I OSK 2308/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-08-08

Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Monika Nowicka, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej i sąd administracyjny prawidłowo ustaliły, że poprzedni właściciel nieruchomości przejętej na podstawie dekretu warszawskiego został pozbawiony faktycznego władania całą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., mimo braku dokumentów potwierdzających zakres faktycznego przejęcia terenu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji publicznej i sąd pierwszej instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), akceptując brak wyczerpującego wyjaśnienia, czy cała nieruchomość, czy tylko jej część, została faktycznie przejęta pod budowę budynków mieszkalnych. Brak dokumentów potwierdzających zakres przejęcia terenu uniemożliwia prawidłową ocenę przesłanki pozbawienia faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., co czyni rozstrzygnięcie przedwczesnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu warszawskiego. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, uznając, że poprzedni właściciel utracił faktyczną możliwość władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów, wskazując na brak wystarczających dowodów dotyczących zakresu faktycznego przejęcia nieruchomości pod budowę budynków mieszkalnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy. Zasądzono od Wojewody Mazowieckiego na rzecz T. E. kwotę 1120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 170/16 w sprawie ze skargi T. E. i P. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz T. E. kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 170/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. E. i P. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], znak [...], w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9a i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, dalej "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania T. E. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. D. (d. ul. S.), hip. [...] działka nr [...] o pow. 702 m2. W uzasadnieniu wskazał, że ww. nieruchomość położona w Warszawie znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret, i z dniem wejścia w życie tegoż dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., przeszła na własność gminy m. st. Warszawy a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomość ta stanowi własność m. st. Warszawy w obrębie [...] i wchodzi w skład: działki ewidencyjnej nr [...] - zabudowanej blokiem mieszkalnym o adresie D., działki ewidencyjnej nr [...] - stanowiącej teren międzyosiedlowy, częściowo zabudowana jest blokiem mieszkalnym o adresie K. oraz w skład działki ewidencyjnej nr [...] - stanowiącej teren międzyosiedlowy. Dawną właścicielką przedmiotowej nieruchomości była J. T. E. Jej następca prawny T. E. pismem z 6 listopada 2013 r. wystąpił o ustalenie w trybie art. 215 u.g.n. odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Po rozpatrzeniu ww. wniosku organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą określone w art. 215 ust. 2 u.g.n. przesłanki wymagane do przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Wojewoda wyjaśnił, że prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu wygasło na mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 1 sierpnia 1985 r., tj. z dniem wejścia w życie tej ustawy. Stosownie do art. 241 pkt 1 u.g.n. ustawa ta utraciła moc i aktualnie sprawy odszkodowań za nieruchomości warszawskie objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. są uregulowane w art. 215 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem "przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 05.04.1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu (...) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05.04.1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego". Następnie organ przytoczył art. 1 oraz art. 7 ust. 1 i 5, a także art. 9 dekretu. Oceniając zaistnienie przesłanek wypłaty odszkodowania organ stwierdził, że ww. nieruchomość mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, gdyż znajdowała się w strefie Ha, w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa do 2 kondygnacji i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 30%. Odnośnie do drugiej przesłanki wymaganej do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., organ uznał, iż było to wykluczone, gdyż bloki mieszkalne przy ul. D. oraz K. zostały zasiedlone na początku lat pięćdziesiątych a to stanowi wiarygodny dowód na to, iż dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Z punktu widzenia art. 215 u.g.n. nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, ponieważ faktyczna utrata możności władania ww. nieruchomością przez byłego właściciela nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W skardze skierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego P. W. i T. E. wskazali, że w sprawach administracyjnych o ustalenie odszkodowania za nieruchomości warszawskie prowadzonych na podstawie art. 215 u.g.n. organ zobligowany jest do zebrania dokumentów w sposób wykazujący kiedy, kto, w jaki sposób i w jakim zakresie przejął faktyczne władanie daną nieruchomością (której postępowanie dotyczy) w kontekście zbadania przesłanki "pozbawienia faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.". Typowymi dokumentami dotyczącymi tej przesłanki, w sytuacji gdy dana nieruchomość została po wojnie zajęta i zagospodarowana pod inwestycje budowlane, pozostają: zaświadczenia i decyzje lokalizacyjne szczegółowe, pozwolenia na budowę, protokoły zdawczo-odbiorcze (często z załącznikiem mapowym) obejmujące czynność przekazania terenu inwestorowi pod zamierzone roboty budowlane, dokumentacja powykonawcza zrealizowanych inwestycji budowlanych a także dokumenty mające charakter korespondencji służbowej lub prywatnej, o ile ich treść pozwala poczynić ustalenia w kontekście tej przesłanki. Zdaniem skarżących organy obu instancji nie zebrały i nie dysponowały żadnym z ww. dokumentów, co oznacza, że zabudowa przedmiotowej działki nie musiała dotyczyć całości nieruchomości. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną w sprawie stanowił art. 215 u.g.n. i zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Zgodnie z ww. przepisem w ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przesłanki określone w art. 215 ust. 2 u.g.n. muszą być spełnione łącznie. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w tym przepisie, odnosi się do stanu, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. W przedmiotowej sprawie sporna nieruchomość została objęta działaniem dekretu a jej właściciele nie zostali pozbawieni możliwości władania dopiero po 5 kwietnia 1958 r., gdyż jak wynika wprost z materiału dowodowego, objęta postępowaniem kontrolnym działka została przeznaczona pod budowę powstającego w latach 1949-1964 osiedla D., a bloki na niej wybudowane zostały zasiedlone już w 1950 r. W ocenie Sądu I instancji bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność czy cała ww. działka została zajęta pod konkretnym budynkiem wielomieszkaniowym, skoro wymienione w decyzji organu bloki zostały usytuowane w takiej konfiguracji, że korzystanie z nich bez odpowiedniego areału stanowiącego obszar niezbędny do prawidłowej eksploatacji oraz pod niezbędne ciągi komunikacyjne nie byłoby możliwe. Dołączona do akt mapa sytuacyjna wskazująca na rozmieszczenie poszczególnych bloków dowodzi, że cała nieruchomość już przed 1958 r. została zajęta pod budowę osiedla mieszkalnego a bloki w ramach tej budowy powstałe zostały zasiedlone, a więc i oddane do użytku wiele lat wcześniej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie znajduje uzasadnienia zarzut skargi wskazujący na to, że organ naruszając przepisy postępowania dowodowego nie zgromadził w aktach sprawy np. protokołu zajęcia czy przejęcia nieruchomości pod budowę, skoro ani faktu, ani daty samej budowy czy zasiedlenia osiedla strona skarżąca nie kwestionuje. Zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą zdaniem tego Sądu do wniosku, że konfiguracja usytuowania względem siebie trzech bloków mieszkalnych wymagała zajęcia całej spornej nieruchomości pod ich budowę i zapewnienia do nich dostępu. Przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność posiadania przez ówczesnego właściciela ww. nieruchomości choćby w części przed określoną w art. 215 ust. 2 u.g.n. datą winna podlegać inicjatywnie dowodowej strony skarżącej, co nie miało miejsca w sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. E. (skarga P. W. została odrzucona), reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. jest zgodna z przepisami prawa pomimo, że w decyzji tej organ - z naruszeniem przepisu art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, wobec niewyjaśnienia i nieudokumentowania zakresu faktycznego przejęcia terenu nieruchomości w związku z budową budynku mieszkalnego pod adresem K. i D. (tj. nieustalenia czy w związku z budową ww. budynków zajęto cały teren nieruchomości czy tylko część) - odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy nr [...], z dnia [...] lipca 2015 r. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. D. (d. ul. S.), hip. [...]; - naruszenie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi na decyzje Wojewody Mazowieckiego nr [...], z dnia [...] grudnia 2015 r., wobec stwierdzenia przez Sąd, że w związku z budową budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod adresem K. i D. "doszło do zajęcia całej spornej nieruchomości pod ich budowę i zapewnienie dostępu do nich". W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Za trafny uznać należy podniesiony w niej zarzut naruszenia art.. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organy administracji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie wyjaśniły i nie ustaliły zakresu faktycznego przejęcia terenu nieruchomości w związku z budową budynku mieszkalnego pod adresem K. i D., tj. nie ustaliły czy w związku z budową ww. budynków zajęto cały teren nieruchomości czy tylko część. W tej sytuacji zaakceptowanie przez ten Sąd dotychczasowych ustaleń organów i przyjęcie, że w związku z budową budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod adresem K. i D. w Warszawie "doszło do zajęcia całej spornej nieruchomości pod ich budowę i zapewnienie dostępu do nich" uznać należy za przedwczesne. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że nieruchomość położona w Warszawie przy ul. D. (d. ul. S.), hip. [...] działka nr [...] o pow. 702 m2 ww. nieruchomość położona w Warszawie znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret, i z dniem wejścia w życie tegoż dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., przeszła na własność gminy m. st. Warszawy a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomość ta stanowi własność m. st. Warszawy w obrębie [...] i wchodzi w skład: działki ewidencyjnej nr [...] - zabudowanej blokiem mieszkalnym o adresie D., działki ewidencyjnej nr [...] - stanowiącej teren międzyosiedlowy, częściowo zabudowana jest blokiem mieszkalnym o adresie K. oraz w skład działki ewidencyjnej nr [...] - stanowiącej teren międzyosiedlowy. Dawną właścicielką przedmiotowej nieruchomości była J. E. Jej następca prawny T. E. pismem z 6 listopada 2013 r. wystąpił o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), dalej "u.g.n.", odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 215 u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przesłanki określone w art. 215 ust. 2 u.g.n. muszą być spełnione łącznie. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w tym przepisie, odnosi się do stanu, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Podkreślenia jednak wymaga, co także prawidłowo zauważa Sad I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że faktyczna możliwość władania nieruchomością, o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n., to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Ww. wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. wynika z utrwalonego już w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych. Trafnie w tej sytuacji skarżący kasacyjnie zarzuca, że w niniejszej sprawie organy z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., które to naruszenia zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji, nie wyjaśniły i nie ustaliły zakresu faktycznego przejęcia przedmiotowej nieruchomości w związku z budową budynku mieszkalnego pod adresem K. i D. Nie wyjaśniły bowiem i nie ustaliły czy w związku z budową ww. budynków zajęto cały teren ww. nieruchomości, czy tylko część, w związku z czym, czy istniała sama tylko możliwość korzystania przez właściciela z części nieruchomości. Wbrew powyższemu, Sąd I instancji arbitralnie przyjął, bez należytego wyjaśnienia powyższej okoliczności, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność czy cała ww. działka została zajęta pod konkretnym budynkiem wielomieszkaniowym. Opierając się wyłącznie na zasadach logiki i doświadczenia życiowego uznał, że konfiguracja usytuowania względem siebie trzech bloków mieszkalnych wymagała zajęcia całej spornej nieruchomości pod ich budowę i zapewnienia do nich dostępu. W ocenie tego Sądu, przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność posiadania przez ówczesnego właściciela ww. nieruchomości choćby w części przed określoną w art. 215 ust. 2 u.g.n. datą, winna podlegać inicjatywnie dowodowej strony skarżącej, co nie miało miejsca w sprawie. Powyższe stanowisko Sądu I instancji uznać należy za błędne. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, (...). W myśl zaś art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kodeks ten w art. 77 § 1 stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w art. 80, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Rozpatrując sprawę Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co trafnie skarżący kasacyjnie podnosi. W świetle ww. przepisów prawa brak było podstaw do przyjęcia, że inicjatywa dowodowa w zakresie wskazanej przez ten Sąd okoliczności należała do strony postępowania. Trafnie podnosi skarżący kasacyjnie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy zabudowanie mniejszej części (około 100 m²) terenu nieruchomości dwoma budynkami mieszkalnymi nie eliminowało możności korzystania z pozostałej (większej jak twierdzi skarżący kasacyjnie - około 600 m²) części nieruchomości. W rezultacie przedmiotem dowodzenia winna być okoliczność pozbawienia byłego właściciela możliwości korzystania z całej nieruchomości, a nie ustalanie czy były właściciel posiadał nieruchomość i w jaki sposób to posiadanie się objawiało. W sytuacji istnienia na dzień 5 kwietnia 1958 r. terenu niezabudowanego, nieurządzonego, do którego dostęp nie był w żaden sposób ograniczony, można przyjąć, że były właściciel zachował możność korzystania z takiego terenu. W stanie faktycznym sprawy niniejszej, poza ustaleniami obejmującymi fakt wybudowania przed rokiem 1950 budynków o adresach K. i D., nie ma jakichkolwiek innych ustaleń dotyczących zajęcia, zagospodarowania (urządzenia) terenu nieruchomości. Trafnie podnosi skarżący kasacyjnie, że w sprawach administracyjnych o ustalenie odszkodowania za nieruchomości warszawskie prowadzonych na podstawie art. 215 u.g.n. organ zobligowany jest do zebrania dokumentów w sposób wyczerpujący wykazujący kiedy, kto, w jaki sposób i w jakim zakresie przejął faktyczne władanie daną nieruchomością (której postępowanie dotyczy) w kontekście zbadania przesłanki "pozbawienia faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.". Typowymi dokumentami dotyczącymi tej przesłanki - w sytuacji, gdy dana nieruchomość została po wojnie zajęta i zagospodarowana pod inwestycje budowlane -pozostają: zaświadczenia i decyzje lokalizacyjne szczegółowe, pozwolenia na budowę, protokoły zdawczo-odbiorcze (często z załącznikiem mapowym) obejmujące czynność przekazania terenu inwestorowi pod zamierzone roboty budowlane, oraz dokumentacja powykonawcza zrealizowanych inwestycji budowlanych. W sprawie niniejszej organy obu instancji nie zebrały, i tym samym, nie dysponowały żadnym z ww. dokumentów. Nie ma w tej sytuacji podstaw do wywodzenia domniemań faktycznych, opartych o fakt wybudowania przed 1950 r. bloków przy K. i D., że na dzień 5 kwietnia 1958 r. były właściciel nie mógł już korzystać w jakiejkolwiek części z terenu ww. nieruchomości. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że budowa ww. budynków wielorodzinnych (i ich późniejsze funkcjonowanie) nie musiała oznaczać zajęcia przez inwestora (spółdzielnię WSM) całego terenu nieruchomości. Powyższa istotna w sprawie okoliczność nie została wyjaśniona, co czyni zasadnym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wymienionych w niej przepisów postępowania. Mając na względzie wyżej zaprezentowaną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy winny ją wyjaśnić we wskazanym wyżej zakresie i dopiero wówczas ocenić zasadność wniosku inicjującego niniejsze postępowanie administracyjne, wydając w tym względzie stosowną decyzję, którą winny uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 200 w związku z art. 193 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło