I SA/Gl 242/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-06-29
Skład orzekający: Wojciech Organiściak, Paweł Kornacki, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie dwukrotnego naruszenia zasad selektywnej zbiórki odpadów w ciągu miesiąca, przy około 30 odbiorach, uzasadnia powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji o selektywnej zbiórce odpadów i tym samym pozwala na określenie wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dwukrotne stwierdzenie w danym miesiącu nieselektywnego zbierania odpadów, przy około 30 odbiorach, rodzi uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji o selektywnej zbiórce odpadów. W związku z tym organ był uprawniony do określenia wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd podkreślił, że właściciel nieruchomości odpowiada za sposób gromadzenia odpadów na swojej nieruchomości, niezależnie od tego, czy naruszenia dokonali mieszkańcy czy osoby trzecie, a także że nie istnieje minimalny dopuszczalny udział odpadów zmieszanych w selektywnie zbieranych odpadach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżąca spółdzielnia kwestionowała nałożenie wyższej opłaty za marzec i lipiec 2015 r., argumentując, że stwierdzone przypadki nieselektywnej zbiórki odpadów były incydentalne i spowodowane przez osoby trzecie. Organy administracji wskazały na raporty przedsiębiorcy odbierającego odpady oraz dokumentację fotograficzną jako dowody na powtarzające się przypadki nieselektywnej zbiórki odpadów w tych miesiącach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Paweł Kornacki,, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania Zarządu A z siedzibą w B. przy ul. [...] (dalej: A, strona) od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami w miesiącach: marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2015 r. na nieruchomości przy ul. [...] w B. postanowiło:
I. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości przy ul. [...] w miesiącu kwietniu 2015 r. w kwocie [...]złotych i w maju 2015 r. w kwocie[...]złotych i określić A wysokość opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi na nieruchomości przy ul. [...] w następujących kwotach:
- za kwiecień 2015 r. kwotę [...] zł,
- za maj 2015 r. kwotę [...] zł
II. utrzymać w mocy w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B.
W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art 233 § 1 pkt 2) lit a) i § 3 oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej także: O.p.) w zw. z art. 6q i art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm., dalej także: u.c.p.g.) oraz art. 1, 2, 17, 18 i 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1659).
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że w dniu
1 sierpnia 2014 r. A złożyła deklarację DGO-1 o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej w B. , przy ul. [...]. Deklaracja ta dotyczyła lipca 2014 r.
i zadeklarowano w niej selektywne zbieranie wytworzonych odpadów, które będą gromadzone w pojemnikach umiejscowionych przed nieruchomością. Nadto zadeklarowano, że w nieruchomości znajduje się: 12 lokali jednoosobowych, lokal dwuosobowy, 3 lokale trzyosobowe oraz lokal czteroosobowy. Łączna miesięczna kwota za gospodarowanie odpadami komunalnymi została zadeklarowana w wysokości [...] zł. Wraz z deklaracją złożono zapotrzebowanie na pojemniki o pojemności 1100 litów: 3 na odpady "suche" i 1 na odpady "mokre". Kolejnymi deklaracjami z 6 sierpnia 2014 r. oraz z 2 lutego 2015 r. A korygowała złożone deklaracje, co wynikało ze zmian ilości lokali mieszkaniowych i ich mieszkańców.
Dalej organ odwoławczy podał, że Spółka B Zakład Oczyszczania Miasta S.A., odbierająca na zlecenie miasta odpady z terenu nieruchomości, w oparciu o art. 9f u.p.c.g. zgłosiła, że na nieruchomości przy ul [...] w B. odpady są zbierane w sposób nieselektywny. Dokumentując zaistniałe okoliczności przedstawiła raport odbiorów odpadów wraz z załączoną do nich dokumentacją fotograficzną z: 10 kwietnia 2015 r., z którego wynika, że 13 i 17 marca 2015 r. z terenu nieruchomości odebrano pojemniki na odpady "suche" (13 marca 2015 r.) i "mokre" (17 marca 2013 r.) o pojemności 1100 litrów, w których odpady były zebrane w sposób nieselektywny. Z kolejnych raportów odbioru odpadów, z 8 maja 2015 r. oraz z 10 czerwca 2015 r. wynika, że do nieselektywnej zbiórki odpadów doszło 10 kwietnia 2015 r. i 14 maja 2015 r., kiedy to stwierdzono, że w jednym pojemniku na odpady "mokre" znajdowały się odpady zmieszane. Z ostatniego raportu z dnia 10 sierpnia 2015 r. wynika, że do selektywnej zbiórki odpadów doszło dnia 14 lipca 2015 r.
Z kolei z pisma Zakładu Oczyszczania Miasta B S.A. z dnia 17 sierpnia 2015 r. wynika, że odpady zebrane w sposób nieselektywny, znajdowały się w jednym pojemniku przeznaczonym na odpady "mokre" w dniu 14 maja 2015 r. oraz 14 i 16 lipca 2015 r. Ustalono również, że pojemniki na odpady w okresie od 2 do 29 maja 2015 r. były odbierane 30 razy. W tym czasie stwierdzono jedną nieselektywną zbiórkę odpadów w pojemniku na odpady "mokre" Z kolei w okresie od 7 do 28 lipca 2015 r. pojemniki odebrano 29 razy i w okresie tym stwierdzono 4 nieselektywne zbiórki odpadów, w dwóch pojemnikach na odpady mokre.
Z uwagi na powyższe, organ I instancji w dniu 15 czerwca 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...].
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 14 lipca 2015 r. z udziałem przedstawicieli A, a także przedstawiciela podmiotu odbierającego odpady organ I instancji ustalił, że w pojemnikach są gromadzone odpady w sposób nieselektywny. W jednym z pojemników na odpady frakcji "suchej" znajdowały się resztki materiałów budowlanych. Ponadto w pojemniku przeznaczonym na frakcję "mokrą" odpady zostały zmieszane. Z wykonanych oględzin została sporządzona dokumentacja fotograficzna, obrazująca zmieszanie odpadów w pojemnikach na odpady "mokre" i "suche".
W piśmie z dnia 10 września 2015 r. zarząd A zakwestionował ustalenia dotyczące zgromadzonego w sprawie materiału fotograficznego pochodzącego od przedsiębiorcy odbierającego odpady. Strona nie zakwestionowała braku segregacji odpadów w dniu 14 lipca 2015 r., podniosła natomiast, że zdarzenie miało charakter incydentalny. Dodała, że mieszkańcy segregują odpady, a A we własnym zakresie i na własny koszt prowadzi akcje informacyjne i edukacyjne.
Decyzją z dnia [...] organ I instancji w oparciu o art. 6o i 6q u.c.p.g., art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3 i art. 53 § 1,§ 3, § 4 O.p. oraz akty prawa miejscowego - uchwały Rady Miejskiej w B. określił A wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości przy ul. [...] w następujących wysokościach: za miesiące marzec, kwiecień, maj i lipiec 2015 r. – w kwocie [...] zł, a za czerwiec 2015 r. - w kwocie [...] zł . Jednocześnie organ I instancji zastrzegł możliwość pobrania odsetek od zaległości, wskazując sposób ich obliczenia.
Relacjonując dalej zarzuty odwołania Kolegium podało, że wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, wskazano w nim na:
- błędne zastosowanie art. 6 o u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracjach, podczas gdy A złożyła odpowiednie deklaracje i nie wystąpiły w nich żadne nieprawidłowości, a organ I instancji nie zgłaszał wcześniej wątpliwości co do danych określonych w deklaracjach;
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że zaszły przesłanki nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat za odbiór odpadów zmieszanych, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że mieszkańcy nie segregują śmieci w stopniu wystarczającym;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że mieszkańcy bloku przy ul. [...] są jedynymi użytkownikami altanki śmieciowej, gdy w sprawie ponad wszelką wątpliwość oczywiste jest, że użytkowników tej altanki jest więcej;
- naruszenie zasady indywidualnej odpowiedzialności przed organami państwowymi, co jest podstawą państwa prawa poprzez nałożenie wyższych opłat na większość mieszkańców (która to większość realizuje bez zarzutów swoje obowiązki),
w konsekwencji działań sporadycznych osób niekoniecznie pozostających mieszkańcami i użytkownikami lokali położonych w tej nieruchomości;
- naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na obciążeniu uczestnika odpowiedzialnością za decyzje, które jednostronnie podejmuje gmina lub też organy zewnętrzne, na których decyzje uczestnik nie ma żadnego wpływu, to jest poprzez uzasadnienie konieczności nałożenia wyższych opłat cennikami RIPOK czy wynikami negocjacji gminnej z inną spółką, na które to uczestnik nie ma żadnego wpływu, a także karami unijnymi w drodze postępowania administracyjnego, podczas gdy zgodnie z art. 415 k.c. za wyrządzoną szkodę przysługuje roszczenie cywilne;
- przewlekłość postępowania skutkującą z jednej strony trudnościami z ustosunkowaniem się do przedstawianych zarzutów, a z drugiej strony zaś odpowiedzialnością za długi okres czasu, co pozbawia skarżącą możliwości przeprowadzenia rozliczenia z mieszkańcami,
- niezgodne z prawem naliczanie odsetek od marca, kwietnia, maja i lipca 2015 r., podczas gdy decyzja została wydana z dniem [...]., a żaden przepis nie uzasadnia działania z mocą wsteczną.
Uzasadniając swoje stanowisko odwołująca stwierdziła, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie odniósł się do motywów wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Zakwestionowała również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym głównie dokumentację fotograficzną wykonaną przez przedsiębiorcę odbierającego odpady. Dodała, że skoro w marcu 2015 r. stwierdzono nieprawidłowości w zbieraniu odpadów, to jednak nie wyjaśniono, kto i dlaczego sklasyfikował je, jako zmieszane. Natomiast podczas oględzin w dniu 14 lipca 2015 r. stwierdzono nieposegregowane odpady tylko w dwóch z sześciu kontenerów. Strona zwróciła także uwagę na organizowane przez siebie akcje informacyjne i edukacyjne skierowane do mieszkańców oraz wywozy odpadów wielkogabarytowych. Podkreśliła nadto, iż samo zjawisko niesegregacji zachodzi sporadycznie, a stopień zmieszania odpadów jest znikomy.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Spółdzielni, doszło do zastosowania odpowiedzialności zbiorowej i niepewności stosowania prawa, a wydaną decyzją przeniesioną na nią odpowiedzialność gminy za wykonanie norm i ewentualnych kar z tego tytułu. A podniosła też, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, co uniemożliwia dokonanie rozliczenia z mieszkańcami oraz zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie.
Odnosząc się do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych skarżąca dodała, że poza mieszkańcami dostęp do altany śmieciowej mają osoby trzecie, które mogą dokonywać zmieszania odpadów. Nadto, zgromadzony w sprawie materiał zdjęciowy nie stanowi dowodu, że odpady zostały zmieszane z przyczyn leżących po stronie mieszkańców.
Rozważania własne Kolegium rozpoczęło od wskazania, że regulacje zawarte w art. 6 c – 6 r u.c.p.g. określają sposób postępowania gminy w zakresie odbioru odpadów, w tym sposób wyłaniania przedsiębiorców odbierających od właścicieli nieruchomości odpady komunalne, ustalanie opłat za odbiór odpadów, zbieranych na poszczególnych nieruchomościach i sposób jej egzekwowania. W art. 6h u.c.p.g. na właścicieli nieruchomości nałożono obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jest ona daniną publiczną, która na mocy art. 6 r u.c.p.g. stanowi dochód gminy i może być przeznaczona wyłącznie na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
W art. 6k ust 2 omawianej ustawy wprowadzono obowiązek ustalania preferencyjnych stawek przy obliczaniu wysokości opłaty dla właścicieli nieruchomości, którzy podejmują decyzję o prowadzeniu selektywnej zbiórki odpadów, co ma następnie umożliwić ich selektywny odbiór oraz przetwarzanie. Selektywne zbieranie odpadów, zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U z 2013 r. poz. 21), oznacza zbieranie, w ramach którego dany strumień odpadów w celu ułatwiania specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. W praktyce oznacza to, gromadzenie odpadów w sposób określony w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który powinien dokładnie określać, które odpady muszą być gromadzone wspólnie tak, aby mogły ulegać odpowiedniemu przetwarzaniu. Wykonując wyżej wymienione obowiązki ustawowe Rada Miejska w B. uchwałami nr XL/945/2014 z dnia 25 marca 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Śląsk, z 2014 r. poz. 1988) oraz nr W46/2015 z dnia 17 lutego 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Śląsk, z 2015 r. poz. 967) określiła wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie 2014 - 2015 r., w tym preferencyjne stawki dla właścicieli nieruchomości, w przypadku selektywnego zbierania i odbierania od nich odpadów komunalnych.
Ponadto Rada Miejska w B. uchwałą nr XLVII/1130/2014 z dnia 13 listopada 2014 r. uchwaliła Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta B. Powyższą uchwałą organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nałożył na właścicieli nieruchomości obowiązek zbierania i gromadzenia odpadów w sposób selektywny i określił sposób prowadzenia zbiórki odpadów (§1 i § 2 obu wymienionych uchwał).
Dalej Kolegium stwierdziło, że z problematyką ustalania preferencyjnej stawki dotyczącej selektywnego gromadzenia odpadów wiąże się również stworzenie efektywnego mechanizmu kontroli, który umożliwiłby rzetelną weryfikację deklaratoryjnego sposobu określania, czy opłata za gospodarowanie odpadami ustalona dla danej nieruchomości powinna być obliczana w oparciu o stawkę dla selektywnej bądź nieselektywnej metody gromadzenia odpadów. Ustawodawca w tym zakresie zaproponował nietypowe rozwiązanie. Obowiązek kontroli wstępnej spoczywa bowiem na przedsiębiorcy, który na obszarze gminy będzie wykonywał zadania z zakresu gospodarowania odpadami. Na mocy art. 9 f u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany powiadomić gminę, że odebrał odpady zebrane jako zmieszane, a więc zgromadzone niezgodnie z regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie B. Wskazany podmiot w zawiadomieniu musi wskazywać właścicieli nieruchomości łamiących przepisy ustawy w zakresie selektywnej zbiórki odpadów.
Jak ustaliło Kolegium, w toku niniejszej sprawy spółka odbierająca odpady "B Zakład Oczyszczania Miasta" S.A. poinformowała organ I instancji o braku selektywnego zbierania odpadów w dniach: 13 i 17 marca 2015 r., 10 kwietnia 2015 r. oraz 14 maja 2015 r., kiedy to w pojemnikach o pojemności 1100 l przeznaczonych na odpady "mokre" i "suche" znajdowały się odpady zmieszane. Tym samym przedsiębiorca odbierający odpady w imieniu gminy dopełnił obowiązku wynikającego z art. 9 f u.c.p.g., w konsekwencji czego ze względu na uzasadnione wątpliwości dotyczące danych zawartych w deklaracji wszczęto postępowanie w niniejszej sprawie. Wspomniana "uzasadniona wątpliwość" oznacza, w ocenie Kolegium, wątpliwość uzasadnioną obiektywnymi okolicznościami, a zatem takimi, które są jednoznaczne i łatwe do ustalenia na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Są to okoliczności, które bezspornie wskazują na zaistniały stan rzeczy, pozostający w sprzeczności z tym, co zostało uprzednio zadeklarowane w złożonych dokumentach.
Niewątpliwie zatem jednoznaczne stwierdzenie zbierania odpadów w sposób nieselektywny (zmieszany), przy zadeklarowaniu selektywnego ich zbierania objętego preferencyjną stawką opłaty stanowi "uzasadnioną wątpliwość" co do danych zawartych w deklaracji. W takim stanie rzeczy organ nie działa na zasadzie uznania administracyjnego, ale jest zobligowany do wydania decyzji wymiarowej, co potwierdził WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 335/15, LEX nr 1813776 oraz WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 5 marca 2014 r., sygn. I SA/Bk 603/13, LEX nr 1512218, których fragmenty zacytowano.
Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i zacytował art. 21 § 2, art. 47 § 3, a także art. 51 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Zaległością podatkową nie jest więc inne zobowiązanie, tylko zobowiązanie podatkowe, które nie zostało zapłacone w terminie. Cechą charakterystyczną tego zobowiązania jest obowiązek naliczania odsetek od zaległości podatkowych. Nawiązując do zarzutu odwołania stwierdzono w tym miejscu, że nie sposób zgodzić się, że ustawodawca nie przewidział możliwości pobierania odsetek od zaległości podatkowych. W myśl bowiem art. 53 § 1 O.p. od zaległości podatkowych z zastrzeżeniem art. 54 naliczane są odsetki za zwłokę. Zgodnie z art. 54 § 4 O.p. odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Organ I instancji prawidłowo zatem określił sposób naliczania odsetek od zobowiązań z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami. Odsetki te są bowiem naliczane - zgodnie z art. 53 § 4 O.p. - od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności ww. miesięcznych opłat, do dnia ich wpłacenia na rachunek bankowy organu podatkowego. Sama istota odsetek określonych na gruncie O.p. opiera się na zobowiązaniach powstających z mocą wsteczną, a zatem za okres, jaki już minął, i tylko w przypadku różnic we wniesieniu należnych opłat na rzecz organów podatkowych. Stanowisko to znajduje poparcie w doktrynie prawa administracyjnego, w której przyjmuje się, że "Obowiązek naliczenia odsetek jest niezależny od okoliczności powstania zaległości podatkowej i woli stron stosunku prawnopodatkowego. Powstają one z mocy prawa, niezależnie od tego, czy podatnik lub organ podatkowy wie o powstaniu zaległości i w konsekwencji odsetek. Decyzje organu podatkowego, w których naliczane są w określonych sytuacjach odsetki, mają charakter deklaratoryjny, uwidaczniają one tylko wysokość powstałych z mocy prawa odsetek za zwłokę". (por. L. Etel, Art. 53. W: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V. LEX, 2013).
Dalej Kolegium zacytowało art. 6m ust. 1 u.c.p.g, z którego wynika obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Z kolei art. 6 m ust. 2 u.c.p.g. stanowi, że w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. A realizowała obowiązek, o którym mowa w art. 6m ust. 1 u.c.p.g. przedkładając deklaracje w dniach: 1 sierpnia 2014 r., 6 sierpnia oraz 2 lutego 2015 r., w każdej z nich wskazując na selektywną zbiórkę odpadów i deklarując wysokość opłaty odpowiadającej selektywnemu zbieraniu i odbieraniu odpadów.
Zważywszy zatem, że zasadniczy sposób ustalenia wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika ze złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji i polega na samodzielnym jej wymierzeniu, właściwy organ może kwestionować w postępowaniu podatkowym owo samodzielne wymierzenie przez stronę tylko w sytuacji, w której w postępowaniu ustali, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna, niż wykazana w deklaracji.
W kontekście powyższego Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo skonstruował podstawę prawną rozstrzygnięcia, jednakże poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie pozwalają utrzymać w całości zaskarżonej decyzji w mocy.
Przychylając się do argumentacji odwołania Kolegium uznało, że w kwietniu i maju 2015 r. ujawniono incydentalne i jednorazowe zgromadzenie odpadów w sposób nieselektywny, co nie pozwala przypisać uzasadnionych wątpliwości danym określonym w deklaracji.
Uznane za główne dowody w tym postępowaniu, raporty Zakładu Oczyszczania Miasta B S.A. z dnia 8 maja 2015 r. oraz z dnia 10 czerwca 2015 r. przekonują, że do nieselektywnej zbiórki odpadów doszło raz w miesiącu: odpowiednio: 10 kwietnia 2015 r. i 14 maja 2015 r. Fakt niesegregowania odpadów ujawniono tylko w jednym pojemniku na odpady "mokre". Nadto, z pism przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne z dnia 17 sierpnia 2015 r. wynika, że na 30 odbiorów odpadów (liczonych za każdy pojemnik) w okresie od 2 do 29 maja 2015 r. tylko w 1 przypadku stwierdzono odpady zmieszane.
Konfrontując powyższe dokumenty ze sobą, Kolegium uznało, że nie sposób stwierdzić, że w kwietniu i maju 2015 r. doszło do uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w złożonych deklaracjach odbioru odpadów. Doświadczenie życiowe i zasady współżycia społecznego przekonują, że ujawnienie odpadów zmieszanych tylko w jednym z pojemników przeznaczonych na odpady mokre i to z tak dużą rzadkością (1 pojemnik na 29 odbiorów) nie prowadzi do stwierdzenia uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji i tym samym nie implikuje nałożenia obowiązku podwyższenia opłaty za odbieranie opadów w całym cyklu miesięcznym.
Zdaniem Kolegium inaczej należałoby postąpić, gdyby zbieranie odpadów w sposób zmieszany na nieruchomości miało charakter powtarzalny w ciągu miesiąca i np. dotyczyło pojemnika, który przynajmniej dwa razy w ciągu miesiąca zawierał odpady zmieszane. Wówczas istniałaby uzasadniona wątpliwość co do danych zawartych w deklaracji.
Ta ostatnia sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż w miesiącach marcu i lipcu 2015 r. stwierdzono powtarzającą się nieselektywną zbiórkę odpadów. Z raportu przedsiębiorcy odbierającego odpady z dnia 10 kwietnia 2015 r. wynika jednoznacznie, że odpady zostały zmieszane w dniach 13 marca 2015 r. (w pojemniku przeznaczonym na odpady frakcji "suchej") oraz 17 marca 2015 r. (w pojemniku przeznaczonym na odpady frakcji "mokrej"). Ponadto, w czasie wizji lokalnej dnia 14 lipca 2015 r. stwierdzono w dwóch pojemnikach nieselektywną zbiórkę odpadów. Nadto z pisma Zakładu Oczyszczania Miasta B S.A. z dnia
17 sierpnia 2015 r. wynika, że w okresie od 7 do 28 lipca 2015 r. na 29 odbiorów pojemników z odpadami, aż w 4 znajdowały się odpady zmieszane.
Opisany powyżej materiał dowodowy, zdaniem Kolegium, w sposób jednoznaczny przekonuje, że na nieruchomości przy ul. [...] we wskazanych okresach dochodziło do nieselektywnej zbiórki odpadów, a rodzaj ujawnionych uchybień wskazuje na wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do danych zgromadzonych w deklaracji w zakresie dotyczącym opłat za miesiące marzec i lipiec 2015 r. Jednocześnie zauważono, że zgromadzony w sprawie materiał podglądowy ma charakter pomocniczy w stosunku do raportu, o którym mowa w art. 9 f u.c.p.g. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów dotyczących rzetelności materiału dowodowego i stwierdził, że zawiera on precyzyjnie określone: adres nieruchomości, datę stwierdzenia nieprawidłowości, rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości, dane odbiorcy odpadów, dane ze wskaźnika GPS i inne dodatkowe informacje. Jednocześnie Kolegium przypomniało, że zakresem postępowania nie objęto sposobu przestrzegania przez mieszkańców nieruchomości (niebędących jej właścicielami) zasad segregacji odpadów. Przedmiot postępowania opiera się wyłącznie na określeniu sposobu gospodarowania odpadami na nieruchomości przy ul. [...], a zatem na określeniu, czy są one zbierane w sposób selektywny przez właściciela nieruchomości, na którym ciąży obowiązek przestrzegania selektywnego gromadzenia odpadów powstających na nieruchomości.
Nie podzielając zarzutu odwołania oznaczonego nr 3 organ odwoławczy podniósł, że A w toku całego postępowania podatkowego, jak również w złożonych deklaracjach DGO-1 nie kwestionowała sposobu gromadzenia odpadów zbieranych na nieruchomości przy ul. [...], wątpliwości takich nie ujawniła także podczas wizji lokalnej w dniu 14 lipca 2015 r.
Dalej Kolegium przypomniało, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości przy ul. [...] została określona indywidualnie dla skonkretyzowanego właściciela nieruchomości, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4) u.p.c.g., a więc dla A. W postępowaniu tym nie określono wyższej opłaty dla poszczególnych mieszkańców nieruchomości. Zauważono także, iż organ I instancji nie przerzucił swojej odpowiedzialności na skarżącą, z kolei dane co do kosztów segregacji odpadów zmieszanych miały mieć charakter wyłącznie informacyjny dla strony postępowania, organ I instancji chciał też poinformować stronę o swoich obowiązkach wynikających z przepisów ustawy u.p.c.g.
W części natomiast podzielono inny zarzut A, przyznając, że w sprawie doszło do nieznacznej przewlekłości postępowania, co jednak nie miało wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że trudno zrozumieć, w jaki sposób w wyniku "przewlekłości" doszło do "trudności z ustosunkowaniem się do przedstawionych zarzutów".
Organ odwoławczy nie znalazł też podstaw do umorzenia postępowania w sprawie, gdyż nie zaistniała jakakolwiek okoliczność skutkująca ujawnieniem bezprzedmiotowości przeprowadzonego postępowania.
Dalej wskazano, że stanowisko Kolegium nie zwalnia A z obowiązku dbania o selektywną zbiórkę odpadów na nieruchomości przy ul. [...]. A powinna okresowo dokonywać przeglądu pojemników na odpady pod kątem ich selektywnej zbiórki. Może też monitorować odbiór odpadów z nieruchomości, zgodnie z przekazanym jej harmonogramem. Powinna również zabezpieczać miejsca składowania odpadów przed ingerencją osób nieuprawnionych, które mogłyby zmieszać odpady, ale przede wszystkim stale informować i edukować swoich mieszkańców pod kątem konieczności segregowania odpadów.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Określone w tej decyzji stawki pozostaną aktualne do czasu ponownego złożenia deklaracji przez A.
Powyższa decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w części dotyczącej ustalenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości przy ul. [...] w miesiącach marzec i lipiec 2015 r. Strona domagając się uchylenia decyzji w tej części, względnie uchylenia decyzji obu organów i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i zasądzenia kosztów postępowania podniosła zarzut:
- błędnego zastosowania art. 6o u.c.p.g. poprzez "wyciągnięcie na jego podstawie wniosków, że uczestnik postępowania nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo że istnieją uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w tych deklaracjach; podczas gdy skarżąca złożyła odpowiednie deklaracje, a Prezydent Miasta nie zgłaszał wcześniej i w zaskarżanej decyzji nie powołał żadnych okoliczności mających na celu poddanie w wątpliwość danych określonych w deklaracjach";
- naruszenia zasad indywidualnej odpowiedzialności przed organami państwowymi, poprzez "nałożenie wyższych opłat zarówno na większość mieszkańców, która to większość realizuje bez zarzutów swoje obowiązki; w konsekwencji działań sporadycznych osób, niekoniecznie pozostających mieszkańcami i użytkownikami lokali położonych w tej nieruchomości".
W uzasadnieniu skargi zanegowano kryterium ilościowe dotyczące stwierdzonych naruszeń w selektywnej zbiórce odpadów w danym miesiącu pozwalające przyjąć, że organ I instancji może powziąć uzasadnioną wątpliwość co do danych zawartych w deklaracjach. Podniesiono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala dokładnie określić, w jakim stopniu użytkownicy altany śmieciowej naruszyli obowiązek segregacji, tym bardziej, że żaden przepis nie precyzuje kwestii realizacji obowiązku segregacji. W tym kontekście wskazano, że zgodzić się trzeba z tezami zawartymi w projekcie rozporządzenia Ministra Środowiska, z których wynika, że wymóg selektywności uznaje się za spełniony, jeżeli z odebranych w danym miesiącu od właściciela odpadów odpady selektywne stanowią co najmniej 50% masy odpadów.
Tymczasem w niniejszej sprawie Kolegium przyjęło zasadę, że stwierdzenie jednokrotnego naruszenia (przy ilości ok. 30 zbiórek w skali miesiąca) nie daje podstaw do negowania twierdzeń zawartych w deklaracjach składanych przez A, jednakże przynajmniej dwukrotne stwierdzenie takiego naruszenia w skali miesiąca jest już wystarczające do zwiększenia opłaty.
W trakcie protokolarnych oględzin z dnia 14 lipca 2015 r. z udziałem przedstawicieli gminy, spółki komunalnej i A stwierdzono nieprawidłowości tylko w dwóch z sześciu kontenerów.
Nie sposób zatem podzielić stanowiska organów, jakoby w niniejszej sprawie zachodziły merytoryczne przesłanki do zastosowania odpowiedzialności zbiorowej i konieczności uiszczenia wyższej opłaty. Takie rozróżnienie nie ma podstawy normatywnej, a powoływane w uzasadnieniu doświadczenie życiowe i zasady współżycia społecznego stoją w daleko idącej sprzeczności względem takiego założenia. Nie sposób bowiem przyjąć, że niewielkie naruszenia zasad segregacji (zgodnie z powołanymi zdjęciami chodzi np. o parę butów w pojemniku 240 litrowym przeznaczonym na odpady mokre), które zostaje stwierdzone w ok. 7% wszystkich kontenerów usprawiedliwia pobieranie 100% podwyższonej opłaty za wszystkie składowane odpady w danym miesiącu.
Za niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa uznano sytuację, w której jeden z użytkowników altany śmietnikowej, dokłada należytej staranności w procesie segregacji (a takich jest zdecydowana większość) i ponosi odpowiedzialność i karę za niespełnianie tego obowiązku przez osoby trzecie. Zdaniem skarżącej organ I instancji wybrał najłatwiejszą drogę i obciążył dodatkową opłatą wszystkich mieszkańców nieruchomości, co godzi nie tylko w konstytucyjne wartości, ale przede wszystkim w społeczne odczucie sprawiedliwości i odpowiedzialności za swoje czyny.
Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że zwiększoną opłatę nałożono na właściciela nieruchomości, a nie na mieszkańców. Wskazała, że pozostaje tylko współwłaścicielem nieruchomości, w której wyodrębniono kilka lokali w prawo odrębnej własności, a nadto A są przecież zobowiązane do rozliczeń kosztów utrzymania nieruchomości z ich mieszkańcami.
Jednocześnie podkreślono, że nie pozostaje tajemnicą, iż dostęp do altany śmietnikowej, mimo jej zamykania, mają osoby trzecie. Są to mieszkańcy innych nieruchomości, a także osoby spoza osiedla; w tym osoby bezdomne, utrzymujące się głównie ze zbieractwa materiałów wartościowych w śmiechach (np. aluminiowych puszek).
Skarżąca zaakcentowała także, iż realizuje wszystkie obowiązki nałożone na nią przez przepisy prawa. Sumiennie i bieżąco aktualizuje deklaracje śmieciowe swoich budynków, a także finansuje i prowadzi szeroką kampanię informacyjną dla mieszkańców tych nieruchomości, dotyczącą zasad segregacji śmieci.
Wobec powyższego podniesiono, że w niniejszej sprawie brak jest dowodów jednoznacznego stwierdzenia istnienia naruszeń usprawiedliwiających stosowanie represyjnych opłat za gospodarowanie odpadami dla mieszkańców w/w nieruchomości.
Autor skargi odniósł się także do sugestii organu odwoławczego, że "A powinna okresowo dokonywać przeglądów pojemników na odpady". Podniósł, że "żaden przepis ustawy nie nakazuje spółdzielniom dokonywania takich przeglądów, a także nie nadaje im żadnej prawnie wiążącej mocy". Skoro bowiem, jak stwierdziło Kolegium, ustawa nie przewiduje luzu administracyjnego w orzekaniu na podstawie raportów przygotowywanych przez pracowników odpowiadających za odbiór odpadów, to wątpliwe jest, czy raporty sporządzane przez spółdzielnie mogłyby stanowić kontrargument w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację. Podkreślił, że skarżąca nie neguje obowiązku segregacji śmieci, jednocześnie akcentując, że w niniejszej sprawie co najmniej 90 % śmieci było segregowane. W tym kontekście zwrócił uwagę na "nieostrość sformułowania "sporadyczne naruszenie reguł segregacji" i odwołał się do projektu rozporządzenia Ministra Środowiska, które, jego zdaniem, sporadyczność sytuuje poniżej pułapu 50 %, a nie na poziomie – 90% (na pytanie Sądu wyjaśnił, że wspomniany projekt nie wszedł w życie, a A brała jedynie udział w konsultacji tego projektu).
Członek Kolegium wnosi i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, ze A miała dwa lata na dostosowanie się do reguł segregacji. Zaakcentował, że altana śmieciowa nie była zabezpieczona przed ingerencją osób trzecich. Wskazując na obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podniósł, że organ wyjaśnił, jak rozumie kwestię incydentalności nieselektywnej zbiórki odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie jest obarczona naruszeniami prawa mogącymi skutkować jej uchyleniem.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]
w przedmiocie określenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] w miesiącach marcu, czerwcu i lipcu 2015 r., a uchylił ją w odniesieniu do miesięcy: kwiecień i maj 2015 r. i za te dwa miesiące określił tę opłatę na kwotę [...] zł. Z zakresu i wniosków skargi wnika, że przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego w części, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą opłaty za marzec i lipiec 2015 r.
Istota sporu koncentruje się w niniejszej sprawie wokół przesłanek stwierdzenia, że deklaracja, w której zadeklarowano selektywną zbiórkę odpadów budzi " uzasadnione wątpliwości co do danych w niej zawartych". Zgodnie bowiem z art. 6 o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Analogiczny spór był już przedmiotem orzekania WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn.akt I SA/Gl 269/16, w związku z czym skład orzekający w niniejszej sprawie, w pełni aprobując to rozstrzygnięcie, posłuży się przedstawioną w nim argumentacją.
Rozpatrzenie zarzutów skargi należy rozpocząć od kwestii procesowych, albowiem prawidłowo ustalony w oparciu o właściwie przeprowadzone i rozpatrzone dowody stan faktyczny, daje dopiero podstawy do oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy obejmuje deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, harmonogramy odbioru odpadów z altany śmietnikowej przypisanej do nieruchomości, której dotyczy niniejsza sprawa, sprawozdania z realizacji usług za poszczególne miesiące, sporządzonei przez firmę odbierającą odpady - B Zakład Oczyszczania Miasta S.A. w B., pismo nadesłane przez tę firmę z dnia 12 czerwca 2015 r., w którym podano, że nieselektywny odbiór odpadów z przedmiotowej nieruchomości odbył się w dniu 13 marca 2015 r., 17 marca 2015 r. oraz 10 kwietnia 2015 r., pismo nadesłane przez tę firmę z dnia 17 sierpnia 2015 r., w którym podano, że nieselektywny odbiór odpadów miał miejsce w 16 lipca 2015 r., a 14 lipca 2015 r. stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów (odpadów nie odebrano), w obu tych pismach zawarto dane z GPS, i załączono do nich dokumentacją fotograficzną sporządzoną przez firmę odbierającą odpady. W toku postępowania przeprowadzono także w dniu 14 lipca 2015 r. oględziny, w których uczestniczyli przedstawiciele organu, A oraz firmy odbierającej odpady, których przebieg opisano w protokole oraz sporządzono dokumentację fotograficzną. Wynika z niego, że ujawniono niezachowanie selektywnej zbiórki odpadów w jednym pojemniku 1100 l na opady suche (ponad połowa pojemnika była wypełniona odpadami budowalnymi (płyty regips, gruz), natomiast w zakresie odpadów mokrych w jednym pojemniku 1100 l stwierdzono duży udział odpadów kwalifikujących się do odpadów suchych. Okoliczności tych uczestniczący w oględzinach zastępca Prezesa Spółdzielni nie zakwestionował, potwierdza je także załączona do protokołu dokumentacja zdjęciowa.
Opisany powyżej materiał dowodowy był niewątpliwie wystraczający do stwierdzenia, że miały miejsce przypadki, w których poszczególne kategorie odpadów umieszczono w pojemnikach dla nich nie przeznaczonych, co sprzeczne jest z zasadami selektywnej zbiórki odpadów. Zdaniem Sądu, całokształt zebranego materiału dowodowego - wszechstronnie ocenionego przez organy - pozwala na jednoznaczne ustalenie, że odpady w terminach wskazanych w raportach, a także w dniu przeprowadzenia oględzin nie były właściwie segregowane. Dokumentacja fotograficzna potwierdza ten fakt w sposób nie budzący wątpliwości.
Pokreślenia w tym miejscu wymaga, że skarżąca, co do zasady, nie kwestionuje tych ustaleń, a jej argumentacja koncentruje się przede wszystkim wokół skutków, jakie wywiodły z nich organy.
Obowiązek utrzymania czystości, warunki dotyczące odbierania odpadów komunalnych i zagospodarowanie tych odpadów regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm. dalej: u.c.p.g.). W art. 1a cytowanej ustawy, normodawca odsyła do stosowania w sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanych w niniejszej ustawie, przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.).
W objaśnieniach określeń ustawowych zawartych w art. 3 ust. 1 ustawy od odpadach zdefiniowano pojęcie "odpady komunalne" (pkt 7) i "selektywne zbieranie"(pkt 24). Selektywne zbieranie, według definicji ustawowej, to zbieranie, w ramach którego strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami (np. odpady suche lub odpady mokre). Zasadą jest, że odpady zbiera się w sposób selektywny (art. 23 ust. 1 ustawy o odpadach).
W przypadkach niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę (art. 9 f u.c.p.g.), co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie natomiast z art. 6 h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów, są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie zaś z art. 6 m ustawy właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6 I ustawy.
Definicję "właściciela nieruchomości" zawiera art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, wskazując, że ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. I SA/Ol 760/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazano, że dla prawidłowego odczytywania art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy istotne jest pojęcie nieruchomości. Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika zatem wprost, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego. Skoro zatem w badanej sprawie nie ma sporu, że właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w B. jest skarżąca A, to na niej ciąży obowiązek – zgodnie ze złożoną deklaracją – segregacji odpadów. Skoro więc postępowanie dowodowe wykazało, że A nie zadbała o segregację odpadów, to organ uprawniony był do określenia wysokości opłaty wynikającej ze stwierdzonego stanu faktycznego.
Opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze. Zgodnie z art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Natomiast treść art. 6 o u.c.p.g., zgodnie z którym, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, właściwy organ określa, w drodze decyzji wysokość opłaty, wskazuje, że decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratoryjny. Treść tego przepisu odpowiada częściowo treści art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 2 O.p., według którego w razie niezłożenia deklaracji, bądź też stwierdzenia, że wysokość zobowiązania jest inna niż wynikająca z deklaracji organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Na mocy art. 6 m ust. 1 u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty należy składać w odniesieniu do danej nieruchomości.
Z przywołanych regulacji wynika, że jeżeli zobowiązany podmiot nie złoży deklaracji lub też organ poweźmie uzasadnione wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji określa wysokość opłaty w decyzji. W niniejszej sprawie skarżąca A, wypełniła co prawda, obowiązek złożenia deklaracji, jednakże zadeklarowała selektywną zbiórkę odpadów. Jak wykazały raporty podmiotu dokonującego odbioru odpadów, dokumentacja fotograficzna oraz wizja lokalna, odpady te nie były jednak segregowane, a taki stan faktyczny uzasadniał zastosowanie art. 6 o ustawy. Nie podzielając zarzutu skargi dotyczącego naruszenia tego przepisu podkreślić należy, że ustawodawca nie wprowadził żadnej regulacji pozwalającej na stwierdzenie, że selektywna zbiórka odpadów ma miejsce wtedy, kiedy określona (np. przeważająca) część odpadów jest prawidłowo umieszczana w kontenerach przeznaczonych na zbieranie określonej frakcji, a w odniesieniu do pozostałej części wymóg ten nie jest zachowany. W tym miejscu warto przywołać pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 556/14, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w którym zanegowano pogląd strony skarżącej, że skoro nie zostały ustalone minimalne wielkości dopuszczalnego udziału poszczególnych kategorii lub frakcji limitujących kwalifikowanie zbiórki odpadów, jako zbieranych selektywnie, to nie jest dopuszczalne takie stanowisko organu, że w tej sytuacji, każda, nawet minimalna ilość "zanieczyszczenia" selektywnie zebranych odpadów, nie pozwala przyjąć, iż właściciel nieruchomości segreguje odpady i tym samym postępuje zgodnie z Regulaminem utrzymania czystości i porządku. WSA w Lublinie wskazał, że z treści art. 9e. ust. 1 u.c.p.g., zgodnie z którym podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości selektywnie zebranych odpadów komunalnych do instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, przy czym zakazuje się mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi odbieranymi od właścicieli nieruchomości (ust. 2) nie wynika, że "dopuszczalne jest mieszanie odpadów, chociażby "w jakimś stopniu"". Dopuszczalności takich "odstępstw" od segregacji odpadów nie dopuszczają także przepisy uchwały Nr XIII/209/2015 Rady Miejskiej w B. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta B. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2015 r., poz. 6501). Niezasadnie zatem zarzuca skarżąca, że materiał dowodowy nie pozwala określić stopnia, w jakim użytkownicy altany śmieciowej naruszyli obowiązek segregacji. W tym stanie rzeczy konstatacja organu odwoławczego, że dwukrotne stwierdzenie w danym miesiącu nieselektywnego zbierania odpadów rodzi "uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji", w której strona zobowiązała się do selektywnej zbiórki odpadów, o czym mowa w art. 6 o u.c.p.g. nie może być skutecznie kwestionowana. Dla takiej konstatacji nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że do altany mają dostęp osoby trzecie, w związku z czym skarżąca sugeruje, że po pierwsze odpady umieszczane przez te osoby nie są "odpadami z tej nieruchomości", a po drugie, że negatywnymi konsekwencjami nieprawidłowego działania tychże osób trzecich bezpodstawnie obciąża się mieszkańców nieruchomości rzetelnie segregujących odpady. Analizując bowiem całość regulacji dotyczącej gospodarki odpadami wywieść przyjdzie, że złożona deklaracja/oświadczenie składane przez właściciela/spółdzielnię dotyczy konkretnej nieruchomości, a właściwie odpadów na niej gromadzonych, a sposób ich gromadzenia odzwierciedla właśnie deklaracja. Ujmując rzecz inaczej, to właśnie deklaracja wskazuje na sposób gromadzenia odpadów przez konkretny podmiot, a skoro tak, to ten właśnie podmiot odpowiada za gromadzenie tych odpadów zgodnie ze złożoną deklaracją. Akceptacja rozumowania strony skarżącej doprowadziłaby do zerwania związku przyczynowego między deklaracją a faktycznym sposobem gromadzeniem odpadów, a to z kolei do braku możliwości weryfikacji złożonych deklaracji. Takiemu rozumieniu tej regulacji przeciwstawia się jednak literalne brzmienie art. 6 o u.c.p.g., który wiąże deklarację z faktycznym gromadzeniem odpadów, skoro w przypadku braku zgodności zadeklarowanego sposobu gromadzenia odpadów z rzeczywistym stanem rzeczy, organ został wyposażony w możliwość władczego rozstrzygnięcia. Wymaga przy tym podkreślenia, że sposób gromadzenia odpadów bezpośrednio przekłada się na wysokość stawki, w związku z czym spełnianie wymogów dotyczących segregacji objętej stawką preferencyjną musi być weryfikowalne. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja odwołuje się do ustaleń faktycznych dotyczących altany śmieciowej przypisanej do konkretnej nieruchomości (segregacja odpadów zgodna z obowiązującymi na danym terenie wymogami lub naruszenie tych wymogów) i – wbrew sugestiom strony skarżącej - nie wymaga wykazania, że A i wszyscy mieszkańcy zamieszkujący w danej nieruchomości ponoszą winę w niedotrzymaniu warunków segregacji.
Na marginesie, nie negując, że spełnienie wymogów segregacji w odniesieniu do budynków wielolokalowych, może okazać się w praktyce trudne, zauważyć należy, że to w gestii A leży maksymalne zabezpieczenie altany śmieciowej przed dostępem osób trzecich, a dbałość o jej bieżące zamykanie i nieudostępnianie kluczy osobom postronnym obciąża jej mieszkańców, przy czym może być, choćby wybiórczo, monitorowane przez osoby upoważnione przez A. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia 15 czerwca 2015 r., w którym wskazano istotę sprawy oraz doręczenia w dniu 3 lipca 2015 r. zawiadomienia o planowanych na dzień 14 lipca 2015 r. oględzinach altany A zintensyfikowała działania zmierzające do zapewnienia rzetelnej selekcji odpadów. Co więcej, sama skarżąca wskazuje na dostęp do kontenerów osób trzecich, co znaczy, iż de facto przyznaje, że nie zabezpieczyła ich w sposób warunkujący właściwą segregację odpadów. Zasadnie, wprawdzie, wskazuje się w skardze, że ustawodawca nie wprowadził regulacji, która określałaby sposób, w jaki A zobowiązana jest zapewnić segregację odpadów. Niemniej jednak, nie podejmując takich skutecznych działań, skarżąca nie może domagać się objęcia preferencyjną stawką dotyczącą selektywnej zbiórki odpadów.
Wobec powyższego, Sąd, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło