III FSK 3934/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi o wznowienie postępowania sądowego D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w S. (dawniej: D. sp. z o.o. z siedzibą w S.) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1770/14 w sprawie ze skargi D.Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w S.(dawniej: D.sp. z o.o. z siedzibą w S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1770/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1264/13 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 września 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. W konsekwencji wydania ww. wyroku strona skarżąca wniosła na podstawie na podstawie art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 272 § 1 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania, w której jak podstawę wznowienia wskazano art. 272 § 1 p.p.s.a., który stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie - Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 401), orzekł, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast przepis ten stanowił podstawę prawną nałożenia na Skarżącą obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy), a następnie był przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie skargi na decyzję organu podatkowego i dalej skargi kasacyjnej złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (szersze uzasadnienie podstaw wznowienia zawarto w uzasadnieniu skargi). Na podstawie art. 279 P.p.s.a. w zw. z art. 272 § 2 P.p.s.a. podano okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wskazując, że w oparciu o ww. podstawę wznowienia skargę można wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - jednocześnie podnoszę, że w sprawie niniejszej wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie z dniem 3 marca 2021 r. zatem termin złożenia niniejszej skargi został zachowany (szersze uzasadnienie zachowania terminu zawarto w uzasadnieniu skargi). Mając powyższe na uwadze autor skargi o wznowienie postępowania wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r., I SA/Lu 1264/13, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez tenże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracji zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania jest bezzasadna. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podstawą przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania był przepis art. 272 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Przepis ten stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien stosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w sprawie. W sprawie wymiarowej, której dotyczy skarga o wznowienie, zastosowanie miał przepis prawa materialnego, objęty badaniem zgodności z Konstytucją. Jednocześnie wskazany w skardze o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, stwierdzający niekonstytucyjność tegoż art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumianego w określony sposób, jest orzeczeniem o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, o jakim mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a. i może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. A zatem jest to instytucja, która ma na celu obalenie prawomocnych orzeczeń sądowych, umożliwiająca ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania zgodności z prawem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Skarga ta została wniesiona w terminie. Zgodnie bowiem z art. 272 § 2 p.p.s.a., w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem 3 marca 2021 r., a skarga o wznowienie wniesiona została dnia 18 maja 2021 r. Rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich polega na ustaleniu czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy. Drugi etap dotyczy stricte ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w tym nadzwyczajnym trybie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki formalne do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zostały spełnione, bowiem została ona wniesiona w terminie, od prawomocnego wyroku, który rozstrzygał na podstawie przepisu prawa materialnego, zakwestionowanego, co do zgodności z Konstytucją, przez Trybunał Konstytucyjny. Przechodząc do ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w nadzwyczajnym trybie, zdaniem NSA brak jest podstaw do merytorycznego uwzględnienia skargi o wznowienie. NSA w orzeczeniu 13 lipca 2016 r. wskazał, że sporna nieruchomość była w pełni dostępna dla Spółki jako właściciela. Została też udostępniona do planowanej przez Spółkę sprzedaży lokalu. Słusznie przy tym podkreślono, że związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni, służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym o tym, czy dana nieruchomość pozostaje związana z działalnością gospodarczą nie przesądza to, czy działalność gospodarcza jest w danym obiekcie i w danym czasie rzeczywiście prowadzona. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zawarta w sentencji wyroku z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną. W związku z tym powstał oczywiście problem doprecyzowania "związku" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, który - jak wskazał Trybunał - nie może opierać się na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Zdaniem Sądu, związek ten powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu nieruchomości w działalności gospodarczej i nakazuje przyjąć, że grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą lub mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej tego podmiotu, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana wcześniej argumentacja sądów obu instancji w postępowaniu zwykłym, spełnia postulaty zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, odnośnie do wykładni zakwestionowanych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z 15 grudnia 2021 r., III FSK 4061/21, zgodnie z którym za związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. można uznać nieruchomości stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie: 1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55(1) kodeksu cywilnego, w szczególności gdy podatnik ujął te składniki majątkowe w prowadzonej ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej lub 2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej, lub 3) nieruchomości są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podmiot, w którego posiadaniu się znajdują, nawet jeżeli nie zostały uwzględnione w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, tzn.: - są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w znaczeniu zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. albo - mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w ww. rozumieniu, przez co należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej, bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej, związane z ponoszeniem wydatków rozliczanych w kosztach uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. Kwestionowane skargą o wznowienie postepowania orzeczenia sądów obu instancji ten kierunek argumentacji zawierają, a co się z tym wiąże powołana przesłanka wznowienia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie daje podstaw do ich zmiany. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 w zw. z art. 276 i art.193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Dominik Gajewski sędzia del. WSA Paweł Dąbek