VII SA/Wa 2199/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Stawecki, sędzia WSA Tadeusz Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 8, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 2 i art. 91 ust. 4 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162 z 2003 r., poz. 1568 z późn. zm.) oraz art. 31 § 1 i 2, art. 10 i art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), odmówił wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynku dworu zlokalizowanego na dz. nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...], pow. [...] oraz odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" do udziału w tym postępowaniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 9 kwietnia 2014 r. wpłynął wniosek Stowarzyszenia "[...]" o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków dworu położonego przy ul. [...] w [...] oraz o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku podano, że Stowarzyszenie otrzymało informację od mieszkanki [...] o zamiarze wyburzenia zabytkowego dworu położonego w tej miejscowości. Zdaniem Stowarzyszenia dwór posiada wartość co najmniej historyczną, która szczegółowa powinna być opisana w karcie ewidencyjnej zabytku, gdyż obiekt ujęty jest w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Stowarzyszenie podniosło, że zabytki będące dziełami architektury i budownictwa powinny podlegać ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w interesie społecznym leży wszczęcie postępowania o wpis ww. obiektu do rejestru zabytków, gdyż w art. 5 Konstytucji Rzeczpospolita zobowiązała się strzec dziedzictwa narodowego. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odnosząc się do wniosku Stowarzyszenia "[...]" o wszczęcie postępowania w sprawie wpisu budynku dworu do rejestru zabytków wskazał, że budynek ten figuruje w gminnej ewidencji zabytków oraz został ujęty w wykazie obiektów i obszarów zabytkowych przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków przekazanym Gminie [...] zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jednocześnie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zauważył, że w sprawie rozbiórki przedmiotowego budynku udzielił właścicielowi w dniu [...] marca 2013 r. odpowiedzi akceptując rozbiórkę obiektu, z uwagi na znaczny stopień utraty wartości zabytkowych. Jak wskazał organ, dwór w [...], wzniesiony w ostatniej ćwierci XIX wieku w południowo-wschodnim narożniku założenia folwarczno-dworskiego, w latach powojennych został w dużej części przekształcony z zatarciem cech stylowych. Fragment budynku, który nie został poddany przebudowie, od lat nie był użytkowany i znajdował się w bardzo złym stanie technicznym, m.in. nie posiadał dachu, zawaleniu uległa większa część stropów i sklepień. Doszło do utraty wartości zabytkowych i technicznych budynku w stopniu kwalifikującym go do rozbiórki. Odnośnie wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia "[...]" do udziału w postępowaniu [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków badając, czy zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa stwierdził, że żądanie nie jest uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej. Wskazał, że ze statutu Stowarzyszenia wynika, że jego celem są działania na rzecz szeroko pojętej ochrony dziedzictwa kulturowego oraz szeroko pojętej kultury, natomiast przedmiotowy młyn nie jest obiektem zabytkowym, nie figuruje ani w gminnej ani w wojewódzkiej ewidencji zabytków, wobec czego nie należy do sfery szeroko pojętej kultury i dziedzictwa kulturowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...]po rozpoznaniu zażalenia Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że podstawę prawną wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie stanowi art. 31 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nieuprawnione jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, że żądanie Stowarzyszenia nie jest uzasadnione celami statutowymi. Organ wskazał, że budynek dworu przy ul. [...] w [...] znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz jest ujęty w wykazie obiektów i obszarów zabytkowych przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, tym samym żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków należy uznać za uzasadnione celami statutowymi Stowarzyszenia "[...]". Organ podkreślił, że do uwzględnienia żądania opartego na art. 31 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego niezbędne jest jednak spełnienie także drugiej przesłanki w postaci interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania z urzędu. Wskazał, że wnioskująca organizacja jako przesłankę przemawiającą za wszczęciem postępowania wskazała, iż dwór "posiada co najmniej wartość historyczną", a wobec planów jego wyburzenia wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków leży w interesie społecznym. Organ odwoławczy podniósł, że, jak wskazał [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, budynek dworu w [...], wzniesiony w ostatniej ćwierci XIX w., przekształcony po II wojnie światowej, zatracił cechy stylowe, zawaleniu uległa większość sklepień i stropów części nieużytkowanej, a tym samym obiekt utracił wartości zabytkowe. Ustalony stan zachowania świadczy, w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, iż wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków dworu w [...] nie leży w interesie społecznym. Z tych przyczyn, zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r., niezależnie od wad uzasadnienia, należało utrzymać w mocy, jako zgodne z prawem. Stowarzyszenie "[...]" wniosło skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2015 r., zarzucając naruszenie art. 7 Kpa poprzez brak ustalenia okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2015 r. nie narusza prawa. Kontrolowanym postanowieniem organ utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynku dworu zlokalizowanego na dz. nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...], pow. [...] oraz o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" do udziału w tym postępowaniu. Wskazane orzeczenia zapadły w związku z wnioskiem Stowarzyszenia, które w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. zwróciło się o wszczęcie postępowania w ww. przedmiocie, powołując się przy tym na art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 31 § 1 Kpa, organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2). Z treści art. 31 § 1 Kpa wynika, że uwzględnienie opartego na tym przepisie żądania organizacji społecznej uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: 1) żądanie musi być uzasadnione celami statutowymi organizacji, musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej, 2) przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji, przy czym niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji winien odmówić wszczęcia postępowania czy dopuszczenia organizacji do udziału we wszczętym już postępowaniu. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że bezspornie pierwsza z powyższych przesłanek została spełniona, żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wpisu budynku dworu w [...] do rejestru zabytków jest uzasadnione celami Stowarzyszenia "[...]", określonymi w regulaminie (jak wynika z pkt 9c regulaminu, celami Stowarzyszenia są "działania na rzecz szeroko pojętej ochrony dziedzictwa kulturowego oraz szeroko pojętej kultury, w szczególności: podejmowanie działań prawnych na rzecz objęcia ochroną obiektów zabytkowych (...), podejmowanie działań prawnych na rzecz zachowania obiektów zabytkowych, już podlegających ochronie (...)". Niemniej, jak prawidłowo wywiódł Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, za uwzględnieniem żądania Stowarzyszenia nie przemawia interes społeczny, a zatem nie została spełniona druga z przesłanek określonych w art. 31 § 1 Kpa. Stowarzyszenie "[...]" domagało się wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynku dworu zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], wskazując, że posiada on co najmniej wartość historyczną, a wobec planów jego wyburzenia przez właściciela wszczęcia tego postępowania leży w interesie społecznym. Jak wskazał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obiekt ten znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków i został ujęty w wykazie obiektów i obszarów zabytkowych przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. Zauważyć jednocześnie trzeba, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...] marca 2013 r. zaakceptował jego rozbiórkę z uwagi na znaczną utratę wartości zabytkowych. Dwór w [...], wzniesiony w ostatniej ćwierci XIX w., w dużej części przekształcony w latach powojennych zatracił cechy stylowe, ponadto zawaleniu uległa większa część stropów i sklepień nieużytkowanej od lat części budynku. Tym samym doszło do utraty wartości zabytkowych obiektu, co przesądziło o zgodzie organu I instancji na jego rozbiórkę. W takiej sytuacji podzielić należy stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że w niniejszej sprawie brak jest interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem z urzędu postępowania w sprawie wpisu dworu w [...] do rejestru zabytków nieruchomych. Skoro we wcześniej prowadzonym postępowaniu organ ochrony zabytków dokonał już analizy wartości zabytkowych budynku dworu i uznał, że z uwagi na jego znaczne zniszczenie budynek wartości zabytkowe utracił, tym samym w ocenie Sądu nie sposób przyjąć, aby w interesie społecznym było uruchomienie postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu obiektu do rejestru zabytków. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r., jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.).