VI SA/Wa 95/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oddala skargę w całości Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2015 r. Minister Administracji i Cyfryzacji (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] września 2015 r., którą ustalono B. B. (dalej skarżący) jako prowadzącemu działalność gospodarczą, opłatę za używanie 26 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 16.770,00 złotych. Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204, ze zm.), dalej u.o.a. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] lipca 2015 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. S. [...] w miejscowości L.. W tym lokalu skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Ośrodek Wczasowy "[...]". Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika skarżącego – G. R. recepcjonistki. W wyniku kontroli ujawniono 26 odbiorników telewizyjnych, do których doprowadzony był: dekoder [...]. Stwierdzono, że odbiorniki te były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Okres używania ww. odbiorników ustalono na dwadzieścia osiem dni, a to w oparciu o ustne oświadczenie recepcjonistki. W protokole kontroli odnotowano, że recepcjonistka uruchomiła odbiornik telewizyjny znajdujący się w recepcji, który odbierał program [...]. Pozostałe dwadzieścia pięć odbiorników znajdowało się natomiast w domkach. Protokół z kontroli został bez zastrzeżeń podpisany przez kontrolerów i recepcjonistkę. Do protokołu załączono oświadczenie recepcjonistki, z którego wynika, że 25 odbiorników telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez skarżącego jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. "Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie jest możliwe z następujących przyczyn: [...].7.2015 - wszystkie domki zajęte są przez gości". W konsekwencji powyższych ustaleń Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z urzędu wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników, o czym go zawiadomił i pouczył o przysługujących prawach. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wydał decyzję, w której ustalił opłatę za używanie 26 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 16.770,00 złotych. W swoim odwołaniu od tej decyzji Dyrektora skarżący podniósł, że nie wiedział o obowiązku rejestracji ww. odbiorników i zaraz po kontroli – [...] lipca 2015 r., dokonał opłaty. Nadto wskazał, że odbiorniki zakupił pod koniec czerwca 2015 r. kiedy to odziedziczył ów ośrodek po ojcu. Oświadczył również, że ośrodek funkcjonuje tylko w sezonie letnim (lipiec-sierpień), a poza tym okresem odbiorniki są zapakowane w kartony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister na wstępie przywołał przepis art. 2 ust. 1 u.o.a., zgodnie z którym za używanie odbiorników telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym z ust. 2 tego przepisu wynika domniemanie, że osoba, która posiada takie odbiorniki w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa je. Zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna zatem ze stwierdzeniem, że odbiornik ten jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest/był obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Organ wyjaśnił przy tym, że opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 u.o.a. – czyli gospodarstw domowych. Mając powyższe uregulowania prawne na uwadze Minister przypomniał, że w przedmiotowej sprawie, w czasie kontroli przeprowadzonej w ośrodku skarżącego, ujawniono 26 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, które były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Okres ich używania określono na dwadzieścia osiem dni, a to w oparciu o oświadczenie recepcjonistki zatrudnionej w tym ośrodku. Nadto organ wskazał, że w czasie kontroli uruchomiono tylko jeden z odbiorników, ponieważ - zgodnie z oświadczeniem recepcjonistki, pozostałe 25 telewizory znajdowały się w domkach zajętych przez gości, stąd nie było możliwości ich bezpośredniego sprawdzenia. Minister stwierdził, że powyższych ustaleń skarżący nie kwestionował. Odnosząc się do treści odwołania Minister wskazał, że skarżący będąc przedsiębiorcą powinien znać przepisy prawa zważywszy, że obowiązek rejestracji odbiorników ciąży na każdej osobie używającej, a termin, w którym należy dokonać rejestracji, jest tożsamy dla wszystkich. Zgodnie bowiem z zapisami § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), rejestracji odbiorników telewizyjnych dokonuje wyznaczony operator na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, które składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników. Zdaniem Ministra skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o krótszym niż 14 dniowy okres używania ujawnionych 26 odbiorników. Przeciwnie podając, że odbiorniki te zakupił pod koniec czerwca 2015 r., potwierdził tym samym, że w dniu kontroli tj. [...] lipca 2015 r., okres ich używania był dłuższy niż ustawowe 14 dni. W myśl art. 7 ust. 6 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników kierownik jednostki operatora wyznaczonego wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiorników oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Wysokość tej opłaty jest ściśle określona i wprost wynika z treści art. 5 ust. 3 u.o.a. Stanowi ona trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Minister wyjaśnił jednocześnie, że ww. przepisy nie dają organom administracji publicznej żadnej możliwości miarkowania wysokości nałożonej opłaty, czy też odstąpienia od jej nałożenia jeśli zostały spełnione przesłanki do jej ustalenia. Minister wyjaśnił, że podnoszona przez skarżącego okoliczność zarejestrowania ww. odbiorników po przeprowadzonej kontroli nie stanowi podstawy do uwzględnienia odwołania. Skarżący niezgadzając się z decyzją Ministra w terminie zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: a. art. 77 i n. ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2015, poz. 584), dalej u.s.d.g. poprzez ich niezastosowanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego, w szczególności poprzez niezawiadomienie go o zamiarze przeprowadzenia kontroli i jej terminie oraz przeprowadzenia kontroli podczas jego nieobecności w ośrodku; b. art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 u.o.a. poprzez uznanie za prawidłowe domniemania istnienia odbiorników telewizyjnych oraz ich stanu technicznego, jak również daty rozpoczęcia korzystania z nich, opartego wyłącznie na oświadczeniu pracownika skarżącego - nieupoważnionego do uczestniczenia w kontroli, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dokumentów wskazujących na ilość odbiorników w ośrodku skarżącego, ich stan techniczny oraz datę rozpoczęcia ich używania przez skarżącego; c. art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, polegające na oparciu rozstrzygnięcia na domniemaniach mających swoje źródło w oświadczeniu pracownika skarżącego, nieupoważnionego przez niego do uczestniczenia w kontroli, przy jednoczesnym niedokonaniu czynności niezbędnych do prawidłowego wyjaśnienia sprawy i nie wzięcia pod uwagę okoliczności, że skarżący niezwłocznie po powzięciu wiedzy o przeprowadzonej u niego kontroli uiścił opłaty za korzystanie z odbiorników telewizyjnych, składając w tym zakresie odpowiednie wyjaśnienie, a nadto, że ośrodek funkcjonuje jedynie w miesiącach wakacyjnych, tj. w lipcu i sierpniu; d. art. 9 k.p.a. poprzez niedostateczne informowanie skarżącego o przysługujących mu w toku postępowania administracyjnego uprawnieniach, w tym możliwości składania wniosków dowodowych na poparcie podnoszonych okoliczności, jak również o obowiązujących przepisach prawnych i wynikających z nich skutków; 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 5 ust. 3 u.o.a. poprzez uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi domniemanie wynikające z art. 2 ust. 2 u.o.a. i może ono stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie organ miał w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącego B. B. opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W toku przeprowadzonej przez operatora publicznego kontroli w dniu [...] lipca 2015 r. w Ośrodku Wczasowym "[...]" w L. przy ul. S. [...] prowadzonym przez skarżącego ustalono, że w obiekcie tym znajduje się 26 sprawnych odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, zainstalowanych w domkach wczasowych oraz 1 odbiornik w recepcji Ośrodka w stosunku do których nie został wykonany obowiązek ich rejestracji. Ustaleń tych organ dokonał na oświadczenia wiedzy złożonego przez G. R. – recepcjonistkę , biorącą udział w czynnościach kontrolnych, która także ten protokół podpisała. W podpisanym bez zastrzeżeń przez recepcjonistkę ośrodka protokole kontroli zawarte jest stwierdzenie, że odbiorniki są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a ponadto zaprotokołowane jest jego oświadczenie, że; "Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie jest możliwe z następujących przyczyn: [...].7.2015 - wszystkie domki zajęte są przez gości". Zdaniem Sądu twierdzenie skarżącego, że protokół kontroli został podpisany przez recepcjonistkę jako nieupoważnionego pracownika - nie może zdaniem Sądu odnieść zamierzonego skutku, albowiem żaden przepis u.o.a. nie wymaga, by w kontroli uczestniczył osobiście sam przedsiębiorca. Po drugie, pamiętać należy, że w toku kontroli osoby biorące w niej udział nie składają oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. W tej sytuacji w ocenie Sądu zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że sporne odbiorniki w ilości 26 sztuk znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. Tym samym organy prawidłowo przyjęły, że upłynął czternastodniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie wynikający z przepisów rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). W zarysowanym powyżej mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo, bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. Przy czym zauważyć należy, że protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. Stwierdzone podczas kontroli - znajdującej umocowanie w art. 7 ust. 1 u.o.a. - używanie niezarejestrowanego odbiornika, uzasadniające nałożenie opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. kontrolujący utrwala w protokole kontroli, co stanowi następnie podstawę do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. Taki protokół kontroli, zdaniem Sądu zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W warunkach niniejszej sprawy – protokół został sporządzony i podpisany przez kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych – co uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie. Przy czym zdaniem Sądu moc dowodową sporządzonego protokołu zwiększa również fakt, że został on bez zastrzeżeń podpisany przez przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, co potwierdza prawdziwość zawartych w nim ustaleń. Sąd zauważa, że sama obecność recepcjonistki na terenie kontrolowanego obiektu stwarzała domniemanie , że jest to osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 97 k.c. W myśl tego przepisu osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Za wiarygodne uznać również należy w ocenie Sądu, udzielone przez G. R. – recepcjonistkę ośrodka i wciągnięte do protokołu z kontroli oświadczenie, że okres używania odbiorników wynosi 28 dni. Zdaniem Sądu, osoba ta, z racji pełnionej funkcji musi być zorientowana w sprawach związanych z jej działalnością kontrolowanego ośrodka a składane przez nią oświadczenia, wobec których nie przedstawiono wiarygodnych przeciwdowodów – za dopuszczalne i wiarygodne dowody w sprawie. Reasumując, jak to już wyżej zostało wykazane w protokole kontroli utrwala się przebieg i wyniki kontroli. Sporządzony jest on przez kontrolującego, a w sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie, w czynnościach kontrolnych bierze udział przedstawiciel podmiotu kontrolowanego – przedstawia się go do podpisu tej osobie. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 77 i n. u.s.d.g. Sąd zauważa, że do kontroli przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 20143 r., sygn. akt II GSK 92/12). W konsekwencji organ nie miał obowiązku uprzedzania skarżącego o planowanej kontroli. Za prawidłowe uznać również należy działanie organów odnośnie wysokości ustalonej opłaty, stanowiącej iloczyn liczby stwierdzonych odbiorników i trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej. W tej sytuacji, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji zarzuty skargi okazały się w całości niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.