I SAB/Wa 456/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Tomasz Szmydt (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. S. i J. Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 18 marca 1991 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz A. S. i J. Z. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 2 lutego 2016 r. A. S. i J. Z. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 marca 1991 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Skarżące wskazały, że w dniu 13 stycznia 2016 r. wniosły do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. wyczerpując tym samym tryb określony w k.p.a., jednakże do dnia wniesienia skargi do sądu powyższe zażalenie nie zostało rozpoznane przez Wojewodę. Ponadto skarżące podniosły, iż Prezydent W. nie podejmuje żadnych działań w sprawie i nie zakończył przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż w toku postępowania konieczne jest sprawdzenie czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wynikające z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518). Ponadto wskazano, iż obecnie postępowanie jest na etapie gromadzenia niezbędnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał wniosku z dnia 18 marca 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] i nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżące przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w marcu 1991 r. wpłynął do Prezydenta W. wniosek spadkobierców przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że dopiero po upływie prawie 17 lat od złożenia wniosku organ w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie odszkodowania za w/w nieruchomość położoną przy ul. [...] – zwrócił się pismem z dnia 6 marca 2008 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami, Urzędu [...] o przekazanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismami z dnia 4 października 2010 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego [...] oraz do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w [...] o przesłanie wszelkich informacji dot. A. P. i jego żony M. P., współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Ponadto pismem z dnia 4 maja 2011 r. zwrócono się do Archiwum Urzędu Stanu Cywilnego w W. o nadesłanie odpisu zupełnego aktu zgonu dawnych współwłaścicieli w/w nieruchomości – A. P. i M. P., którzy w 1928 r. mieszkali przy ul [...]. Kolejną czynnością zmierzającą do merytorycznego rozpoznania sprawy którą organ podjął było zwrócenie się pismem z dnia 27 czerwca 2011 r. do Z. B., o wskazanie czy jest następcą prawnym A. i M. P., oraz zwrócenie się pismami z dnia 5 października 2012 r. i 14 listopada 2012 r. do A. B. z zapytaniem czy wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania spadkowego po A. i M. P. Ponadto pismem z dnia 20 marca 2013 r. wystąpiono do E. O. i D. P. o udzielenie informacji, czy są one następcami prawnymi A. i M. P. Pismem z dnia 27 czerwca 2013 r. ponowionym pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. Prezydent W. wystąpił do Archiwum Urzędu Stanu Cywilnego w W. o nadesłanie odpisu zupełnego aktu zgonu W. B., a następnie pismem z dnia 9 października 2013 r. zwrócono się do J. S. o wskazanie czy jest następcą prawnym A. i M. P. Kolejną czynnością zmierzającą do merytorycznego rozpoznania sprawy którą organ podjął po prawie dwuletniej przerwie było zwrócenie się pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na gruncie przedmiotowej nieruchomości w tym pozwoleń na budowę, decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym oraz protokołów zdawczo – odbiorczych. Ponadto pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. zwrócono się do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o przesłanie dokumentów potwierdzających ewentualne istnienie (lub nie) budynków, przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w ogólnym planie zabudowania W., zatwierdzonym w dniu 11 sierpnia 1931 r., oraz przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, iż była to ostatnia czynność organu (pismo z dnia 24 sierpnia 2015 r.), którą organ wykonał przed wniesieniem niniejszej skargi (pismo z dnia 2 lutego 2016 r.) w celu merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Powyższe oznacza, że czynności dokonywane przez organ w niniejszej sprawie podejmowane były w dużych odstępach czasowych t.j. pierwsza merytoryczna czynność podjęta została dopiero po prawie 17 latach od wniesienia wniosku, następne w odstępach kilku - kilkunastomiesięcznych (ustalanie spadkobierców przedmiotowej nieruchomości – lata 2010 – 2013). Mimo tak długiego okresu rozpoznawania niniejszej sprawy oraz zgromadzenia żądanej dokumentacji - organ pozostaje nadal w bezczynności. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w tym okresie Prezydent również nie wypełniał obowiązków wynikających z art. 36 § 1 k.p.a., nie informując stron postępowania o stanie sprawy i przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 marca 1991 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.