II FSK 3287/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. S.A. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 857/16 w sprawie ze skargi K.W. S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: P.p.s.a.) odrzucił skargę K. W. S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jako niepodlegającą kognicji sądu administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy postanowienie z dnia 3 sierpnia 2015 r., nr [...], wydane przez Burmistrza Miasta L. jako wierzyciela, o uznaniu za niezasadne zarzutów z dnia 29 czerwca 2015 r., które skarżąca zgłosiła w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w związku z nowelizacją P.p.s.a, dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), od dnia 15 sierpnia 2015 r. nie jest dopuszczalne zaskarżenie do sądu administracyjnego postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wywiedzionej od powyższego postanowienia skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Na postawie art. 174 § 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie: - art. 166 w zw. z art. 141 § 4 w zw, z art. 3 §1 P.p.s.a. przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi i niedokonanie pełniej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia; - art. 6 ust. 1 w zw. z art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych Wolności (Dz. U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) przez ich niezastosowanie i w konsekwencji nieuzasadnioną odmowę dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wniosło odpowiedz na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., kontroli zaskarżonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. W wyniku tej kontroli sąd kasacyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucając skargę w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, jako złożoną w sprawie wyłączonej spod kognicji sądów administracyjnych. Należy na wstępie przypomnieć, że przyjęta w art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego, z którego wyprowadzane jest prawo do procesu, zakłada, że prawo do ochrony sądowej następuje na drodze regulowanej przepisami prawa procesowego. Granice wyznaczenia prawa do procesu przed sądem administracyjnym reguluje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała właściwości sądu administracyjnego, a więc mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Artykuł 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w związku z nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonaną ustawą nowelizacyjną z dnia 9 kwietnia 2015 r., wyłączał spod właściwości sądów administracyjnych możliwość kontroli postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzut. Podważając prawidłowość odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. skarżąca kwestionuje prawidłowe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że z mocy art. 2 ustawy nowelizującej, artykuł 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, którego moment określa data wniesienia skargi. Wykładnia użytego przez ustawodawcę w art. 2 ustawy nowelizującej niedookreślonego zwrotu "do postępowań wszczętych..... " nie może się obyć bez uwzględnienia istoty (przedmiotu) ustawy nowelizacyjnej, której celem była zmiana reguł postępowania sądowoadministracyjnego. Nie podzielając stanowiska strony skarżącej, że postępowaniem w rozumieniu tego przepisu jest nie tylko postępowanie sądowoadministracyjne, ale także postępowanie administracyjne, egzekucyjne czy zabezpieczające, autor skargi kasacyjnej nie zauważa, że analizowany przepis jest przepisem regulującym kwestie intertemporalne związane z nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która normuje wyłącznie jedną kategorię postępowania - postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) – art. 1 P.p.s.a. Skoro zatem celem ustawy nowelizującej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, to przedstawionej przez stronę wątpliwości prawnej nie można rozstrzygnąć w sposób przez nią wskazany, odnosząc użyte w treści art. 2 ustawy nowelizującej pojęcie "postępowań" do postępowań innych, niż postępowanie sądowoadministracyjne. W tych warunkach ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że postępowanie przed sądem administracyjnym zainicjowane skargą w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym wszczęte zostało po 15 sierpnia 2015 r., tj. po wejściu w życie nowelizacji obejmującej art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., uzasadniało uwzględnienie nowej, aktualnej na dzień orzekania przez Sąd, treści tego przepisu. Stwierdzenie przez Sąd, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i powoduje konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W przypadku skarg na postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym wniesionych po wejściu w życie ustawy nowelizującej art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. nie ma bowiem możliwości skutecznego ich wniesienia także wówczas, gdy termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg jeszcze przed 15 sierpnia 2015 r. Jak wskazano powyżej, obowiązująca sąd administracyjny reguła wiążąca ocenę właściwości tego sądu z przepisami regulującymi postępowanie sądowoadministracyjne, obowiązującymi w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, nie uprawniała Sądu do przyjęcia do merytorycznego rozpoznania skargi, która w wyniku dokonanej nowelizacji P.p.s.a. przestała podlegać kognicji sądów administracyjnych. W dacie orzekania przez Sąd I instancji nie było normy procesowej, która przyznawałaby osobie wnoszącej skargę w tym przedmiocie stosowne uprawnienie procesowe, co w świetle art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. czyniło skargę niedopuszczalną. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarga na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym wniesiona została po 15 sierpnia 2015 r., tj. po dacie wejścia w życie przepisu wyłączającego spod właściwości sądów administracyjnych możliwość kontroli postanowień w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Na marginesie należy wskazać stronie, że wprowadzone z dniem 15 sierpnia 2015 r. zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony możliwości skutecznej obrony jej praw, lecz możliwość uzyskania tej obrony przenosi na późniejszy etap postępowania. Incydentalny charakter postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zadecydował o uznaniu zasadności kontroli tego rodzaju aktu w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. W obowiązującym stanie prawnym strona nie traci zatem definitywnie uprawnienia do sądowej kontroli postanowienia w sprawie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezpodstawne, lecz uprawnienie to może realizować poprzez wniesienie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jako rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony, skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego nie mając do tego podstaw prawnych. W art. 209 P.p.s.a. przyjęto, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Wymaga jednocześnie zaznaczenia, że o kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).