentowana przez P. B. zgłosiła potrzebę wykonania remontu linii napowietrznej 110 kV relacji L. – G. [...], przebiegającej przez nieruchomość stanowiącą własność skarżącego. Roboty miały polegać na wymianie istniejącego wyeksploatowanego przewodu odgromowego na nowy, wymianie łańcuchów izolatorowych na nowe, malowaniu antykorozyjnym słupa, naprawie i zabezpieczeniu fundamentów, ustawieniu i przejeździe maszyn koniecznych do naciągu przewodów oraz wykonaniu wycinki drzew i krzaków na stanowisku słupowym. Brak uzyskania zgody na udostępnienie terenu wnioskodawca wykazał przesyłając kierowane do skarżącego prośby o wyrażenie zgody na udostępnienie działki nr [...] z dnia [...] października 2014 r. [...], z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] i z dnia [...] stycznia 2015 r. [...] oraz pisma właściciela działki z dnia [...] stycznia 2014 r. i [...] listopada 2014 r. Ponadto w Starostwie Powiatowym w G. odbyła się rozprawa administracyjna, na którą skarżący, prawidłowo zawiadomiony, się nie stawił. Skarżący wziął natomiast udział w rozprawie administracyjnej w związku z udostępnieniem działki nr [...], podczas której potwierdził, że otrzymał pisma od firmy Z. w sprawie wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości (pisma znajdujące się w aktach sprawy dotyczyły zarówno działki nr [...] jak i nr [...]). Ponadto organ, mając na uwadze definicję zawartą w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. – Prawo budowlane, uznał że planowane przedsięwzięcie ogranicza się do robót objętych dyspozycją art. 124b u.g.n. tj. do remontu i konserwacji linii energetycznej 110 kV. Wojewoda wskazał, że wobec braku sprecyzowania kwestii obszaru zajęcia przedmiotowej nieruchomości przez organ I instancji konieczne stało się doprecyzowanie tej kwestii przez organ odwoławczy. Obszar ten został określony na mapie stanowiącej załącznik do decyzji Wojewody. Dojazd brygady remontowej do słupa stosownymi pojazdami wraz z niezbędnym sprzętem, nastąpi wskazanym na mapie stanowiącej załącznik do decyzji szlakiem, zbieżnym z rzeczywistą i użytkowaną drogą polną. Wskazana na mapie droga dojazdu do słupa nr [...] przez działkę nr [...] stanowi również drogę dojazdu do słupa nr [...] posadowionego na sąsiedniej działce nr [...], której udostępnienie rozstrzygnięto odrębną decyzją. Promień zajęcia wokół słupa nr [...], celem wykonania wskazanych w decyzji robót, wynosi 15 m. Obszar ten został oznaczony tak, by umożliwił realizację zadania inwestycyjnego w sposób bezpieczny i ograniczający uciążliwość dla właściciela działki. Wojewoda uznał, że wskazany przez wnioskodawcę okres zajęcia nieruchomości (6 miesięcy) jest zbyt długi i obciążający dla właściciela nieruchomości. Po uzyskaniu stanowiska wnioskodawcy organ uznał okres 60 dni, liczony od dnia uzyskania przez inwestora stosownego zezwolenia na wykonanie przedmiotowych prac remontowych. Organ uznał za zasadne, w kwestii określenia tego terminu, wyjaśnienia pełnomocnika wnioskodawcy o konieczności skoordynowania prac na słupie nr [...] z pracami na innych słupach, faktem wyłączania linii spod napięcia w trakcie prowadzonych robót, a tym samym zabezpieczenia odbiorców energii elektrycznej z innej linii oraz powiązania wykonywania robót z panującymi warunkami atmosferycznymi. Odnosząc się do zarzutu skarżącego odnośnie strat, jakie poniesie wskutek zajęcia nieruchomości i niemożności upraw organ wskazał na tryb ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wykonania czynności określonych w decyzji o udostępnieniu, określony w art. 124b ust. 4 u.g.n. Odnośnie zarzutu, iż firma Z. nie jest stroną postępowania organ podniósł, że stroną postępowania jest E. O. S.A., a P. B. z firmy Z. P. S.. z o.o. jest pełnomocnikiem ustanowionym przez E. O. S.A. Organ podkreślił, że ustawodawca w art. 124b u.g.n. nie uzależnił dopuszczalności wydania decyzji od zaistnienia przesłanki braku sporów o charakterze cywilnym pomiędzy zainteresowanymi, a taki charakter mają powołane przez odwołującego zarzuty. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił, że firma Z. nie jest stroną. Wskazał także, że w Starostwie Powiatowym w G. nie ma żadnej dokumentacji odnośnie przedmiotowej linii elektroenergetycznej, wobec tego jest to samowola budowlana. Przyznał, że remont jest konieczny, jednakże zakwestionował możliwość remontowania linii, która jest samowolą budowlaną. Ponadto wskazał, że spółka E. O. jest zobowiązana nie tylko do przeprowadzania remontów linii energetycznej, ale także do rozwiązania problemów prawnych związanych z posadowieniem linii z właścicielami nieruchomości, na których linia jest posadowiona. Brak wywiązania się z tego obowiązku nie może spotkać się z brakiem reakcji organu, który załatwia sprawę, zasłaniając się, że wskazana kwestia jest sporem w sferze prawa cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Właściwe w sprawie przepisy prawa materialnego zawiera ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., w skrócie "u.g.n."). Zgodnie z treścią art. 124b ust. 1in principio u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Wynika z tego, że udostępnienie nieruchomości na rzecz podmiotu zawiadującego instalacją służącą do dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, oraz niezbędnymi do jej działania obiektami i urządzeniami następuje na wniosek tego podmiotu w sytuacji, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia prac remontowych, konserwujących lub eliminujących skutki zaistniałej awarii. Zasadnie organ wskazał, że w celu określenia pojęcia "remontu" należy odwołać się do definicji "remontu" zawartej w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy skład orzekający uznał, iż zasadna jest ocena organu, że zakres wskazanych we wniosku E. O. S.A. prac polegających na wymianie istniejącego wyeksploatowanego przewodu odgromowego na nowy, wymianie łańcuchów izolatorowych na nowe, malowaniu antykorozyjnym słupa, naprawie i zabezpieczeniu fundamentów, ustawieniu i przejeździe maszyn koniecznych do naciągu przewodów oraz wykonaniu wycinki drzew i krzewów na stanowisku słupowym odpowiada zakresowi "remontu", a tym samym w sprawie wystąpiła merytoryczna przesłanka do wydania decyzji nakazującej skarżącemu udostępnienie części nieruchomości. Spełniona jest też określona w art. 124b ust. 1 przesłanka braku zgody właściciela nieruchomości. Tak jak wskazał organ – wnioskująca o wydanie decyzji spółka co najmniej trzykrotnie kierowała do skarżącego pisma w celu uzyskania jego zgody na zajęcie nieruchomości. Z treści tych pism, jak też pism skarżącego oraz stanowiska skarżącego prezentowanego w toku postępowania (chociażby w odwołaniu), jasno wynika, że nie wyraża on zgody na udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia planowanego remontu. Niezasadny jest też zarzut skarżącego odnośnie udziału w postępowaniu firmy Z. P. S.. z o.o. Kierowane do skarżącego pisma z nadrukiem ww. firmy podpisywał P. B., który wyraźnie przy podpisie zaznaczał, że działa jako pełnomocnik E. – O. S.A. W aktach sprawy znajduje się natomiast odpis pełnomocnictwa udzielonego przez E. – O. S.A. ww. osobie, z którego jasno wynika, że jest on upoważniony do występowania w imieniu tej spółki także w postępowaniach o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. Wbrew zatem stanowisku skarżącego w sprawie nie działała spółka Z., a jedynie pracownik tej spółki, który jednakże występował nie jako przedstawiciel Z. P., ale jako pełnomocnik E. – O. S.A. Ten stan prawny był też respektowany przez organ w postępowaniu. Wbrew zarzutom skarżącego, zasadne jest także stanowisko organu, że z treści w art. 124b u.g.n. nie wynika, aby ustawodawca uzależnił dopuszczalności wydania decyzji od wcześniejszego uregulowania ewentualnych sporów związanych z posadowieniem linii elektroenergetycznej na nieruchomości, zaistniałych pomiędzy właścicielem nieruchomości a właścicielem linii elektroenergetycznej. Odnośnie podnoszonych przez skarżącego okoliczności, że przedmiotowa linia energetyczna jest samowolą budowlaną, należy wskazać, że organy administracji, właściwe do wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n. nie są władne do oceny legalności budowy spornej linii. O ile bowiem sporny słup i linia zostały zrealizowane nielegalnie, skarżącemu przysługują środki prawne na drodze odrębnego postępowania przed organami nadzoru budowlanego bądź w postępowaniu przed sądem powszechnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1488/13, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) Dla wyniku niniejszej sprawy nie miały też żadnego znaczenia prawnego zarzut skargi dotyczący określenia stosownej wysokości odszkodowania za zajęcie nieruchomości. Kwestia ta winny być przedmiotem odrębnego postępowania zgodnie z treścią art. 124b ust. 4 ustawy, który przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, jeżeli nie dojdzie do uzgodnienia tego odszkodowania pomiędzy właścicielem nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość, w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1 (artykułu 125b u.g.n.). Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd oddalił skargę.