I SA/Wr 291/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie : Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Anetta Chołuj,, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę w całości. Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., A. C. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego organu z dnia [...] r. (nr [...]), wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu tego wniosku A. C. wskazał, że termin na złożenie zażalenia na ww. postanowienie mijał w dniu 24 grudnia 2015 r. (Wigilia). Jego dochowanie uniemożliwiły wnioskodawcy trudności związane z nadaniem w tym dniu, w godzinach popołudniowych, zażalenia za pośrednictwem urzędu pocztowego. Wskazując na powyższe wnioskodawca podał, że w dniu 24 grudnia 2015 r. wszystkie placówki pocztowe do jakich udał się wnioskodawca (ok. godz. 14.00) chcąc nadać zażalenie albo tego dnia nie urzędowały, albo miały skrócony czas urzędowania, o czym wnioskodawca nie wiedział. Wnioskodawca zaakcentował, że ku jego zdziwieniu, skrócony czas pracy (do godz. 15.00) miała także całodobowa placówka pocztowa, która zwykle czynna jest cała dobę nie tylko w dni robocze, ale i niedziele i święta. Wskazał, że z tego powodu nie zdążył dotrzeć do tej placówki przed jej zamknięciem. Jego zdaniem, opisane okoliczności nie powinny skutkować negatywnymi konsekwencjami dla wnioskodawcy, który nie mógł nadać zażalenia w terminie z przyczyn przez siebie niezawinionych. Jak podkreślił, chociaż w dniu Wigilii zwykle część urzędów i placówek pocztowych ma skrócony czas urzędowania, to jednak wnioskodawca nie sądził, że nadanie przesyłki pocztowej w tym dniu pomiędzy godziną 14.00 a 15.00 okaże się niemożliwe. W tym w szczególności, za pośrednictwem całodobowej placówki pocztowej. Zdaniem wnioskodawcy, miał on prawo nadać zażalenie w ostatnim dniu terminu, co bez przeszkód mógłby uczynić, gdyby ten ostatni dzień terminu wypadał na zwykły dzień roboczy, a nie na Wigilię. Dodał, że z uwagi na przerwę świąteczną (dni od 25 do 27 grudnia są ustawo wolne od pracy) przyczyna niezawinionego uchybienia terminu ustała dopiero w dniu 28 grudnia 2015 r. Do wniosku A. C. dołączył zażalenie na postanowienie z dnia [...] r., a także kserokopie dokumentacji informujących o zmienionym trybie czasu pracy placówek pocztowych, do których udał się skarżący chcąc nadać zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. odmówił stronie przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia w sprawie. W ocenie tego organu strona nie uprawdopodobniła spełnienia przesłanki braku zawinienia w niedochowaniu tego terminu, co stanowiło warunek jego przywrócenia. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej we W., planując złożenie zażalenia w ostatnim dniu terminu przypadającym w Wigilię wnioskodawca powinien był się liczyć z tym, że z racji szczególnego charakteru tego dnia placówki pocztowe mogą mieć skrócony czas pracy w stosunku do zwykłego czasu urzędowania. Nie jest to bowiem, wbrew temu co stwierdził wnioskodawca we wniosku, normalny dzień roboczy. W kontekście tym wskazał, że wprawdzie dzień Wigilii nie jest dniem świątecznym ani ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 90), jednak to, że tego dnia (w okresie przedświątecznym) pewne instytucje są krócej otwarte lub w ogóle zamknięte nie jest sytuacją niespodziewaną i nadzwyczajną, lecz powszechnie praktykowaną. Zwrócił uwagę, że informacje o zmienionym czasie pracy placówek pocztowych w okresie przedświątecznym są zamieszczane z odpowiednim wyprzedzeniem na drzwiach wejściowych takich placówek, a także, na stronach internetowych – "A" S.A. oraz poszczególnych agencji pocztowych. Wskazując na powyższe organ zarzucił, że wnioskodawca mógł przewidzieć, że w dniu 24 grudnia 2015 r., kiedy to mijał termin na złożenie zażalenia, placówki pocztowe mogą być czynne krócej niż zwykle. Tym samym, powinien był dołożyć staranności we wcześniejszym ustaleniu godzin urzędowania w tym dniu placówek pocztowych, za pośrednictwem, których mógłby wnieść zażalenie. Dodatkowo podniósł, że korzystając z wyszukiwarki internetowej, wnioskodawca mógł ustalić około godz. 13.45 godziny pracy poszczególnych placówek pocztowych, jak również to, że placówka pocztowa czynna zwykle całodobowo będzie tego dnia otwarta jedynie do godziny 15.00. Skorzystanie z takiej formy informacji pozwoliłoby wnioskodawcy nadać zażalenie przed upływem skróconych godzin urzędowania. Wskazał również, że przed negatywnymi konsekwencjami bezskutecznego upływu terminu uchroniłoby stronę wniesienie zażalenia bezpośrednio w swoim macierzystym urzędzie skarbowym (czynnym tego dnia do godziny 15.30) lub w siedzibie jakiegokolwiek innego urzędu skarbowego lub jednostki samorządu terytorialnego. Z tych wszystkich powodów nie stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej we W. podstaw do przywrócenia wnioskodawcy uchybionego terminu w sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący A. C. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. Zasadność skargi oparł na zarzucie naruszenia art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej w skrócie - k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599, dalej w skrócie – u.o.p.e.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił w sprawie, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn przez niego niezawinionych. W jego rozwinięciu skarżący podniósł, że w sprawie nie powinno mieć znaczenia to, że czynności związane z nadaniem zażalenia skarżący podjął dopiero w ostatnim dniu terminu, kiedy to też wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca mu terminowe dokonanie tej czynności. Dodatkowo podkreślił, że podjął wszelkich możliwych starań do tego, by nadać zażalenie w terminie. Odwołując się do zasad doświadczenia życiowego podkreślił, że uzasadnione było jego przekonanie o tym, że w dniu 24 grudnia 2015 r., ok. godz. 14.00 będzie możliwe nadanie zażalenia w zwykłej placówce pocztowej, a tym bardziej, że będzie to możliwe w placówce całodobowej (dyżurnej). W nawiązaniu do treści zaskarżonego postanowienia skarżący zarzucił, że podejmując się nadania zażalenia w dniu 24 grudnia 2015 r. nie miał – wbrew temu co stwierdził organ – bieżącego dostępu do informacji o godzinach pracy urzędów pocztowych w tym dniu, a o skróconym czasie pracy poszczególnych placówek pocztowych dowiadywał się każdorazowo dopiero po przybyciu na miejsce. Zdaniem strony, nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu, który uzasadnienia dla odmowy przywrócenia terminu w sprawie dopatrywał się w braku skorzystania przez wnioskodawcę z innej formy wniesienia zażalenia, w tym, w dowolnym urzędzie skarbowym, czy urzędzie jednostki samorządu terytorialnego. W podsumowaniu skarżący stwierdził, że w sprawie wykazał spełnienie wszystkich przesłanek z art. 58 k.p.a. a zatem uchybiony termin powinien zostać mu przywrócony. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności powołanych w skardze przepisów o postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 18 ustawy z dnia 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej "upea", odsyła w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do odpowiedniego stosowania przepisów Kpa. I tak, zgodnie z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. IV SA 1153/96, Lex 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza nieznajomość prawa czy też wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu Administracyjnego, zasadnie Organ w niniejszej sprawie przyjął, że strona nie wykazała braku swej winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, co skutkować musiało odmową przywrócenia terminu. Podkreślenia wymaga, że planując złożenie zażalenia w ostatnim dniu terminu, przypadającym w Wigilię, strona powinna była liczyć się z tym, że urzędy i placówki pocztowe, z racji przypadającego w tym dniu święta, mogą mieć skrócony czas pracy bądź być zamknięte. Jak słusznie zauważył organ jest to fakt powszechnie znany i często praktykowany. Nie można więc było z góry założyć, że skrócony czas urzędowania w tym dniu nie zostanie wprowadzony w całodobowej placówce pocztowej. Strona powinna być przygotowana na taką ewentualność i dysponować wiedzą o czasie pracy placówki, z której usług zamierza skorzystać przy nadaniu zażalenia procesowego. Wymagały tego względy staranności, jakiej należało oczekiwać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Jeżeli skarżąca nie podjęła takich czynności, to nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uwzględniając powyższe podzielić należy stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Reasumując zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, w związku z czym skargę – na podstawie art. 151 p.p.s.a należało oddalić.