I SA/Gd 578/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - pana K. M. - na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych: - trzech tytułów wykonawczych z dnia 13 listopada 2013 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2012 r. do grudnia 2012r., - sześciu tytułów wykonawczych z dnia 5 grudnia 2013 r. obejmujących należności z tytuł składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2013 r. do maja 2013 r. Zawiadomieniami z dnia 13 listopada 2013 r. oraz z 5 grudnia 2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku A S.A. Odpisy powyższych zajęć dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał odpowiednio w dniach: 18 listopada 2013 r. oraz 9 grudnia 2013 r. Zobowiązany otrzymał w dniu 20 listopada 2013 r. odpisy tytułów wykonawczych wraz odpisami zajęć z dnia 13 listopada 2013 r. Odpisy zajęć wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 5 grudnia 2013 r. zostały mu natomiast doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) – określanej dalej jako "K.p.a." - w dniu 23 grudnia 2013 r. W ocenie organu wskazany środek egzekucyjny okazał się nieefektywny. Pismami z dnia 29 września 2015 r. zobowiązany złożył: na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3 i 7 oraz § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 13 listopada 2013r. oraz z 5 grudnia 2013 r., wniosek o wydanie informacji o stanie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie powyższych tytułów wykonawczych, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych, który uzasadnił brakiem skutecznego doręczenia odpisu tytułów wykonawczych (korespondencja nie dotarła do adresata z powodu usprawiedliwionej nieobecności pod adresem) i niemożnością osobistego wniesienia zarzutów, zarzuty w sprawie prowadzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowań egzekucyjnych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych jako przesłanki wskazując art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8, 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych 13 listopada 2013 r. oraz 5 grudnia 2013 r. Następnie, postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. uchylił rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 listopada 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na marginesie, że w postanowieniu z dnia 15 października 2015 r. organ egzekucyjny błędnie przywołał niemającą zastosowania w sprawie podstawę prawną, czym w konsekwencji pozbawił stronę możliwości złożenia zażalenia. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił swoje rozstrzygnięcie z dnia 15 października 2015 r. a następnie, postanowieniem z tego samego dnia, odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia w 13 listopada 2013 r. oraz 5 grudnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując treść przepisu art. 58 § 1 i 2 K.p.a. oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne ukształtowane na jego gruncie, Dyrektor wskazał, że w jego ocenie pan K. M. nie spełnił wszystkich przesłanek wymienionych we wskazanym przepisie, w szczególności nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, co w konsekwencji nie pozwala na ustalenie czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem organu bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że zarzuty wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań egzekucyjnych przez Dyrektora Oddziału ZUS w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 13 listopada 2013 r. oraz 5 grudnia 2013 r. zostały wniesione do organu egzekucyjnego przez zobowiązanego odrębnymi pismami z dnia 29 września 2015 r. (złożonymi w kancelarii podawczej organu w dniu 30 września 2015 r.) z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego dla tej czynności, upływającego odpowiednio w dniach: 27 listopada 2013 r. i 30 grudnia 2013r. Doręczenie odpisów zajęć z dnia 13 listopada 2013 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych z tego samego dnia nastąpiło w dniu 20 listopada 2013 r. Doręczenie zaś zajęć z dnia 5 grudnia 2013 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych z tego samego dnia nastąpiło w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 23 grudnia 2013 r. Z analizy akt sprawy wynika, że odpisy sześciu tytułów wykonawczych oraz odpisy zawiadomień o zajęciu z dnia 5 grudnia 2013 r. organ egzekucyjny przesłał w dniu 6 grudnia 2013 r. (data nadania w placówce pocztowej) na adres pana K. M.: [...]. Przesyłka listowa zawierająca powyższe dokumenty została prawidłowo dwukrotnie awizowana - w dniu 9 grudnia 2013 r. i w dniu 17 grudnia 2013 r. (przy czym z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata), a następnie zwrócona nadawcy w dniu 24 grudnia 2013 r. z adnotacją - "zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym 7 dniowy termin do zgłoszenia zarzutów na prowadzoną egzekucję administracyjną (art. 33 § 1 pkt 1 do 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 30 grudnia 2013 r. We wniosku z 29 września 2015 r. zobowiązany, uprawdopodabniając po upływie około 2 lat brak winy w dochowaniu ustawowego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 13 listopada 2013 r. oraz z dnia 5 grudnia 2013 r. wskazał na: "brak wiedzy o wystawieniu tytułów wykonawczych w terminie do złożenia zarzutów wynikającej z usprawiedliwionej nieobecności pod adresem, na który została wysłana korespondencja" oraz "niemożność osobistego wniesienia zarzutów". W ocenie organu odwoławczego pan K. M. nie przedstawił żadnych okoliczności potwierdzających "usprawiedliwioną nieobecność pod adresem, na który została wysłana korespondencja,", implikujących "niemożność osobistego wniesienia zarzutów", tj. nie uprawdopodobnił braku winy, ani nie żadnych przedłożył dowodów w sprawie. Zobowiązany nie zawiadomił organu o swojej planowanej nieobecności w miejscu zamieszkania spowodowanej np. przyszłym wyjazdem i nie poprosił o nieprzesyłanie w tym czasie korespondencji. Nie wnioskował ponadto o doręczenie pism drogą poczty elektronicznej, ani nie ustanowił specjalnego pełnomocnika do doręczeń w związku z planowanym dłuższym pobytem poza miejscem stałego zamieszkania (który jest jednocześnie adresem korespondencyjnym zobowiązanego). Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że podnoszone przez zobowiązanego okoliczności wskazywane w piśmie z dnia 29 września 2015 r. nie uprawdopodobniają niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód w dochowaniu terminu do złożenia zarzutów na prowadzoną egzekucją administracyjną w oparciu o wskazane wyżej tytuły wykonawcze. Organ podkreślił jednocześnie, że strona została pouczona zarówno o prawie złożenia zarzutów w terminie 7 dni jak również o obowiązku powiadomienia organu egzekucyjnego w ciągu 7 dni o każdej zmianie miejsca swojego pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że podniesiona w zażaleniu z wadliwość proceduralna dotycząca wydania drugiego postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, pozostaje bez wpływu na prawa strony, jak również rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan K. M. wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego a także o dołączenie do akt niniejszej sprawy dokumentacji znajdującej się w aktach Sądu Apelacyjnego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o sygn. akt [...], w tym odwołania i zażalenia oraz akt wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych względem skarżącego przez Dyrektora Oddziału ZUS, w szczególności na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, w szczególności tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych dnia 13 listopada 2013 r. oraz 5 grudnia 2013 r. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia I instancji, podczas gdy zarzuty podniesione w zażaleniu uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia; art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniach 13 listopada 2013 r. oraz 5 grudnia 2013 r. Stosownie do treści art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). W razie uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności początkowej dniem, od którego należy liczyć bieg siedmiodniowego terminu jest następny dzień po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 57 § 1 K.p.a.). Jednakże, zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a., przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że zainteresowany wnosząc prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Obowiązek badania, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, spoczywa na organie administracji. W przedmiotowej sprawie wskazywaną przez skarżącego przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów była okoliczność "braku wiedzy o wystawieniu tytułów wykonawczych w terminie do złożenia zarzutów wynikającej z usprawiedliwionej nieobecności pod adresem, na który została wysłana korespondencja" oraz "niemożność osobistego wniesienia zarzutów". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów obu instancji, że podawane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie bezsporna pozostaje okoliczność odebrania przez skarżącego w dniu 20 listopada 2013 r. odpisów tytułów wykonawczych oraz odpisów zajęć z dnia 13 listopada 2013 r. Okoliczność ta przeczy podnoszonej we wniosku z 29 września 2015 r. argumentacji o braku wiedzy o wystawieniu tytułów wykonawczych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika bowiem, że w dniu 20 listopada 2013 r. skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził otrzymanie korespondencji zawierającej odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych oraz odpisy zajęć (karta 18-19 akt administracyjnych tom I/III). Także okoliczność doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wraz z odpisami zawiadomień z dnia 5 grudnia 2013 r. w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w trybie art. 44 K.p.a. pozostaje bezsporna. Przesyłka listowa zawierająca powyższe dokumenty została przesłana na adres zobowiązanego, była dwukrotnie awizowana (w dniu 9 grudnia 2013 r. oraz w dniu 17 grudnia 2013 r.), a następnie zwrócona do nadawcy w dniu 25 grudnia 2013 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" (karta 27 akt administracyjnych tom II/III). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, złożonym po przeszło 2 latach skarżący ograniczył się jedynie do wskazania "usprawiedliwionej okoliczności pod adresem, na który została wysłana korespondencja" powodującej w konsekwencji "niemożność osobistego wniesienia zarzutów", w żaden jednak sposób nie wyjaśniając tej kwestii. Także w zażaleniu, jak i w złożonej na późniejszym etapie skardze do sądu administracyjnego, skarżący ogranicza się do powtórzenia tej okoliczności z pominięcie prób jej wyjaśnienia. Podkreślić należy, że fakt przebywania poza miejscem zamieszkania nie uzasadnia przywrócenia terminu. Przy dochowaniu należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy, wymagane jest poinformowanie organu, przed którym było prowadzone postępowanie, o czasowej nieobecności w stałym miejscu zamieszkania (tak: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Po 685/12). Przy ustalaniu braku winy organ administracyjny winien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy". Natomiast brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. m.in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeksu postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 334, oraz m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r., II SA/Bk 369/05, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 40/16). Nie można uznać w niniejszej sprawie, by skarżący zachował obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony która dba należycie o swoje interesy. Wskazać należy, że skarżący był powiadomiony o fakcie wszczęcia wobec niego postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie mu tytułów wykonawczych z dnia 13 listopada 2013 r. W tej sytuacji, świadomy prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, mógł spodziewać się, że zostanie do niego skierowana kolejna korespondencja w tym zakresie i tym samym poinformować organ o czasowej nieobecności pod wskazanym adresem, ustanowić pełnomocnika do doręczeń czy zwrócić się z prośbą o kierowanie do niego korespondencji drogą elektroniczną. Za niezasadny uznał ponadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie zarzut wydania przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych drugiego postanowienia w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W postanowieniu z dnia 3 lutego 2016 r. organ egzekucyjny, po uprzednim uchyleniu postanowienia z dnia 15 października 2015 r., ponownie odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, uzupełnił przedmiotowe rozstrzygnięcie o pouczeniu o możliwości wniesienia środka odwoławczego. W tej sytuacji trudno nie dostrzec, że rozstrzygnięcie zostało wydane na korzyść strony. Skarżący skorzystał z pouczenia, wniósł zażalenie do organu wyższego stopnia, co doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji umożliwiło uruchomienie trybu sądowoadmianistracyjnego. Sąd administracyjny nie ma podstaw do oceny, czy prawidłowo pojęto poprzednio wydane postanowienie, gdyż ingerencja Sądu jest limitowana zasadą orzekania na korzyść strony skarżącej (art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718)) . W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 1 K.p.a., w szczególności zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 K.p.a. Rozstrzygnięcie nie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego a także z innym naruszeniem przepisów postępowania, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.