II OZ 1448/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 494/16 przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 19 lipca 2016 r. oraz odmawiające przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 494/16 odrzucił skargę wobec R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i warunków zabudowy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P., składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wskazał, że nie posiada majątku i dochodu nie podając konkretnych danych o swojej sytuacji finansowej. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie odpowiednich rubryk formularza PPF. W dniu 5 października 2016 r. skarżący złożył wypełniony formularz PPF. Skarżący wskazał w nim, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zasadny z uwagi na brak dochodów i majątku oraz zadłużenie w kwocie 400.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 494/16 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 19 lipca 2016 r. oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie. Z uwagi zaś na ekonomię procesową i nadużywanie przez skarżącego prawa do sądu, przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 19 lipca 2016 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie R.P. wniósł o jego uchylenie oraz o zwolnienie skarżącego od uiszczenia kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Strona argumentowała, że jej sytuacja życiowa jest trudna z uwagi na bezdomność, wzrost zadłużenia i ciężką chorobę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonego przepisu wynika, że jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. Ubiegającego się zatem o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto skarżący powinien mieć na względzie, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony, mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. W niniejszej sprawie nie można uznać aby R. P. wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Informacje wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazane w sposób ogólny i lakoniczny, nie były wystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do treści art. 134 § 2 w związku z art. 166 P.p.s.a., Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Ewentualne uwzględnienie zażalenia w niniejszej sprawie w części przyznającej skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 19 lipca 2016 r. byłoby niewątpliwie orzekaniem na niekorzyść skarżącego, bowiem zaskarżone postanowienie w tym zakresie jest rozstrzygnięciem częściowo uwzględniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżonego postanowienia, wobec czego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.