I OSK 77/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 831/16 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 marca 2016 r., nr [..] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 831/16, odrzucił skargę J.W. na decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 marca 2016 r., nr [..]w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że J.W. pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 marca 2016 r., nr [..]. Odpowiadając na skargę Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że w dniu 30 marca 2016 r. wpłynęło odwołanie J.W. od decyzji z dnia 10 marca 2016 r., nr [..], natomiast w dniu 11 kwietnia 2016 r. J.W. wniósł przedmiotową skargę (sprzeciw) kierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odrzucając skargę Sąd podał, że zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Takim rozstrzygnięciem jest decyzja organu odwoławczego, a nie decyzja organu I instancji. Ze złożonej skargi wyraźnie natomiast wynika, że skarżący kwestionuje decyzje Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 marca 2016 r. Od decyzji niniejszej stronie przysługiwało odwołanie, a nie skarga. Poza tym Sąd I instancji podkreślił, iż skarga została wniesiona przedwcześnie. Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta, zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 20 maja 2016 r., nr [..]. Natomiast skarga została sporządzona w dniu 11 kwietnia 2016 r. i w tym samym dniu została wniesiona drogą pocztową do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezydenta m. st. Warszawy. Z tych względów Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł J.W., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 11 kwietnia 2016 r. polegających na braku sprecyzowania oznaczenia skarżonej decyzji, pomimo, że skarga nie identyfikuje jednoznacznie przedmiotu zaskarżenia, co skutkuje pozbawieniem skarżącego do sądu; 2) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo braku sprecyzowania jej żądania; 3) art. 6 P.p.s.a. poprzez niewezwanie skarżącego do sprecyzowania żądania określonego w skardze; 4) art. 134 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy merytorycznie w granicach jej zaskarżenia. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego przystąpiono do zbadania zarzutów kasacyjnych. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść dopiero po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W świetle art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W związku z powyższym, dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt lub czynność do Sądu Administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Niewypełnienie przez stronę warunku określonego w powyższych przepisach skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej Sąd I instancji zasadnie uznał, że wniesiona do sądu administracyjnego skarga dotyczy decyzji organu pierwszej instancji. Tym samym prawidłowo Sąd Wojewódzki stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna. Nie można bowiem skutecznie zaskarżyć do sądu administracyjnego decyzji organu pierwszej instancji. Skutkiem niewyczerpania środków zaskarżenia przez stronę jest odrzucenie wniesionej do sądu skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W takiej sytuacji za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia powyższego przepisu. Przyjęcie koncepcji dopuszczalności zbadania przez sąd administracyjny zarzutów strony skarżącej, dotyczących decyzji organu I instancji, byłoby w istocie równoznaczne z zaakceptowaniem obejścia rygorów prawnych wynikających z art. 52 P.p.s.a. statuujących konieczność wyczerpania toku instancji przed wniesieniem skargi. Tymczasem przez wyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, gdy przysługujące stronie odwołanie zostanie rozpoznane przez organ wyższego stopnia (art. 127 § 2 K.p.a.). Skoro w niniejszej sprawie pismo skarżącego stanowiące skargę, zostało nadane drogą pocztową w dniu 11 kwietnia 2016 r., to w konsekwencji należy stwierdzić, że nie została jeszcze wydana decyzja administracyjna w drugiej instancji, a zatem skarga była niedopuszczalna. Nie można przy tym podzielić zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 6, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. polegający na zaniechaniu wezwania skarżącego do sprecyzowaniu oznaczenia zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć trzeba, że wbrew zarzutom, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że pismo datowane na dzień 11 kwietnia 2016 r. wyraźnie jako zaskarżone orzeczenie wskazuje decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 marca 2016 r., co jednoznacznie wynika z jego treści. Nie doszło również, wbrew twierdzeniom skarżącego do naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., ponieważ w niniejszej sprawie istotą było, czy sąd administracyjny mógł rozpoznać skargę wniesioną na decyzję organu pierwszej instancji i w tych granicach wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto art. 134 P.p.s.a. wyznaczający granice rozpoznania skargi nie znajdował zastosowania na tym etapie postępowania, ponieważ do rozpoznania skargi nie doszło z uwagi na jej niedopuszczalność. Należy również wyjasnić, że poprzez odrzucenie przedmiotowej skargi skarżący nie został pozbawiony prawa do sądu i merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż po rozpatrzeniu przez organ odwoławczy odwołania od decyzji z dnia 10 marca 2016 r. mógł ponownie złożyć skargę. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 wskazanej ustawy.