II SA/Wa 456/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak, Iwona Maciejuk, , Protokolant st. sek. sądowy Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – oddala skargę – Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2015 r. odmawiającą udostępnienia W.K. informacji publicznej w zakresie recenzji wniosku Instytutu [...] o sfinansowanie projektu badawczego poświęconego opublikowaniu dzieł zebranych [...] zgłoszonego w konkursie "[...]" w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w 2015 r. oraz danych recenzentów ww. wniosku. W uzasadnieniu organ powołał się na treść przepisu art.15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, z której wywiódł, że m.in. recenzje objęte żądaniem wniosku nie mogą być udostępnione, gdyż stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Odmowę udostępnienia danych o osobach recenzentów organ oparł zaś na treści art. 15 ust. 3 wyżej powołanej ustawy. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł W.K., wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 10 i 26 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, oraz art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w z zw. z art.1 ust. 1 i 2, 5 ust. 2 i 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zarzucił też naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1, 80 K.p.a. Niezależnie od powyższych zarzutów, zwrócił się do Sądu o skierowanie, w trybie art. 193 Konstytucji, pytania do Trybunału Konstytucyjnego: "Czy przepis art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowani nauki, w zakresie w jakim uznaje za tajemnice przedsiębiorstwa wnioski, recenzje, umowy i raporty z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę, bez konieczności rozważenia przesłanek uznania konkretnych informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, i w tym zakresie ograniczający wynikające z art. 61 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP prawo do informacji publicznej, jest zgodny z art. 61 ust. 1 i 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP". Podniósł, że w ustawie o zasadach finansowania nauki nie sformułowano odrębnych zasad czy trybu dostępu do spornej informacji. Ustawodawca w art. 15 ust. 1 ww. aktu prawnego, odsyłając zaś do przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, nałożył – w ocenie skarżącego – na podmiot odmawiający udostępnienia żądanej informacji, obowiązek weryfikacji treści objętych wnioskiem, przez pryzmat przesłanek opisanych w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Z powyższego strona wywiodła, iż organ zbyt pochopnie wydał skarżoną decyzję. Nie przeprowadził bowiem powyższej analizy, a przyjął a priori, że sporne recenzje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie naruszała ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu dotyczyła oceny tego, czy istniały podstawy do wydania skarżonej decyzji. Sprowadzała się więc do wykładni art. 15 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1620), gdyż na tym przepisie organ oparł skarżone rozstrzygnięcie. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 wyżej powołanego aktu prawnego, wnioski, recenzje, umowy i raporty z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę, stanowią tajemnicę przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Literalna wykładnia powyższej regulacji prowadzi do wniosku, iż ustawodawca przesądził w niej, że wnioski, recenzje, umowy i raporty są dokumentami poufnymi. Skoro bowiem twórca przepisu posłużył się sformułowaniem "stanowią", to nie pozostawił tym samym żadnego luzu decyzyjnego co do możliwości innej kwalifikacji charakteru posiadanego przez wnioski, recenzje, umowy i raporty. Ustawodawca nie użył przecież sformułowania – "mogą stanowić". Słowo "stanowią", ma zaś charakter stanowczy. Sformułowanie to zawiera w sobie oczywiste i niedające możliwości interpretacji, stanowcze stwierdzenie określonego faktu. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącego, w realiach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie zachodziła konieczność badania żądanych do udostępnienia informacji pod tym kątem, czy istotnie stanowią one tajemnicę przedsiębiorstw. Kwestię tą przesądził już bowiem sam ustawodawca. Pozbawił więc tym samym, zarówno organ, jak i Sąd administracyjny możliwości odmiennej oceny i kwalifikacji omawianych wniosków, recenzji, umów i raportów. W ocenie tutejszego Sądu, za możliwością innej interpretacji omawianej regulacji prawnej nie przemawia też fakt nawiązania przez ustawodawcę do przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Odesłanie do ww. ustawy stanowiło bowiem jedynie doprecyzowanie charakteru tajemnicy jaką ustawodawca przypisał wnioskom, recenzjom, umowom i raportom. Dzięki temu zabiegowi, odpadła wątpliwość co do tego, czy określony rodzaj tajemnicy może stanowić podstawę do odmowy udostępnienia określonej informacji publicznej, na podstawie przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niezależnie od powyższych argumentów dodać należało, iż podmiotami korzystającymi z dofinansowania w trybie przepisów ustawy o zasadach finansowania nauki są z reguły różne instytuty, czy ośrodki naukowe, bądź badawcze. W zdecydowanej większości nie prowadzą one działalności gospodarczej a jeśli nawet, to działalność ta nie stanowi głównego przedmiotu zainteresowania tych podmiotów. Tym samym więc niezwykle trudnym, jeśli nie niemożliwym byłoby wykazanie przez beneficjentów omawianego dofinansowania, przesłanek wymienionych w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Powyższa regulacja dotyczy bowiem podmiotów prowadzących stricte działalność gospodarczą. Stąd więc, przyjęcie sposobu rozumowania prezentowanego w skardze, prowadziłoby de facto do tego, iż przepis art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, byłby przepisem martwym. To zaś świadczyłoby o braku racjonalności twórcy tej regulacji, które to założenie pozostawałoby wprost w sprzeczności z zasadami prawidłowej legislacji. Dokonując oceny przepisów prawa należy przecież czynić to w nawiązaniu do zasady racjonalizmu ustawodawcy. Powyższe konkluzje świadczą więc dodatkowo o tym, iż intencją twórcy przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki nie było nakładanie na organ obowiązku weryfikacji żądanej informacji pod kątem spełnienia przez nią przesłanek, o jakich mowa w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Co się tyczy kwestii tego, na podstawie jakich przepisów winien być oceniany wniosek inicjujący postępowanie w sprawie niniejszej, to w ocenie tutejszego Sądu, nie budziło żadnych wątpliwości, iż przepisami tymi powinny być uregulowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Artykuł 15 ust. 1 i 3 omawianej ustawy o zasadach finansowania nauki nie określa innego trybu, czy zasad dostępu do informacji publicznej od tych jakie wynikają z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie zawiera bowiem regulacji natury technicznej, tzn. nie określa ani tego, kto może udostępnić daną informację, ani tego komu, i po spełnieniu jakich przesłanek informacja może zostać udostępniona. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należało, iż organ wydając skarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa o której stanowi art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i przyjęło się w doktrynie, jak i judykaturze, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Aby więc możliwym było ograniczenie dostępu do informacji publicznej, należało uprzednio wykazać, że sporne dane stanowią np. tajemnicę przedsiębiorstw. Ta natomiast okoliczność wynikała wprost z treści art. 15 ust. 1 ustawy za zasadach finansowania nauki. W przepisie tym ustawodawca przesądził bowiem a priori, że recenzje będące przedmiotem żądania wnioskodawcy, stanowią tajemnice chronione. Po stronie organu istniał więc obowiązek stania na straży tej tajemnicy. Istnienie tego obowiązku nie było zaś uzależnione od podjęcia dodatkowych czynności przez podmiot składający wniosek o dofinansowanie - w celu zachowania spornych danych w poufności. Z mocy samego prawa, wnioski, recenzje, umowy i raporty, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, stanowią tajemnice przedsiębiorstw. W ocenie tutejszego Sądu, jako prawidłowe jawiło się też działanie organu polegające na odmowie udostępnienia wnioskodawcy danych recenzentów. Z treści art. 15 ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki, wynika bowiem wprost, że dane te nie podlegają udostępnianiu. Odnosząc się zaś do wniosku zawartego w skardze, o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, to w ocenie Sądu, rozpoznającego niniejszą sprawę, brak było podstaw do jego uwzględnienia. Tutejszy Sąd nie dopatrzył się bowiem niekonstytucyjności przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki. Pamiętać należy o tym, że uprawnienie przewidziane w art. 61 Konstytucji RP, nie ma charakteru bezwzględnego. Już sami twórcy Konstytucji dopuścili możliwość ograniczenia tego prawa. Również ustawodawca w ustawie o dostępie do informacji publicznej powielił ww. możliwość. W związku z tym brak jest podstaw ku temu, aby skutecznie kwestionować i podważać każde ustawowe ograniczenie prawa do informacji publicznej. Na marginesie zauważyć też można, iż przepis art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, jaki skarżący uczynił przedmiotem wniosku o kontrolę konstytucyjną, nie stanowi wprost o ograniczeniu prawa do informacji publicznej. Daje jedynie organom zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej argumenty, które umożliwiają działanie w trybie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).