VIII SA/Wa 832/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] maja 2015 r. nr [...] co do punktu drugiego oraz stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] maja 2015 r. nr [...] w punkcie drugim; 2) oddala skargę w pozostałym zakresie; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015r. znak: [...] nakazującej A. S. – właścicielce nieruchomości położonej w R., przy ulicy R. (działka nr ewidencyjny [...]) przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja SKO w [...] z dnia [...] lipca 2015r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] maja 2015r. Prezydent Miasta [...] nakazał A. S. podłączenie w/w nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (pkt 1 decyzji) i o wykonaniu obowiązku określonego w pkt 1 poinformować Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w [...] (pkt 2). W odwołaniu A. S. (dalej powoływana także jako skarżąca) podniosła w szczególności, że nie ma prawnych możliwości przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej, bowiem kanał sanitarny przy ulicy R. nie znajduje się w majątku Wodociągów Miejskich w [...]. Kanał wybudowano w przeszłości przez sąsiadów lub poprzedniego właściciela, a Miasto nie uregulowało jego stanu prawnego i nie przyjęło go na własność jako część kanalizacji. Wskazała, że nie ma ona obowiązku budowania kanalizacji ani występowania do sąsiadów o udostępnienie kanału, nadto nie jest pewne czy wybudowano go w oparciu o pozwolenie na budowę, co może skutkować koniecznością jego rozbiórki. Podniosła też, że w księdze wieczystej jej nieruchomości nie ujawniono służebności przesyłu. Wniosła o umorzenie postępowania. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że pismem z [...] lipca 2014 roku Wodociągi Miejskie spółka z o.o. w [...] zwróciły się do Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w [...] o dokonanie kontroli gospodarki wodnościekowej między innymi przedmiotowej nieruchomości, a to w związku z brakiem umów na odbiór ścieków sanitarno – bytowych. Kierownik Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w [...] zwrócił się do Wodociągów Miejskich o wskazanie, czy nieruchomości przy ulicy R. posiadają techniczne możliwości przyłączenia do miejskiej kanalizacji sanitarnej i czy posiadają umowy na pobór wody. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 roku poinformowano, że dla nieruchomości przy ulicy R. brak jest przyłącza, jest możliwość podłączenia, oraz jest brak umowy na kanał. Właścicielką działki nr [...] przy ulicy R. w R. jest skarżąca. W ewidencji przydomowych oczyszczalni ścieków prowadzonej przez Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w [...] nie figuruje zgłoszenie przydomowej oczyszczalni ścieków dla tej nieruchomości. Z pisma Straży Miejskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że na właścicieli posesji, w tym przy R. nałożono grzywny za brak udokumentowania wywozu nieczystości płynnych. W oparciu o w/w powody w dniu [...] października 2014r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej, a w dniu [...] listopada 2014 roku wydano decyzję, która na skutek odwołania skarżącej została uchylona przez SKO, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z dalszych ustaleń wynika, ze kanał sanitarny w ulicy R. w R. przebiegający przez działkę nr [...] nie znajduje się w majątku Wodociągów Miejskich w [...]. Wykonany został przez osoby prywatne, łącznie z jego przedłużeniem do działek [...], [...] i [...] i służy do odbioru ścieków sanitarnych z posesji zlokalizowanych przy ulicy R. a Wodociągi Miejskie zajmują się jego eksploatacją. Nie stwierdzono nieprawidłowości w przepływie ścieków, stan techniczny kanału jest zadawalający. Nieruchomość przy R. posiada techniczną możliwość podłączenia się do kanalizacji sanitarnej. Ustalono też (pismo wiceprezesa zarządu ds. technicznych Wodociągów Miejskich z dnia [...] lutego 2015r.), że kanał wykonano przed 1976 rokiem, w pierwszej wersji z wylotem do rzeki [...], a w latach 1978 -79 włączony do kolektora T odprowadzającego ścieki z miasta, a od 1990 roku do oczyszczalni ścieków w L. i od tej daty Wodociągi Miejskie zajmują się jego eksploatacją. W ocenie SKO nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości decyzji z [...] maja 2015 roku. Nieuregulowany stan prawny kanału sanitarnego może mieć znaczenie na etapie pozwolenia na budowę przyłącza lub zgłoszenia robót do organu wydającego pozwolenie lub rozpatrującego zgłoszenie robót. W tym bowiem postępowaniu badany będzie stan prawny kanału. Natomiast istotnym jest, że w ulicy R. istnieje sieć kanalizacyjna. Z tych przyczyn zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach orzeczono jak w decyzji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła A. S.. Zarzuciła wadliwość zaskarżonej decyzji. Wskazała, że kanał sanitarny przebiegający w ulicy R. nie ma uregulowanego stanu prawnego i nie znajduje się w majątku Wodociągów Miejskich. Poza tym jego stan techniczny jest bardzo zły. Z tych względów przyłączenie jej nieruchomości byłoby nielegalne, naruszałoby prawo własności. Podniosła także, że ma szambo, które jest regularnie opróżniane. Przyłączenie do sieci kanalizacyjnej byłoby także niecelowe z uwagi na niewspółmierność kosztów takiego przyłączenia w stosunku do kosztów wywozu nieczystości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach dotyczące również podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2013.1399) zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomowa oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomowa oczyszczalnię ścieków spełniająca wymagania określone w przepisach odrębnych. W przytoczonym przepisie ustawodawca przyjął, że zwolnienie od obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W przypadku zatem, gdy właściciel nie wyposażył swojej nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz nie wykonuje obowiązku ustawowego, związanego z przyłączeniem nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, organ zobowiązany jest nałożyć nakaz wykonania przyłączenia. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 7 cyt. ustawy w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków o których mowa w ust. 1 – 4, wójt ( burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Sposób sformułowania art. 5 ust. 7 ustawy wskazuje na brak tzw. luzu decyzyjnego organów orzekających w tej kategorii spraw (brak uznaniowości organów). W przypadku wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, przy braku przeciwskazań do wydania nakazu związanych z wyposażeniem nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, na organie ciąży ustawowy obowiązek wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości to, że nieruchomość przy ul. R. w R. nie dysponuje przydomową oczyszczalną ścieków. Zresztą okoliczność ta nie jest kwestionowana i podnoszona przez skarżącą ani w odwołaniu, ani też w skardze. Organy ustaliły także, że kanał sanitarny w ulicy R. przebiegający przez działkę nr [...] jest od 1990 roku w eksploatacji Wodociągów Miejskich w [...], jest drożny, a przedmiotowa nieruchomość posiada techniczną możliwość podłączenia do kanalizacji sanitarnej. Skarżąca nie dokonała podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, z uwagi na istniejący na posesji bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe (szambo). Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że nieruchomość jest wyposażona w szambo, które jest regularnie opróżniane nie ma znaczenia prawnego. Podobnie bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego braku środków finansowych na zrealizowanie przedsięwzięcia. W tym zakresie zauważyć należy, że ustawodawca nie uzależnił przyłączenia nieruchomości od innych niż wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy przesłanki. Okoliczności te nie mogą zatem zwolnic skarżącą od obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Również podnoszony przez skarżącą zarzut, że sieć kanalizacyjna nie jest własnością Wodociągów Miejskich w [...], jest argumentem nie mającym nic wspólnego z samym obowiązkiem właściciela nieruchomości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, o którym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Powtórzyć należy ponownie, że cyt. przepis ściśle określa warunki w jakich właściciel obowiązany jest przyłączyć nieruchomość do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Właściciel nieruchomości obowiązek ten realizuje poprzez złożenie wniosku o przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a złożenie tego wniosku jest równoznaczne ze zrealizowaniem obowiązku wynikającego z w/w przepisu. Techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne. Reasumując Sąd uznał, że organy słusznie nałożyły na skarżącą obowiązek o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdyż spełnione zostały warunki do podłączenia nieruchomości do sieci tj. istnieje sieć kanalizacyjna, a posesja skarżącej nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Przesłanki te bezwzględnie przesądzają o konieczności przyłączenia nieruchomości do sieci. Z tych też powodów skarga w tym zakresie podlega oddaleniu – art. 151 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). Jednocześnie w ocenie Sądu organy naruszyły prawo, w tym organ I instancji poprzez zamieszczenie w osnowie decyzji pkt 2 rozstrzygnięcia, a organ odwoławczy poprzez utrzymanie w tym zakresie decyzji Prezydenta Miasta R. w mocy. Rozstrzygniecie to nie znajdowało podstaw w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ani żadnych innych, co do nakazu poinformowania przez skarżącą organu o wykonaniu obowiązku i co do nałożenia terminu wykonania tego obowiązku. Zauważyć należy, że ani Prezydent, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wskazują w decyzjach w oparciu o jaki przepis wydano rozstrzygnięcie w tej części. Z tych względów uznając, że nałożenie obowiązku jak w pkt 2 decyzji miało miejsce bez podstawy prawnej - 156 § 1 pkt 2 kpa, Sąd stwierdził nieważność decyzji w tym zakresie – art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku). Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a.