I SAB/Wa 158/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. W., B. A., K. A., M. B. i Z. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w. położoną przy ulicy O. [...], nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. W., B. A., K. A., M. B. i Z. T. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2015 r. E. W., M. B., Z. T., B. A. i K.A.(dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy O. [...], nr hip. [...] Skarżący wskazali, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]Wojewoda [...] uznał ich zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia. Wskazali, iż pomimo upływu wyznaczonego przez Wojewodę terminu organ nie zakończył postępowania i nie wydał merytorycznej decyzji. W związku z powyższym, wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...]do rozpoznania sprawy niezwłocznie, w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od dnia uprawomocnienia się wyroku uwzględniającego skargę, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ppsa - wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 złotych oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowe postępowanie znajduje się na etapie uzupełniania dokumentacji niezbędnej do ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wskazane w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774). Organ podkreślił, że pismem z [...] lutego 2016 r. poinformował pełnomocnika skarżących o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia [...] czerwca 2016 r. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę i wniósł ponadto o ukaranie organu grzywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: P.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2013 r. poz. 267, dalej: K.p.a.) wynika dla organu administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 K.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony trzymiesięczny termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego. Ponadto, Sąd uznał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia [...] lutego 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] lutego 2014 r., skarżący wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy O. [...], nr hip. [...]. Natomiast pismem z [...] grudnia 2014 r. skarżący wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem na bezczynność organu. Następnie Kolegium pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. przekazało ww. zażalenie Wojewodzie [...]. Pismem z [...] stycznia 2015 r. Wojewoda wystąpił do Prezydenta o nadesłanie akt sprawy oraz o przekazanie informacji o przyczynach zwłoki w rozpatrzeniu sprawy oraz ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia. Pomimo ponowienia powyższej prośby (w piśmie z [...] maja 2015 r.) Prezydent [...] nie nadesłał akt sprawy, dlatego Wojewoda rozpoznał zażalenie wyłącznie w oparciu o jego treść. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin rozstrzygnięcia sprawy wynoszący trzy miesiące od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie zostało doręczone organowi w dniu [...] czerwca 2015 r. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w W. o przesłanie kopii planu zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Ponadto, pismem z tej samej daty, organ poinformował wnioskodawców, że z uwagi na gromadzenie materiału dowodowego, celem ustalenia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzja zostanie wydana w terminie do dnia [...] czerwca 2016 r. Zatem, z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ po otrzymaniu postanowienia Wojewody z dnia [...] czerwca 2015 r. podjął tylko jedną czynność w sprawie, występując w dniu [...] lutego 2016 r. do Archiwum Państwowego. Następne działanie organu sprowadzało się jedynie do poinformowania strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Od dnia wpływu skargi organ nie podejmował żadnych działań zmierzających do merytorycznego zakończenia postępowania. Ponadto, pomimo złożenia przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie oraz wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu – sprawa także nie została załatwiona. Należy w tym miejscu również podkreślić, że organ nie reagował także na wezwania Wojewody [...] po wniesieniu zażalenia, a przedmiotową skargę przekazał dopiero po ponad czterech miesiącach od daty jej wpływu, co skutkowało wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt I SO/Wa 19/16. Taki stan sprawy obrazuje, w ocenie Sądu, niewłaściwe podejście organu do szybkiego zakończenia przedmiotowego postępowania. Brak podejmowania przez powyższy okres czasu realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywą zawartą w art. 7 kpa zobowiązującym organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił zgłoszonego na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny, a tym samym skarga w tym względzie podlegała oddaleniu. Podnieść trzeba, iż wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest to bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. W ocenie Sądu, środek ten powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Chodzi zatem o tego rodzaju sytuacje, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona intencjonalnego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Przy tym, istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w pkt 3 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 202 § 2 i 205 § 2 powołanej ustawy.