IV SA/Wa 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego (J. G.) kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska NR [...] z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] ustalającej dla J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...] przy ulicy [...], wymiar kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska w porze dnia 2,4 dB określonego decyzją Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że kwestionowana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. została nadana listem poleconym, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 2 marca 2015 r., na wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej adres doręczeń. Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowa decyzja została doręczona w trybie art. 44 k.p.a., czyli tzw. "doręczenia zastępczego", w dniu 18 marca 2015 r. W myśl art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., a więc adresatowi osobiście, albo w przypadku jego nieobecności dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu pisma u operatora pocztowego wraz z informacją o możliwości jego odbioru, zdaniem organu odwoławczego, zostało dokonane dnia 4 marca 2015 r., a drugie dnia 11 marca 2015 r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, co zdaniem organu odwoławczego w niniejszym przypadku miało miejsce dnia 18 marca 2015 r., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska termin wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., upłynął dnia 1 kwietnia 2015 r. Odwołanie z dnia 21 listopada 2015 r. zostało przesłane listem poleconym dnia 23 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie), co zdaniem organu odwoławczego nastąpiło po przewidzianym ustawowo terminie. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. G. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że dotrzymał ustawowych terminów do odwołania, a procedury Poczty Polskiej nie powinny mieć wpływu na właściwą ocenę sprawy. Skarżący stwierdził, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska odrzucając odwołanie od decyzji NR [...] z dnia [...] lutego 2015 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, uniemożliwia mu dochodzenie swoich racji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto, w uzasadnieniu odpowiedzi organ wyjaśnił, że w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska NR [...]z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...]., skarżący został prawidłowo pouczony o terminie wniesienia odwołania. Organ podniósł, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a.. Organ powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym stwierdzono, że: "Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a." (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 275/10). Powołując się na ten wyrok Główny Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że poprzez zastosowanie się do dyspozycji art. 134 k.p.a. nie rozpoznał merytorycznie sprawy i orzekł jak w sentencji zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie w całości, ponieważ organ wydając to postanowienie naruszył przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma ustalenie czy skarżącemu skutecznie doręczono decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., a w konsekwencji, czy skarżący dochował terminu do wniesienia odwołania, czy też terminowi temu uchybił. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. zasadą jest, iż osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. Od zasady tej przepisy art. 42 § 2 i § 3, art. 43 oraz art. 44 k.p.a. dopuszczają odstępstwa tak co do wymogu osobistego doręczania pisma adresatowi, jak i co do miejsca doręczenia. Aby jednak można było przyjąć, że miało miejsce skuteczne doręczenie pisma adresatowi, muszą zostać spełnione wymagania określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie w myśl art. 44 § 4 k.p.a. uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika zatem, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 K.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza. W aktach administracyjnych sprawy, w toku której zapadło zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru, które zawierałoby wymienione powyżej elementy. W aktach sprawy znajduje się jedynie dokument "Śledzenie przesyłek – Tracking" na podstawie, którego organ oparł swoje rozstrzygnięcie. Dokument ten nie pozwala jednak na ocenę, czy zostały zachowane wymogi dotyczące doręczenia zastępczego wynikające z powołanych powyżej przepisów. Nie można bowiem ocenić, czy zwrotne potwierdzenie odbioru wypełnione zostało zgodnie z przepisami i czy wszystkie wymogi dotyczące doręczenia zastępczego zostały zachowane. O powyższym może rozstrzygnąć jedynie dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności przeprowadzi postepowanie w celu ustalenia, czy decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. została skarżącemu prawidłowo doręczona i w jakim terminie. Pomocne może być w tym względzie przeprowadzenie postepowania reklamacyjnego, celem uzyskania zwrotnego potwierdzenia odbioru. Dopiero ustalenie czy i w jakim terminie została doręczona przesyłka pozwoli na ocenę zachowania terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. 1 wyroku. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.