V SA/Wa 3528/15
WyrokWSA w Warszawie2016-07-28
Skład orzekający: Marek Krawczak, Andrzej Kania, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień na szkolenia zawodowe, polegające na zawężeniu kręgu potencjalnych wykonawców poprzez nadmiernie wygórowane kryteria doświadczenia, skutkuje uznaniem wydatków za niekwalifikowalne i obowiązkiem zwrotu dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień na szkolenia, polegające na zawężeniu kręgu potencjalnych wykonawców poprzez nadmiernie wygórowane kryteria doświadczenia, jest podstawą do uznania wydatków za niekwalifikowalne. Takie działanie prowadzi do naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków europejskich, co skutkuje obowiązkiem zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych.Stan faktyczny
Spółka G. Sp. z o.o. otrzymała dofinansowanie na projekt mający na celu podniesienie aktywności społeczno-zawodowej osób niepełnosprawnych. W trakcie kontroli stwierdzono, że przy udzielaniu zamówień na szkolenia zawodowe spółka zastosowała dyskryminujące warunki udziału i niejednoznaczny opis przedmiotu zamówienia, naruszając zasadę konkurencyjności. W konsekwencji organy administracji zobowiązały spółkę do zwrotu części dofinansowania. Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując prawidłowość ustaleń organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant ref. staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez G. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej "beneficjent", "Spółka" lub "Skarżąca") jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju) z [...] czerwca 2015r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Województwa [...] (Instytucja Pośrednicząca/IP) z [...] marca 2015r. nr [...], zobowiązującą beneficjenta do zwrotu części przyznanego dofinansowania w ramach umowy nr [...], wykorzystanego z naruszeniem procedur w kwocie 8.952,00 zł wraz z odsetkami, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków tj. dla kwoty 4.455,00 zł od dnia 11 marca 2014r. do dnia zapłaty oraz dla kwoty 4.497,00 zł do 17 czerwca 2014r. do dnia zapłaty.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] października 2013 r. została zawarta pomiędzy "G. sp. z o.o. z siedzibą w T., a Województwem [...] – Wojewódzkim Urzędem Pracy w R., umowa o dofinansowanie projektu "[...]" (nr [...]). Projekt jest realizowany w ramach Działania 7.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki – "Niepełnosprawni na rynku pracy" w ramach Priorytetu VII Promocja integracji społecznej. Okres realizacji projektu został zaplanowany od 1 października 2013 r. do 31 marca 2015 r. Celem głównym projektu jest podniesienie aktywności społeczno-zawodowej u 54 osób niepełnosprawnych i podjęcie zatrudnienia przez 12 osób niepełnosprawnych z województwa [...] do końca marca 2015r.
Podczas czynności kontrolnych prowadzonych w dniach 26, 30 czerwca oraz 1-2 lipca 2014r. ustalono, że beneficjent przeprowadzając zapytania ofertowe na szkolenia zawodowe zastosował dyskryminacyjne warunki udziału w postępowaniu, jak również dokonał niejednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia, naruszając tym samym zasadę konkurencyjności.
Na podstawie powyższych ustaleń przekazano beneficjentowi Informację pokontrolną nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. wraz z listą sprawdzającą.
Pismem z [...] września 2014r. beneficjent zgłosił zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w Informacji pokontrolnej.
Odnosząc się do wyjaśnień beneficjenta, IP pismem z [...] listopada 2014r. podtrzymała swoje stanowisko w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, przesyłając ponownie Informację pokontrolną.
W odpowiedzi beneficjent pismem z [...] listopada 2014r. ponownie odmówił podpisania Informacji pokontrolnej.
W dniu [...] grudnia 2014r. przesłano spółce Zalecenia pokontrolne nr [...], z jednoczesnym wezwaniem do zapłaty do kwoty 8.952,00 zł uznanej za wydatek niekwalifikowalny.
Wraz z bezskutecznym upływem terminu zwrotu wydatków niekwalifikowalnych Instytucja Pośrednicząca w dniu [...] lutego 2015r. wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne.
W dniu [...] marca 2015r. Zarząd Województwa [...] wydał decyzję nr [...] zobowiązującą G. sp. z o.o. z siedzibą w T. do zwrotu kwoty 8.952,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków tj. dla kwoty 4.455,00 zł od dnia 11 marca 2014r. do dnia zapłaty oraz dla kwoty 4.497,00 zł do 17 czerwca 2014r. do dnia zapłaty.
Jak wyjaśnił organ i instancji, na powyższe kwoty składały się wydatki rozliczone w ramach dwóch wniosków o płatność dla których nałożono korekty finansowe w wys. 25 % na naruszenie pn. "Określenie warunków udziału w postępowaniu i/lub kryteriów oceny ofert i/lub przedmiotu zamówienia, które dyskryminują udział podmiotów":
- nr [...] – rozliczono wydatki w wys. 12.830,40 zł – w tym 3.207,60 zł wydatków niekwalifikowalnych,
- nr [...] - rozliczono wydatki w wysokości 4 989,60 zł - w tym 1 247,40 zł wydatków niekwalifikowalnych,
- nr [...] - rozliczono wydatki w wysokości 17 988,00 zł - w tym 4 497,00 zł wydatków niekwalifikowalnych.
Spółka nie zgodziła się z przyjętym rozstrzygnięciem i zarzuciła organowi przeprowadzenie postępowania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozpatrzenia całego materiału dowodowego z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wnoszący odwołanie nie zgodził się z zarzutem zastosowania warunków dyskryminujących w postępowaniu podmiotów branży szkoleniowej i brakiem dokładnego sprecyzowania, które ze wskazanych przez organ warunków są określone jako nadmierne w stosunku do przedmiotu zamówienia.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2015r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wskazał organ odwoławczy Spółka zgodnie z § 23 umowy o dofinansowanie zobowiązana była stosować zasadę konkurencyjności, a w celu jej spełnienia jest zobowiązana do:
a) wysłania zapytania ofertowego do co najmniej 3 potencjalnych wykonawców, o ile na rynku istnieje 3 potencjalnych wykonawców danego zamówienia; równocześnie Beneficjent jest zobowiązany do upublicznienia powyższego zapytania ofertowego co najmniej na swojej stronie internetowej, o ile posiada taką stronę, a od dnia określonego w komunikacie Ministra Rozwoju Regionalnego umieszczonym na stronie internetowej www.efs.gov.pl - Beneficjent jest zobowiązany do upublicznienia powyższego zapytania ofertowego co najmniej na stronie internetowej wskazanej w powyższym komunikacie; zapytanie ofertowe powinno zawierać w szczególności opis przedmiotu zamówienia, kryteria oceny oferty, informację o wagach punktowych lub procentowych przypisanych do poszczególnych kryteriów oceny oferty, opis sposobu przyznawania punktacji za spełnienie danego kryterium oraz termin składania ofert, przy czym termin na złożenie oferty powinien wynosić nie mniej niż 10 dni roboczych od dnia ogłoszenia zapytania ofertowego;
b) wyboru najkorzystniejszej spośród złożonych ofert w oparciu o ustalone w zapytaniu ofertowym kryteria oceny; wybór oferty jest dokumentowany protokołem.
W oparciu o powyższe wytyczne spółka zaplanowała przeprowadzenie następujących szkoleń zawodowych: pracownik administracyjno-biurowy, opiekun/ka osób starszych, zależnych i dzieci, grafika komputerowa, obsługa magazynu i kas fiskalnych oraz obsługa magazynu.
Beneficjent zamieścił ogłoszenie na stronie internetowej i wysłał zapytanie ofertowe do trzech potencjalnych wykonawców, otrzymując trzy oferty:
- I. sp. z o.o.,
- P. A.,
- B. Sp. z o.o.
Jak wyjaśnił Minister, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyłoniono wykonawcę I. sp. z o.o.:
1. w dniu 18 marca 2014 r. podpisano umowę na kwotę 17 820,00 zł, w zapytaniach ofertowych na realizację szkolenia pracownik administracyjno-biurowy, beneficjent zawarł w części Informacje o charakterze prawnym, finansowym, ekonomicznym i technicznym zamówienia, następujące warunki udziału w postępowaniu:
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych pracownik administracyjno- biurowy - minimum 1000 godzin w ciągu ostatnich 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania (...), w tym, realizowanych dla osób niepełnosprawnych - minimum 250 godzin w ciągu ostatnich 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
2. w dniu 7 kwietnia 2014 r. podpisano umowę na kwotę 8 994,00 zł, w zapytaniach ofertowych na realizację szkolenia opiekunka osób starszych, zależnych i dzieci, beneficjent zawarł w części Informacje o charakterze prawnym, finansowym, ekonomicznym i technicznym zamówienia, następujące warunki udziału w postępowaniu:
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych opiekunka osób starszych, zależnych i dzieci - minimum 1 szkolenie dla grupy min. 3 osób niepełnosprawnych, trwające min. 100 godzin w ciągu ostatnich 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania,
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych dla osób niepełnosprawnych - minimum 700 godzin szkoleń w ciągu 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
3. w dniu 12 maja 2014 r. podpisano umowę na kwotę 17 988,00 zł, w zapytaniach ofertowych na realizację szkolenia grafika komputerowa beneficjent zawarł w części Informacje o charakterze prawnym, finansowym, ekonomicznym i technicznym zamówienia, następujące warunki udziału w postępowaniu:
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych grafika komputerowa - minimum 200 godzin szkolenia o programie zbliżonym do określonego w załączniku nr 1 do zapytania ofertowego lub szerszym, dla minimum 10 osób niepełnosprawnych ciągu ostatnich 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania,
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych dla osób niepełnosprawnych - minimum 700 godzin szkoleń w ciągu 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
4. w dniu 12 maja 2014 r. podpisano umowę na kwotę 14 990,00 zł, w zapytaniach ofertowych na realizację szkolenia obsługa magazynu i kas fiskalnych beneficjent zawarł w części Informacje o charakterze prawnym, finansowym, ekonomicznym i technicznym zamówienia, następujące warunki udziału w postępowaniu:
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych obsługa magazynu i kas fiskalnych - minimum 100 godzin szkolenia o programie zbliżonym do określonego w załączniku nr 1 do zapytania ofertowego lub szerszym, dla minimum 5 osób niepełnosprawnych ciągu ostatnich 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania,
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych dla osób niepełnosprawnych - minimum 700 godzin szkoleń w ciągu 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
5. w dniu 12 maja 2014 r. podpisano umowę na kwotę 2 998,00 zł, w zapytaniach ofertowych na realizację szkolenia obsługa magazynu, beneficjent zawarł w części Informacje o charakterze prawnym, finansowym, ekonomicznym i technicznym zamówienia, następujące warunki udziału w postępowaniu:
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych obsługa magazynu - minimum 100 godzin szkolenia o programie zbliżonym do określonego w załączniku nr 1 do zapytania ofertowego lub szerszym, dla minimum 5 osób niepełnosprawnych ciągu ostatnich 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania,
- posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych dla osób niepełnosprawnych - minimum 700 godzin szkoleń w ciągu 3 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
Minister wskazał, że celem wprowadzenia zasady konkurencyjności do procedur obowiązujących przy realizacji projektów finansowanych ze źródeł wspólnotowych było zapewnienie możliwie najszerszego dostępu do zamówień finansowanych ze środków unijnych oraz zapewnienie uczciwej konkurencji. W ocenie organu odwoławczego, wykonawca nie zapewnił, aby jego oferta trafiła do potencjalnych wykonawców zamówienia. W przypadku każdego z zamówień Odwołujący wysyłał ofertę do trzech podmiotów, z których tylko jeden spełniał kryteria dostępu do zamówienia w zakresie posiadanego doświadczenia. Pozostali wykonawcy, co podkreślił Minister do których rozesłano oferty nie spełniali kryteriów formalnych, a więc realnie nie mogli konkurować w postępowaniu. Nie istniała jakakolwiek porównywalność składanych ofert.
W efekcie, jak podkreślił organ odwoławczy, beneficjent podpisał pięć umów z jednym, spełniającym wymagania, wykonawcą. Wysłanie zapytania ofertowego do wykonawców, którzy nie byli potencjalnymi usługobiorcami doprowadziło do porównania ze sobą ofert, które były nieporównywalne.
Minister podkreślił, że beneficjent umieścił zapytanie ofertowe na stronie internetowej, w odpowiedzi na to ogłoszenie nie otrzymał żadnej oferty. Wyłącznie wykonawcy, do których sam rozesłał ofertę przysłali swoje propozycje współpracy (choć nie wszyscy), jednak tylko jeden z nich (firma I. sp. z o.o.) spełniała określone przez beneficjenta wymogi formalne.
W ocenie organu odwoławczego szeroki krąg potencjalnych wykonawców nie został dopuszczony do postępowania, w tym również ewentualni potencjalni usługobiorcy spełniający wymagania formalne ogłoszenia. Działanie polegające na zawężeniu kręgu potencjalnych podmiotów zainteresowanych realizacją zamówienia, doprowadziło do naruszenia zasady uczciwej konkurencji. Zgodnie z podrozdziałem 3.1,3.1 pkt 5 lit. a Wytycznych, strona była zobligowana do wysłania zapytania ofertowego do co najmniej trzech potencjalnych wykonawców, czego nie uczyniła.
Minister wskazał, że kwotę wydatków uznanych za niekwalifikowalne w ramach projektu należy uznać za nieprawidłowość w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 czyli wszelkie naruszenie przepisów prawa wspólnotowego lub prawa krajowego lub zapisów umowy o dofinansowanie wynikające z działania lub zaniechania ze strony beneficjenta, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Beneficjent rozliczył niekwalifikowalny wydatek w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, co stanowi o szkodzie finansowej w ogólnym budżecie Unii Europejskiej. Niekwalifikowalność zaś wydatku wynika z działania beneficjenta, które spowodowało naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ufp.
Pismem z 27 lipca 2015r Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z [...] czerwca 2015r. zarzucając jej naruszenie:
1. art. 2 pkt 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006, poprzez przyjęcie, iż doszło do naruszeń w realizacji projektu przeprowadzonego przez beneficjenta.
2. art. 184 i art. 207 Ustawy o finansach publicznych poprzez uznanie, iż beneficjent przy przeprowadzaniu projektu naruszył procedury określone przepisami prawa.
3. art. 19 w zw. z art. 20 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z a art. 139, oraz art. 138 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie de facto nowej decyzji administracyjnej wskazując rzekome naruszenia jakich miał się dopuścić Beneficjent - naruszenia, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji organu I Instancji. W ocenie spółki organ odwoławczy niesłusznie uznał, iż strona naruszyła zasadę konkurencyjności w ten sposób, iż nie zapewniła aby jego oferta trafiła do minimum 3 potencjalnych wykonawców zamówienia. Organ II Instancji faktycznie przeprowadził nowe postępowanie administracyjne, w którym wskazał rzekome naruszenia, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji Organu I Instancji.
4. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez nieukształtowanie postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie obywatela do organów administracji publicznej, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
5. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, iż beneficjent naruszył zasadę konkurencyjności.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W motywach skargi, relacjonując przebieg postępowania Spółka wskazała, że podtrzymuje zarzuty odwołania, gdyż Minister całkowicie je pominął, jedynie sygnalizując konieczność zapewnienia prawidłowego wykonania przedmiotu zamówienia. Wnoszący skargę wskazał, że wysłał zapytanie ofertowe do trzech potencjalnych wykonawców tj. podmiotów stale zajmujących się organizacją i prowadzeniem szkoleń, a więc do podmiotów potencjalnie mogących zrealizować zamówienia. Podkreślił ponadto, że oferta spółki została ogłoszona publicznie i to podmioty zainteresowane powinny zgłaszać oferty, a małe zainteresowanie ze strony potencjalnych wykonawców skarżący tłumaczy dużą trudnością w wykonaniu szkoleń i koniecznością poniesienia proporcjonalnie dużych nakładów na ich przeprowadzenie.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia Minister Infrastruktury i Rozwoju przedstawił argumenty zgodne z motywami wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podziela zarzutów podniesionych w skardze, zarówno w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż istota sprawy sprowadza się do zbadania dwóch kwestii. Po pierwsze prawidłowości postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie (zarzut niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego - art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz zarzut naruszenia zasady zaufania do organów administracji publicznej - art. 8 k.p.a.), a po drugie, oceny zastosowanej przez organ wykładni zapisów procedur obowiązujących przy realizacji przedmiotowego projektu.
W ocenie skarżącej organ dokonał nieprawidłowych ustaleń co do naruszenia zasady konkurencyjności przy przesłaniu zapytań ofertowych do trzech potencjalnych wykonawców, jak też błędnie ustalił, że wymagania określone przez skarżącą były dyskryminujące, wygórowane czy nieprecyzyjne.
Powyższe doprowadziło do niezasadnego, zdaniem Spółki nakazania beneficjentowi zwrotu uznanych za niekwalifikowalne wydatków na udzielanie zleceń na usługi szkoleń zawodowych: pracownik administracyjno-biurowy (Zadanie 1), opiekunka osób starszych, zależnych i dzieci (Zadanie 2), grafika komputerowa (Zadanie 3), obsługa magazynu i kas fiskalnych (Zadanie 4) oraz obsługa magazynu (Zadanie 5).
Zdaniem Sądu w obu kluczowych zagadnieniach sprawy rację należało przyznać Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju oceniającemu sprawę.
W ocenie Sądu organy administracyjne podjęły wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Sąd nie dopatrzył się tutaj naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. Organ administracyjny zebrał bowiem i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające, ustosunkowując się przy tym do dokonanych na ich skutek ustaleń. Organ zobowiązany jest bowiem zakreślać granice postępowania wyjaśniającego, kierując się obowiązkiem wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w oparciu o własne przekonanie co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Materiał dowodowy zebrany w sprawie zdaniem Sądu obejmował całokształt badanej sprawy. Pamiętać tutaj należy, iż strona skarżąca nie kwestionuje faktu zawarcia umowy z [...] października 2013r. Niesporna jest również wysokość udzielonej dotacji oraz okoliczność przeprowadzenia przez Zespół kontrolujący kontroli na miejscu projektu beneficjenta. Skarżąca nie zgadza się natomiast z wnioskami przeprowadzonej kontroli oraz konsekwencjami, jakie z tego tytułu wyprowadziły organy administracyjne orzekające w sprawie. Organ odwoławczy oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokonał własnej oceny i potwierdził prawidłowość dotychczasowego postępowania. Nadto wskazać tutaj należy, iż w toku postępowania doręczano stronie wszystkie wydawane w sprawie pisma organu w tym: Informacje pokontrolne, Zalecenia pokontrolne, Wezwanie do zapłaty, Zawiadomienie o wszczęciu i zakończeniu postępowania, pouczając przy tym za każdym razem o możliwości ustosunkowania się do treści tych pism. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 § k.p.a. zdaniem Sądu nie jest on zasadny. Organ bowiem wbrew twierdzeniom Skarżącej co do uznania za niekwalifikowalne wydatków związanych z wyborem wykonawcy na szkolenia zawodowe prawidłowo ustalił, iż Skarżąca w ramach tych zadań była zobowiązana do wysłania zapytania ofertowego do co najmniej trzech potencjalnych wykonawców, o ile na rynku istnieje trzech wykonawców danego zamówienia i do upublicznienia na swojej stronie internetowej takiego zapytania ofertowego.
Tym samym była zobowiązana do przeprowadzenia procedury rozeznania rynku, a zapytanie ofertowe powinno zawierać w szczególności opis przedmiotu zamówienia, kryteria oceny oferty, opis sposobu przyznawania punktacji za spełnienie danego kryterium oraz termin składania ofert. Jednakże samo przesłanie oferty, z których tylko jeden wykonawca spełniał kryteria dostępu do zamówienia w zakresie posiadanego doświadczenia nie przesądza o tym, czy wydatki te są kwalifikowalne. Celem dla którego wprowadzono procedurę uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców jest zapewnienie możliwie najszerszego dostępu do zamówień finansowanych ze środków unijnych. Obowiązkiem Skarżącej było zatem, jak słusznie wskazały organy konieczność wyboru wykonawcy danego zamówienia w okolicznościach jednakowego i jak najszerszego dostępu do zamówienia.
Zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku, ponieważ przygotowane przez nią zapytania ofertowe wysłane były do trzech podmiotów, z których tylko jeden mógł stać się potencjalnym wykonawcą, gdyż spełniał wymagane kryteria. Pozostali wykonawcy, do których rozesłano oferty nie spełniali kryteriów formalnych, a więc realnie nie mogli konkurować w postępowaniu. Nie istniała zatem porównywalność składanych ofert, w efekcie spółka podpisała 5 umów z jednym wykonawcą I. sp. z o.o. Należy również zauważyć, że zapytania ofertowe Skarżącej zostały tak przygotowane by zawęzić krąg potencjalnych podmiotów zainteresowanych realizacją zamówienia, co doprowadziło do naruszenia zasady uczciwej konkurencji.
Organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające dokonując szczegółowej analizy zamieszczonych ogłoszeń na stronie internetowej spółki i wysłanych zapytań ofertowych do 3 podmiotów gospodarczych: I. sp. z o.o., P. A. oraz B. Sp. z o.o.
A zatem jak wynika z przeprowadzonej analizy skarżąca zwróciła się do 3 potencjalnych podmiotów gospodarczych z ofertą przeprowadzenia szkoleń zawodowych, jednak tylko jeden z nich (I. sp. z o.o.) spełniał kryteria dostępu do zamówienia w zakresie posiadanego doświadczenia. Pozostali wykonawcy, nie spełniali wymogów formalnych, a więc realnie nie mogli ze sobą konkurować. W istocie rzeczy przy każdym z pięciu postępowań, jedynie jeden potencjalny wykonawca otrzymywał zapytanie ofertowe i składał ofertę, która była akceptowana i wybierana przez skarżącą spółkę.
Jak słusznie przyjął Minister, beneficjent wymagając od oferentów doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych zażądał wygórowanego doświadczenia w stosunku do przedmiotu zamówienia. Umieszczenie tak szczegółowych zapisów w zapytaniu ofertowym skutkuje naruszeniem 3.1.1e Wytycznych, zgodnie z treścią którego wydatek by mógł zostać uznany za kwalifikowany musi dotyczyć towarów i usług wybranych w sposób przejrzysty i konkurencyjny. W związku z powyższym na wszystkie wydatki poniesione w ramach umów zawartych z wykonawcami wybranymi w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania nałożona została korekta zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi określania korekt finansowych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków współfinansowanych ze środków ETS: korekta odpowiednio 25% (za określenie warunków udziału w postępowaniu ofertowym, które dyskryminują udział podmiotów), 15% (za wybór oferty, która nie odpowiada przedmiotowi zamówienia) lub 10% (za brak informacji w zapytaniu ofertowym odnośnie opisu przedmiotu zamówienia lub terminu składania ofert albo niejednoznaczny opis zamówienia). Zaś w przypadku wystąpienia dwóch lub więcej kategorii naruszeń zasady konkurencyjności, wartość korekty finansowej ustala się według wskaźnika o wyższej stawce procentowej.
Odnośnie szkolenia w zawodzie pracownik administracyjno – biurowy (Zadanie 1) na podstawie zapytania ofertowego otrzymanego od Skarżącej, podpisano umowę z wykonawcą I. sp. z o.o. Przy realizacji zamówienia określone warunki udziału dyskryminowały podmioty poprzez warunek posiadania doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych (min. 1000 godzin w ciągu ostatnich 3 lat), w tym realizowanych na potrzeby osób niepełnosprawnych (min. 250 godzin w ciągu ostatnich 3 lat).
Co do ustalenia przez organ za niekwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z określeniem warunków, które dyskryminują udział podmiotów oraz brakiem informacji w zapytaniu ofertowym odnośnie opisu zamówienia, terminu składania ofert przez Skarżącą zadań w ramach Zadania 1. Sąd podziela ustalenia organów.
W przypadku szkoleń organizowanych na opiekunkę osób starszych, zależnych i dzieci (Zadanie 2) umowa została podpisana z ww. wykonawcą, przy ustaleniu warunków udziału poprzez posiadanie doświadczenia (min. 1 szkolenie dla grupy min. 3 osób niepełnosprawnych, trwające min. 100 godzin w ciągu ostatnich 3 lat) oraz posiadanie doświadczenia w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych dla osób niepełnosprawnych (min. 700 godzin szkoleń w ciągu ostatnich 3 lat).
Co do ustalenia organ za niekwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z określeniem warunków, które dyskryminują udział podmiotów oraz wyborem oferty, która nie odpowiada przedmiotowi zamówienia zadań w ramach Zadania 2. Sąd podziela ustalenia organów.
Co do szkoleń zawodowych w zakresie grafiki komputerowej (Zadanie 3) umowa została podpisana z wykonawcą I. sp. z o.o., przy ustaleniu warunków posiadania doświadczenia (min. 200 godzin dla min. 10 osób niepełnosprawnych w ciągu ostatnich 3 lat oraz doświadczenie w przeprowadzaniu szkoleń zawodowych dla osób niepełnosprawnych – min. 700 godzin szkoleń w ciągu ostatnich 3 lat).
Przyjęte przez organ ustalenia uznają za niekwalifikowalne wydatki poniesione w związku z określeniem warunków, które dyskryminują udział podmiotów oraz brakiem informacji w zapytaniu ofertowym odnośnie opisu zamówienia, terminu składania ofert albo niezjednaczanym opisie zamówienia a także wyborze oferty, która nie odpowiada przedmiotowi zamówienia w ramach Zadania 3. Sąd również podziela ustalenia organów.
Podobnie przy szkoleniu zawodowym w zakresie obsługi magazynu i kas fiskalnych (Zadanie 4), umowę podpisano z ww. wykonawcą, przy zawartych warunkach posiadania doświadczenia w prowadzeniu szkoleń zawodowych (min. 100 godzin dla min. 5 osób niepełnosprawnych w ciągu ostatnich 3 lat oraz min. 700 godzin szkoleń w ciągu ostatnich 3 lat, dla osób niepełnosprawnych).
Co do ustalenia przez organ za niekwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z określeniem warunków, które dyskryminują udział podmiotów oraz brakiem informacji w zapytaniu ofertowym odnośnie opisu zamówienia, terminu składania ofert przez Skarżącą zadań w ramach Zadania 4. Sąd również podziela ustalenia organów.
W zakresie obsługi magazynu (Zadanie 5) umowę na przeprowadzenie szkoleń podpisano z wykonawcą I. sp. z o.o. przy konieczności posiadania doświadczenia (min. 100 godzin dla 5 osób niepełnosprawnych oraz min. 700 godzin szkoleń dla osób niepełnosprawnych w ciągu ostatnich 3 lat).
Co do ustalenia za niekwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z określeniem warunków, które dyskryminują udział podmiotów oraz brakiem informacji w zapytaniu ofertowym odnośnie opisu zamówienia, terminu składania ofert przez Skarżącą zadań w ramach Zadania 5. Sąd również podziela ustalenia organów.
Zamieszczenie przy każdej z 5 ofert tak niejednoznacznych opisów przedmiotu zamówienia mogło sprawić, że ewentualni wykonawcy mogli interpretować takie zapisy na różne sposoby. To zostało w ocenie Sądu prawidłowo uznane przez organy orzekające jako dyskryminujące i mogło doprowadzić do niczym nieuzasadnionego ograniczenia potencjalnych wykonawców. Takie działanie jak słusznie nadmienił organ jest sprzeczne z zasadą konkurencyjności i stanowi naruszenie podrozdz. 3.1.3 Wytycznych oraz zapisów umowy o dofinansowanie, co z kolei narusza procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006, który określa znaczenie terminu "nieprawidłowość" jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. W ocenie skarżącego organ naruszył ten zapis poprzez przyjęcie, iż doszło do naruszeń w realizacji projektu przeprowadzonego przez beneficjenta, jednak wskazać należy, że regulacje na które powołuje się skarżąca spółka mają za zadanie określić cele, dążenia jakie UE stawia działaniom podejmowanym w ramach jej funduszy nie same nie mogą stanowić samoistnej podstawy do obciążenia spółki obowiązkiem zwrotu środków. Jednocześnie nadmienić należy, że działania spółki mające na celu opłacenie usług szkoleniowych (zgodnie z założeniem projektu na aktywizację osób niepełnosprawnych z obszaru województwa [...]) wydatkowanych sprzecznie z zasadami wolnej konkurencji, przeczy polityce unijnej i jest możliwe w tym przypadku ustalenie szkody metodą wskaźnikową (procentową), która mogłaby być wyrządzona na skutek takich działań budżetowi UE.
Uznając zatem, że wydatki mające na celu opłacenie usług szkoleniowych są niekwalifikowalne, organ prawidłowo zobowiązał stronę do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów unijnych.
Nie można również zgodzić się w tym miejscu z zarzutem naruszenia przepisów k.p.a., zgodnie z art. 138 § 1 pkt k.p.a organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa [...] z [...] marca 2015r., gdyż w ramach prowadzonego postępowania ustalił nieprawidłowości poczynione przez skarżącą w trakcie udzielania zamówień na prowadzenie szkoleń zawodowych. Sąd nie dopatrzył się przy prowadzeniu postępowania przez organy naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy wypełnił obowiązek powtórnego całościowego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania. Jeżeli zatem na skutek podjętych działań Minister wykrył nieprawidłowości w zakresie stosowania przez skarżącą zasady konkurencyjności inne niż organ I instancji to ma obowiązek wydać decyzję merytoryczną z uwzględnieniem swoich wniosków. Minister był też właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji pod względem rzeczowym, miejscowym i funkcjonalnym, wobec tego zarzut naruszenia art. 19, art. 20 oraz art. 138 i art. 139 k.p.a w ocenie Sądu jest niezasadny.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że Skarżąca dokonując przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia naruszyła wyrażoną w Wytycznych zasadę przejrzystości i konkurencyjności wydatków (rozdział 3.1.3 pkt 2 Wytycznych). Jak wskazują zapisy podrozdz. 3.1.3 pkt 1 tychże Wytycznych zasada konkurencyjności dotyczy wszystkich zamówień w ramach projektu przekraczających wyrażoną w złotych równowartość kwoty 14 tys. euro netto, zatem obowiązkiem beneficjenta było zastosowanie procedury konkurencyjnej.
Zatem skoro na podstawie podpisanej umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do wydatkowania środków zgodnie z Wytycznymi - naruszenie Wytycznych (zasady konkurencyjności), oznacza naruszenie procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków europejskich tj. art. 184 ust. 1 u.f.p Wytyczne i umowa o dofinansowanie stanowią bowiem procedury obowiązujące przy wydatkowaniu środków europejskich (art. 184 ufp).
Powyższe z kolei oznacza konieczność zwrotu pobranych kwot dotacji w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p, zgodnie z którym przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
W ocenie Sądu organ II instancji w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, należycie ustalił okoliczności sprawy i wydał rozstrzygnięcie, które uzasadnione w sposób wyczerpujący znalazło umocowanie w wyżej wskazanych przepisach prawa.
W tej sytuacji skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło