II GZ 1337/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Po 368/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi I. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. o sygn. akt III SA/Po 368/15 odrzucił skargę I.Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd I instancji wskazał, że skarżący został zobowiązany do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych skargi, poprzez podanie wartość przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało doręczone w dniu 24 maja 2016 r. Skarżący w piśmie procesowym nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia 1 czerwca 2016 r. podał wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja nakładająca karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, skarżący zobligowany był, zważywszy na treść art. 215 § 1 p.p.s.a. i art. 230 § 1 p.p.s.a., do podania w skardze na tę decyzję wartości przedmiotu zaskarżenia. Niedochowanie tego wymogu stanowi brak formalny skargi. Zatem zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. przewodniczący wezwał stronę do usunięcia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący brak uzupełnił dnia 1 czerwca 2016 r., nadając stosowne pismo w placówce pocztowej (art. 83 § 3 P.p.s.a.), to jest z uchybieniem 7 dniowego terminu, co skutkuje bezskutecznością tak podjętej czynności. Wobec powyższego Sąd I instancji odrzucił skargę I.Ł. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. I.Ł. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 215 § 1, art. 218, art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez zbyt rygorystyczne i formalistyczne potraktowanie kwestii wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, co doprowadziło do naruszenia konstytucyjnej zasady – prawa do sądu, wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 215 § 1 p.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Pismem takim jest skarga, od której pobiera się wpis stosunkowy, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (art. 231 p.p.s.a.). Niedochowanie przez skarżącego wymogu podania wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi brak formalny, do uzupełnienia którego wzywa stronę przewodniczący wydziału i który strona zobowiązana jest usunąć w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Należy przy tym zaznaczyć, że wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia zawarty w art. 215 § 1 p.p.s.a. jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie. W rozpoznawanej sprawie skarżąc został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a po bezskutecznym upływie wyżej wymienionego terminu, Sąd I instancji, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. W sprawie zatem istotne są dwie kwestie: czy skardze nie można było nadać biegu, a zatem czy brak wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia stanowił brak istotny, a jeżeli tak, to czy zasadnie Sąd uznał, że skarżący nie wypełnił obowiązku nałożonego na niego przez przewodniczącego wydziału. Odnośnie do pierwszej kwestii podnieść należy, że w rozpoznawanej sprawie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja, w której organ - Główny Inspektor Transportu Drogowego – utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Inspektora Transportu Drogowego, którą to decyzją nałożono na skarżącego kary pieniężne w łącznej wysokości 11 950 zł. Jednakże na kwotę kary składały się poszczególne kary za poszczególne naruszenia. Organ I instancji nałożył 5 kar, przy każdej podając inną podstawę prawną. Wydana została zatem jedna decyzja w znaczeniu formalnoprawnym, zawierająca 5 odrębnych rozstrzygnięć materialnoprawnych. W takim przypadku, przedmiotem zaskarżenia może być cała kwota objęta zaskarżoną decyzją lub tylko jej część, wynikająca z poszczególnych kar nałożonych na skarżącego. Zawarte w omawianych przepisach określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej (art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a.) wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia - to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Należy zatem przyjąć, że w sprawie dotyczącej kilku kar pieniężnych, wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane. Jeżeli skarga nie dotyczy pełnej wysokości kary określonej w decyzji, a tylko jej części, to wartością przedmiotu zaskarżenia dla potrzeb wpisu sądowego jest wysokość tej kwestionowanej kary. Istotna jest zatem wola strony skarżącej, co do zakresu zaskarżenia decyzji określającej poszczególne kary - w całości czy w części. Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można było uznać, że brak wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi brak nieistotny, i że skardze można było nadać bieg. Dlatego też zasadnie przewodniczący wezwał skarżącego do uzupełnienia tego braku. Niewskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego o uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a., jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi określonym w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rygor ten dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do tego wezwania lub uzupełniła brak formalny po zakreślonym terminie. Jeżeli strona nie wskazuje wyraźnie wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze lub później z własnej inicjatywy (przed otrzymaniem wezwania do uzupełnienia tego braku skargi) albo na wezwanie przewodniczącego ani też ta wartość nie wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na wezwanie, to bez względu na przyczyny takiego zachowania strony należy przyjąć, że nie doszło do oznaczenia przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Tym samym sprawdzenie, o którym mowa w art. 218 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe. Niewskazanie, mimo wezwania, wartości przedmiotu zaskarżenia powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 i w zw. z art. 215 p.p.s.a. W takiej bowiem sytuacji nie można określić wysokości należnego wpisu stosunkowego i podjąć czynności, o których mowa w art. 220 § 1 w zw. z art. 230 i 231 p.p.s.a., tj. wezwać stronę skarżącą do uiszczenia określonej kwoty wpisu stosunkowego, a tym samym nadać sprawie dalszego biegu. Skoro w rozpoznawanej sprawie ostatnim dniem terminu na usunięcie braku formalnego skargi był dzień 31 maja 2016 r., i w tym terminie brak ten nie został uzupełniony, Sąd I instancji prawidłowo na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skargę odrzucił. W konsekwencji nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Uprawnienie to, wobec podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a.), nie zostało naruszone. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania środków zaskarżenia. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.