I SAB/Wa 305/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpoznania wniosku z dnia 9 września 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu [...] grzywnę w wysokości [...] złotych; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz A. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 9 września 2013 r. A. M. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...]. W związku z nierozpoznaniem złożonego wniosku, A. M. pismem z dnia 14 marca 2014 r. zwróciła się do SKO o przyspieszenie rozpoznania sprawy. W odpowiedzi organ pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wystąpił do Prezydenta [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości dotyczącej sprawy [...]. Wniosek został ponowiony pismem z dnia 9 lipca 2014 r. Z kolei przy piśmie z dnia 14 sierpnia 2014 r. Prezydent [...] przesłał wnioskowane dokumenty. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. SKO wystąpiło do Prezydenta [...] o uzupełnienie akt sprawy o dokumentację umożliwiającą ustalenie aktualnego stanu dawnej nieruchomości hipotecznej i ustalenie wszystkich stron postępowania (odbitka mapy z naniesionymi granicami dawnej nieruchomości, aktualna informacja z rejestru gruntów). W związku z niezałatwieniem sprawy, wnioskodawczyni pismem z dnia 23 marca 2015 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei pismem z dnia 24 marca 2015 r. A. M. reprezentowana przez adwokata P. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...]. Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 35 i art. 36 Kpa oraz brak jakiejkolwiek działań zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że opóźnienie w wydaniu decyzji spowodowane było [...].[...], w wyniku którego SKO zmuszone było wystąpić do Prezydenta [...] o uzupełninie dokumentacji. Ponadto w ocenie organu, Sąd powinien rozważyć możliwość odrzucenia skargi z uwagi na fakt, że strona skarżąca w tym samym dniu złożyła zarówno skargę jaki i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ([...] marca 2015 r.). Oznacza to, naruszenie terminu z art. 53 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 (w przypadku braków środków zaskarżenia), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje; Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów oraz przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania nieważnościowego jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 12 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W myśl artykuł 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]. Trzeba wskazać, że pojęcie "przewlekłość postępowania" nie zostało zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie to obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (teza czwarta wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2014 r., II GSK 1804/12). Do przewlekłości postępowania dojdzie zatem w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, wyrok NSA z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13). W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy wprawdzie wskazuje, że organ podjął czynności mające na celu zgromadzenie dokumentacji potrzebnej do zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Zdaniem Sądu, SKO nie tylko w prawnie ustalonym terminie nie wydało orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane w sprawie czynności były opieszałe i podejmowane w znacznych odstępach czasu. Podkreślić należy, że pierwsza czynność po złożeniu wniosku we wrześniu 2013r., podjęta została przez organ dopiero w dniu [...] kwietnia 2014 r. - po monicie skarżącej, kiedy to organ wystąpił do Prezydenta [...] o przesłanie akt sprawy. Otrzymał je w dniu 19 sierpnia 2014 r. Kolejna i zarazem ostatnia czynność merytoryczna miała miejsce dopiero w dniu [...] lutego 2015 r., kiedy SKO ponownie wystąpiło do Prezydenta [...], tym razem o uzupełnienie nadesłanych akt sprawy. Od tego czasu w sprawie nie były podejmowane jakiekolwiek czynności zmierzające do jej zakończenia. W ocenie sądu takiego stanu rzeczy nie może usprawiedliwiać ani duża ilość prowadzonych spraw, ani tym bardziej braki kadrowe czy też [...]. Ponadto z nadesłanych akt sprawy wynika, że organ nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Odnosząc się do zarzutów organu zawartych w odpowiedzi na skargę, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawnie nie można mówić o złożeniu skargi z uchybieniem terminu. Przepisy art. 53 § 2 ppsa, oraz art. 52 § 2 i § 3 ppsa, na które powołuje się Kolegium nie mają bowiem zastosowania do skarg na bezczynność lub przewlekłość organu. W przypadku tych skarg, jedynym warunkiem formalnych do ich wniesienia jest wyczerpanie przez skarżącego trybu określonego w 37 § 1 Kpa, czyli wcześniejszego wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 35 Kpa, a w wypadku braku organu wyższego stopnia – po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy wezwanie takie zostało przez stronę skarżącą wystosowane w dniu [...] marca 2015 r., o czym w skardze wspominał pełnomocnik A. M. Dlatego też Sąd przyjął, że skarga choć wniesiona w tym samym dniu co wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wniesiona została po jego wystosowaniu do organu, a zatem zgodnie z dyspozycją art. 37 Kpa. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że przewlekłość Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. Ponadto skład orzekający orzekł o wymierzeniu organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 500 (pięćset) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.