II SA/Ol 240/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]". Nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Starosta udzielił Spółce A, zwanej dalej "wnioskodawcą" lub "Spółką", zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości składającej się z działek o numerach geod. [...] i [...], położnych w obrębie K., gmina W., stanowiącej własność W.W., w celu założenia i przeprowadzenia przez te działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...], zgodnie z własną decyzją z dnia [...], nr [...]. Organ pierwszej instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podał, że wnioskiem z dnia 16 września 2013 r. Spółka zwróciła się o ograniczenie, w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010, Nr 102, poz. 651 ze zm.), sposobu korzystania z opisanych wyżej działek przez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez te nieruchomości dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV relacji [...], posadowienie konstrukcji słupa wraz z fundamentami, podwieszenie napowietrznych przewodów linii o długości 503 m i na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części nieruchomości w pasie technologicznym o szerokości 2x35 m i pow. 34.671 m². Wniosek obejmował również żądanie nadania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej powoływanej jako K.p.a., z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony, polegający na realizacji inwestycji celu publicznego oraz wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwalającej na niezwłoczne zajęcie w/w nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...] Starosta ograniczył sposób korzystania ze wskazanych wyżej nieruchomości przez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...]. Oceniając natomiast żądanie dotyczące niezwłocznego zajęcia nieruchomości organ pierwszej instancji podniósł, że za wydaniem wnioskowanej decyzji przemawiał społeczny i wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, w tym interes gospodarczy. Projekt dotyczący budowy linii elektroenergetycznej 400 kV [...] jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i jest współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej. Inwestycja winna zostać zrealizowana do końca 2015 r., przy czym roboty budowlane powinny zakończyć się najpóźniej w połowie 2015 r. Jednym z warunków rozliczenia przez wnioskodawcę dofinansowania ze środków unijnych jest terminowe zrealizowanie całości projektu, gdyż w razie przekroczenia końcowego terminu realizacji projektu może on zostać zobowiązany do zwrotu części lub całości kwoty dofinansowania. Budowa przedmiotowej linii elektroenergetycznej ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego wschodniego rejonu Unii Europejskiej, a ponadto ma status projektu priorytetowego o istotnym znaczeniu dla Unii Europejskiej. Wybudowanie eksploatacja linii spowoduje poprawę niezawodności i sprawności operacyjnej funkcjonowania krajowego systemu elektroenergetycznego oraz poprawę niezawodności zasilania w energię elektryczną m.in. województwa w. Starosta ocenił, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie przedmiotowych nieruchomości było niezbędne, gdyż w przeciwnym wypadku wnioskodawca mógłby nie uzyskać dostępu do nich, a tym samym nie miałby możliwości przeprowadzenia przedmiotowej linii elektroenergetycznej. Dodał, że termin realizacji przedmiotowej inwestycji, z uwagi na zaangażowane w nią wielomilionowe środki unijne, zobowiązywał do podjęcia niezwłocznych działań w celu uzyskania prawa do gruntu, co należało uznać za stan nagłej konieczności. W przeciwnym przypadku opóźniłoby się uzyskanie pozwolenia na budowę, a tym samym termin jej zakończenia. Organ pierwszej instancji uznał, że skoro zakończenie przedmiotowej inwestycji uzależnione jest przede wszystkim od środków unijnych, to ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowią warunek powodzenia inwestycji. Uzyskanie powyższych decyzji było uzasadnione ważnym interesem gospodarczym, gdyż pozyskane na ten cel środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego- Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, Priorytet X, Działanie 10. 1, należą do środków publicznych w rozumieniu - art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. W złożonym odwołaniu W.W. nie zgodził się z powyższą decyzją. Wywiódł, że nie można wydać decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 powołanej ustawy został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Sytuacja taka miała zaś miejsce w odniesieniu do decyzji Starosty z dnia [...]. Odwołujący się zaznaczył, że w uzasadnieniu decyzji z [...] nie wskazano, iż wniosek dotyczył także wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy. Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnione zostało od spełnienia przesłanek: złożenia wniosku przez podmiot, który ma realizować cel publiczny; wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wystąpienie jednego z przypadków, o których mowa w art. 108 K.p.a., to jest: konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Wojewoda podniósł, że Starosta decyzją z dnia [...], ograniczył w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami sposób korzystania z przedmiotowych działek w opisany w tej decyzji sposób i nadał w pkt. 5 tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes strony. Zaznaczył, że po rozpatrzeniu odwołania W.W. od tej decyzji Wojewoda decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy pkt. 1-4 tej decyzji ograniczające sposób korzystania z nieruchomości i jednocześnie uchylił pkt 5 zaskarżonej decyzji, wskazując na regulację art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji istnieje w obrocie prawnym decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy podniósł też, że realizowane przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ponadto inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Inwestycja ta zwiększy pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodniego obszaru kraju, umożliwiając również wymianę transgraniczną energii elektrycznej z sąsiednimi krajami w ramach Unii Europejskiej. Zauważył, że niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji może grozić zahamowaniem rozwoju regionu wynikającym z przeciążeń istniejących połączeń energetycznych. Dodał, że budowa przedmiotowej linii wchodzi w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą [...] i ma zostać zrealizowana do końca 2015 r., a roboty budowlane powinny zakończyć się najpóźniej w połowie 2015 r. Projekt budowy mostu energetycznego P. – L. jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego europejskiego rynku energii przez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Unia Europejska decyzją 1364/2006/WE nadała projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Warunkiem rozliczenia przez inwestora pozyskanych na ten cel środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, jest zatem terminowe zrealizowanie całości projektu. Oznacza to, że w przypadku niewywiązania się z umowy, wielomilionowe środki unijne pozyskane na ten cel powinny zostać zwrócone w części lub w całości. Wojewoda dodał, że linia energetyczna połączenie P. – L. znalazła się na liście projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania Unii Europejskiej w zakresie rozbudowy połączeń elektroenergetycznych między Państwami Członkowskimi, pod poz. 2.29 Załącznika III do decyzji pn. Transeuropejskie Sieci Energetyczne. Zdaniem organu odwoławczego, Starosta słusznie wydał zakwestionowaną decyzję, uwzględniając przy tym interes społeczny, jakim jest poprawa niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz poprawa niezawodności zasilania w energię elektryczną m.in. województwa w., a także ważny interes strony i uzasadniony ważny interes gospodarczy kraju wynikający z pozyskania i wydatkowania środków unijnych. W złożonej do tut. Sądu skardze W.W. zarzucił, że organy obu instancji orzekły w sprawie z naruszeniem art. 7 K.p.a., gdyż nie uwzględniły interesu obywateli, w tym interesu skarżącego. Ponadto, z naruszeniem art. 108 K.p.a. uznały, że wystąpił ważny interes gospodarczy wnioskodawcy, a także uchybiły art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 K.p.a. przez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego i nieodniesienie się do zarzutów skarżącego, w szczególności przez brak wykazania czy wnioskodawca przeprowadził negocjacje ze skarżącym i że inwestycja rzeczywiście realizuje cel publiczny, a jej zaniechanie spowoduje nieodwracalne skutki dla regionu. Skarżący zarzucił też organom obu instancji naruszenie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez uznanie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie, w tym, że działka skarżącego jest niezbędna do realizacji inwestycji w trybie pilnym oraz ust. 5 tego artykułu przez zaniechanie poinformowania skarżącego o treści tego przepisu. Zdaniem skarżącego, kwestionowane decyzje naruszają ponadto art. 305 1 i art. 305 2 Kodeksu cywilnego, gdyż nie uwzględniono, że na przedmiotowej działce nie ustanowiono służebności przesyłu, nie wypłacono odszkodowania za korzystanie z nieruchomości i nie dokupiono części nieruchomości. W skardze zarzucono również naruszenie art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez naruszeniu prawa własności i prawa do słusznego wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości. Skarżący dodał, że decyzja Wojewody z dnia [...], znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zauważył również, że wynagrodzenie za ustanowienie służebności proponowano mu w znacznie zaniżonych stawkach, a sposób wyliczenia wynagrodzenia był sprzeczny z przeznaczeniem tej części działki w planie miejscowym, co miało bezpośredni wpływ na przebieg negocjacji i doprowadziło do sytuacji niezbędnej do uzyskania zamiennie i nieodpłatnie prawa do korzystania z nieruchomości skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Uczestnik postępowania – Spółka A wniosła o oddalenie skargi, wywodząc, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Wniesiona skarga nie jest zasadna. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą Starosta udzielił Spółce A zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części opisanej wyżej nieruchomości skarżącego w celu założenia i przeprowadzenia przez nią dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...], zgodnie z decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie zaś do art. 108 § 1 zd. pierwsze K.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Z treści art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Ponadto, wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W niniejszej sprawie, wnioskiem z dnia 16 września 2013 r., Spółka zwróciła się m.in. o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości skarżącego. Bezsporne jest też, że decyzją z dnia [...] Starosta ograniczył sposób korzystania z przedmiotowych części nieruchomości skarżącego przez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV relacji [...], posadowienie konstrukcji słupa wraz z fundamentami, podwieszenie napowietrznych przewodów linii o długości 503 m i na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części nieruchomości w pasie technologicznym o szerokości 2x35 m i pow. 34.671 m²; wskazania, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polega w szczególności na uprawnieniu inwestora do wstępu na nieruchomość w celu: wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] i wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją przedmiotowej linii elektroenergetycznej oraz zobowiązania wnioskodawcy do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu linii, a w przypadku gdyby było to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty - do zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód. Organ pierwszej instancji w pkt. 5 sentencji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzję tę Wojewoda, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy w części dotyczącej pkt. 1- 4 i uchylił pkt. 5. Dodać należy, że wniesiona na powyższą decyzję organu odwoławczego skarga została - jako spóźniona - odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 214/14. Kolejnym warunkiem wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 K.p.a. lub ważnego interesu gospodarczego. W stanie faktycznym sprawy zasadnie organy obu instancji uznały, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawia interes społeczny polegający na poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz poprawa niezawodności zasilania w energię elektryczną m.in. województwa w., a także ważny interes wnioskodawcy i uzasadniony ważny interes gospodarczy kraju, wynikający z pozyskania i wydatkowania środków unijnych i argumentacja ta nie budzi zastrzeżeń. Jak wynika bowiem z wniosku Spółki, przedmiotowa inwestycja zwiększy pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodni obszar kraju, umożliwiając wymianę transgraniczną energii elektrycznej z sąsiednimi krajami w ramach Unii Europejskiej. Budowa tej linii elektroenergetycznej wchodzi w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą [...]. Ponadto, projekt budowy mostu energetycznego P.-L. jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego europejskiego rynku energii przez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Z tego względu Unia Europejska decyzją 1364/2006/WE nadała projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Linia energetyczna połączenie P.-L., znalazła się na liście projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania Unii Europejskiej w zakresie rozbudowy połączeń elektroenergetycznych między Państwami Członkowskimi, pod poz. 2.29 Załącznika III do Decyzji pn. Transeuropejskie Sieci Energetyczne. Zadaniem Projektu jest stworzenie w Krajowym Systemie Przesyłowym połączenia z systemem przesyłowym L. wraz z koniecznym wzmocnieniem polskiej sieci przesyłowej w obszarze północno-wschodniej Polski dla zapewnienia poprawy jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrostu bezpieczeństwa jej dostaw. Rozbudowa sieci przesyłowej w północno-wschodniej części Polski i zwiększenie gwarancji przesyłu energii elektrycznej stworzy nowe możliwości dla rozwoju gospodarczego tych regionów oraz zwiększy ich atrakcyjność inwestycyjną. Istotne w sprawie jest, że projekt jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytet X "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii", Działanie 10.1 "Rozwój systemów przesyłowych energii elektrycznej, gazu ziemnego i ropy naftowej oraz budowa i przebudowa magazynów gazu ziemnego". Projekt budowy połączenia elektroenergetycznego z L. został podzielony na dwa etapy: pierwszy realizowany będzie w perspektywie finansowania 2007-2013, a jego realizacja nie zakończy się później niż w 2015 r. Oznacza, to że niezrealizowanie inwestycji w tym terminie spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych może grozić zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Uwzględniając powyższe, należy podzielić ocenę organów obu instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W kontrolowanym postępowaniu nie naruszono również wskazanych w skardze przepisów K.p.a., Kodeksu cywilnego i Konstytucji RP. Zgromadzony materiał dowodowy był zupełny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie nie było bowiem potrzeby badania prawidłowości przebiegu negocjacji pomiędzy wnioskodawcą a skarżącym, kwestii ustanowienia służebności przesyłu czy też wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości lub odkupienia jej części, gdyż okoliczności te mogły być i były podnoszone w sprawie dotyczącej wydania, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości skarżącego. Okoliczność te w świetle art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowią natomiast przesłanek koniecznych do wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie nie mogła zostać uwzględniona również okoliczność, że wydanie skarżonej decyzji było zbędne skoro w decyzji z dnia [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości skarżącego Starosta orzekł w pkt 5 sentencji o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało w decyzji Wojewody w dnia [...] uchylone z uwagi na odrębną regulację wynikającą właśnie z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, która została w skarżonej decyzji wykorzystana przez Starostę. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.