II FZ 539/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 349/16 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 20 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ke 349/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił wniosek H. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 20 kwietnia 2016 r., w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dniu, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało skarżącemu prawidłowo doręczone w dniu 13 czerwca 2016 r. Skarżący w dniu 22 czerwca 2016 r. złożył wniosek o zwolnienie od wpisu, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ był chory, nie otrzymał druku, więc nie miał go jak wypełnić. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 86 § 1 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) wskazując, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny, albowiem wniosek ten może być przez stronę składany na każdym etapie postępowania, do czasu jego zakończenia, co wynika z uregulowania zawartego w art. 243 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że nie ma określonego ustawą terminu do jego wniesienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, iż termin nie został mu przedłożony, Sąd nie przesłał mu druku, a w związku z tym, że był chory nie był w stanie przyjechać do Kielc. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 88 powoływanej ustawy postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powyższych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie. W przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzuceniu przez sąd. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest to by wniosek był dopuszczalny. Zaznaczyć również należy, że stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Treść powołanego powyżej przepisu w sposób jednoznaczny wskazuje, że strona może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy w dowolnym terminie w toku trwania postępowania. Przepis ten zatem nie przewiduje terminu do wniesienia takiego wniosku. Jeżeli zatem możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczone żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a w konsekwencji również przywrócenie uchybionego terminu. Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów został złożony po upływie terminu do uiszczenie wpisu od skargi. Skoro wniosek o zwolnienie od kosztów złożono po upływie terminu do uiszczenia wpisu to skarżący nie może oczekiwać, by ten termin (na uiszczenie wpisu) uległ skutecznemu przerwaniu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera bowiem skutki prawne od daty jego wniesienia, co oznacza, że nie obejmuje on zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem, jeśli termin do ich uiszczenia skutecznie upłynął. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak już wskazano, skoro ustawa nie zakreśla terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zatem nie można uchybić terminowi do jej dokonania, a w konsekwencji brak jest również podstaw do jego przywrócenia. W rezultacie wniosek skarżącego należało uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy, co prawidłowo uczynił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie jako niezasadne, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.