I OSK 400/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak- Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant [...] po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 385/16 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 19 października 2016r. oddalił skargę P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Poddana kontroli Sądu I instancji decyzja została wydana w postępowaniu wywołanym wnioskiem Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] o wszczęcie postępowania w sprawie poddania P.S. badaniom lekarskim i psychologicznym oraz, w zależności od ustaleń, o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii wynikających z posiadanego przez tego kierowcę prawa jazdy. W uzasadnieniu powołano się na przeprowadzone 14 kwietnia 2014 r. w postępowaniu przygotowawczym w sprawie [...] przeciwko P.S. badanie psychiatryczne, z którego, zdaniem Prokuratora, wynika że osoba ta nie powinna prowadzić pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2015 r., na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), skierował P.S. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym opinia sądowo - psychiatryczna, dawały podstawy do tego, aby wzbudzić zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł P.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 3 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że zarówno art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b, jak również art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. Zdaniem Sądu, zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zatem zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W rozpoznawanej sprawie informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego organ I instancji powziął na podstawie wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] o wszczęcie postępowania w związku z ujawnionymi w dochodzeniu o sygn. [...] uzasadnionymi i poważnymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia psychicznego P.S., z których wynika że osoba ta nie powinna prowadzić pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. We wnioskach zawartych w uzyskanej przez organ I instancji opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej zaznaczono, że stwierdzono u niego reakcje sensytywne. W ocenie Sądu, wiadomości zawarte w piśmie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] , jak i w udostępnionej organowi opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej, sporządzonej przez trzech lekarzy, stanowią wiarygodną informację – co nie tylko może, ale i musi stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku P.S., reprezentowany przez adwokata działającego w ramach udzielonego skarżącemu prawa pomocy, podniósł następujące zarzuty kwestionując zasadność oddalenia skargi: 1. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, że wobec skarżącego "istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia" będące przesłanką skierowania go na obowiązkowe badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami; 2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 151 p.p.s.a. polegające na przeprowadzeniu wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i oddaleniu skargi, mimo że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W pierwszej kolejności za nieuzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. W tych granicach zaskarżenia skarga kasacyjna podnosi, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, przyjmując, iż źródłem wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego może być opinia sądowo-psychiatryczna wydana na potrzeby prowadzonej sprawy karnej dotyczącej przestępstwa oszustwa. W ocenie skarżącego, możliwość powołania się na taką opinię warunkowana jest wskazaniem, w jaki sposób ustalone na potrzeby postępowania karnego informacje o stanie zdrowia skarżącego rzutują na jego zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Uznając powyższą argumentację za nieuzasadnioną należy wyjaśnić, że art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie jest starosta, który - w oparciu o pozyskane informacje i dokonane ustalenia faktyczne - uprawniony jest do nałożenia wskazanego obowiązku, jeżeli uzna, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uprawnionego do kierowania pojazdami (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami). Z przywołanych przepisów wynika, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany psychofizyczne stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów, co podkreślił również Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz zgromadzona w tym zakresie przez organ dokumentacja, w tym niejednoznaczna dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego opinia sądowo-psychiatryczna, świadczą o konieczności zweryfikowania oceny stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania przez niego pojazdami. Dla wykorzystania tego dokumentu i powzięcia przez organ wątpliwości w tym zakresie nie stanowi przeszkody powoływana przez skarżącego okoliczność, że opinia sporządzona była na potrzeby prowadzonego postępowania karnego. Podkreślić trzeba, że każda informacja, czy ustalenie mogą doprowadzić do powzięcia przez organ czynności sprawdzających pod warunkiem, iż są one nośnikiem odpowiedniej wiedzy specjalistycznej skłaniającym organ do przyjęcia o zaistnieniu potrzeby dokonania oceny stanu zdrowia kierowcy, prowadzonej przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że brak jest przesłanek do zakwestionowania wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] o skierowaniu P.S. na badania lekarskie. Na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku nie mogły wpłynąć podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wadliwości wyroku opartej na wskazywanym naruszeniu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. i art. 75 § 1 i 2 oraz art. 86 k.p.a. nie sposób wyprowadzić z braku poczynienia w sprawie obiektywnych ustaleń, czy skarżący leczy się psychiatrycznie, czy popełnił jakieś przestępstwa bądź wykroczenia w ruchu drogowym. Dla podjęcia decyzji o skierowaniu na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami istotne są natomiast uzasadnione i poważne zastrzeżenia organu co do stanu zdrowia kierowcy, wymagające przeprowadzenia specjalistycznych badań medycznych, te zaś warunki w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.