III SA/Kr 1545/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. Nr [...] umarzyło postępowanie w sprawie jednocześnie uchylając postanowienie Burmistrza z dnia [...] 2013 r. znak: [...] o odmowie przywrócenia terminu T. K. do złożenia żądania przekazania sądowi powszechnemu akt sprawy zakończonej decyzją Burmistrza z dnia [...] 2012 r. znak: [...] wydana w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości – działki nr [...] w N z działkami nr [...], [...], [...] i [...] położonymi w N, gmina R. Powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zostało poprzedzone następującymi okolicznościami. I. Wnioskiem złożonym w Urzędzie Miejskim dnia 23 listopada 2011 A. A. wniosła o rozgraniczenie działki nr [...], której jest właścicielką z czterema działkami tj. z działką nr [...] własności R. K., z działką nr [...] własności H. J., z działką nr [...] własności L. K. i działką nr [...] własności D. A. Stan własności działek o nr [...], [...], [...] i [...] ustalono na podstawie ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy, a działki nr [...] w oparciu o wypis z rejestru gruntów prowadzony przez Starostę. Wszyscy właściciele ustaleni na podstawie wymienionych wyżej dokumentów brali udział na prawach strony w postępowaniu rozgraniczeniowym, którego zakres został ustalony wymienionym wyżej wnioskiem A. A. Na podstawie protokołu granicznego sporządzonego w obecności stron i podpisanego przez strony tego postępowania Burmistrz wydał w dniu [...] 2012 r. decyzję znak: [...] zatwierdzającą ustalone w toku postępowania granice pomiędzy nieruchomością stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] a działkami ewidencyjnymi nr [...], [...], [...] i [...] - położonymi w N, gmina R. Powyższa decyzja została doręczona stronom – ustalonym jak wyżej właścicielom rozgraniczanych nieruchomości. Pismem z dnia 30 maja 2012 r. L. K. i R. K. złożyli wniosek o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego, który w dniu 11 września 2012 r. do sygn. akt [...] zarządził zwrot wniosku wobec nie uiszczenia przez A. A. - wnioskodawczynię sprawy o rozgraniczenie – opłaty sądowej w zakreślonym przez Sąd terminie. Zarządzenie powyższe Sąd Rejonowy zaopatrzył w klauzulę prawomocności. II. Pismem z dnia 27 lutego 2013 r. T. K. złożył do Burmistrza "do sygn. akt [...]" wniosek "o wznowienie postępowania wraz z odwołaniem od decyzji Burmistrza z dnia [...] 2012 r. do sygn. akt jw.". W piśmie tym T. K. podał, że jest spadkobiercą ustawowym M. K. i W. K. i jego zdaniem – "w tymże postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie winna brać udział również działka [...], która stanowi drogę i ewidentnie na całej długości graniczy z działkami objętymi rozgraniczeniem". W uzasadnieniu pisma T. K. wskazał na swoje następstwo prawne do działki [...], która nie była objęta postępowaniem rozgraniczeniowym prowadzonym z wniosku A. A., ale - jego zdaniem – powinna być takim postępowaniem objęta. Po wezwaniu T. K. przez Burmistrza o sprecyzowanie wniosku i nadesłaniu w wyniku tego wezwania przez T. K. pisma z dnia 15 kwietnia 2013 r. Burmistrz postanowieniem z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] 2012r. znak: [...], a w wyniku zażalenia T. K. na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2013 r. Nr [.,..] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku T. K. z dnia 27 lutego 2013 r. Burmistrz wydał w dniu [...] 2013 r. znak: [...] postanowienie, w którym odmówił "przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ostatecznej decyzji Burmistrz z dnia [...] 2012r. znak: [...] w sprawie ustalonych w toku postępowania rozgraniczeniowego granic działek nr [...] z działkami [...], [...], [...] oraz [...]". Na to postanowienie T. K. wniósł zażalenie, w wyniku rozpatrzenia którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało wymienione na wstępie postanowienie z dnia 11 października 2013 r. Nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) – ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 105 § 1 kpa i art. 144 kpa. Na uzasadnienie tego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że po pierwsze: w sytuacji, gdy właściciele działek podlegających rozgraniczeniu – L. K. i R. K. złożyli w ustawowo zakreślonym terminie wniosek o przekazanie postępowania rozgraniczeniowego do Sądu, to z tą chwilą decyzja Burmistrza zatwierdzająca rozgraniczenie całkowicie utraciła byt prawny, a prawomocny zwrot wniosku nie spowodował "odnowienia" tej decyzji, a tym samym jej uprawomocnienia się. Innymi słowy: w powstałej sytuacji decyzja Burmistrza z dnia [...] 2012r. znak: [...] ani nie zakończyła sporu między stronami postępowania rozgraniczeniowego, ani nie stwierdza obowiązujących granic. W sytuacji, gdy wnioskodawczyni lub którykolwiek z uczestników tamtego postępowania będzie chciał dokonać rozgraniczenia z inną działką – jedną lub kilkoma według swego wyboru – będzie musiał ponownie wnieść sprawę o administracyjne rozgraniczenie, a w przypadku niezadowolenia z granic ustalonych w postępowaniu administracyjnym może żądać przekazania sprawy do sądu celem sądowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia granic. Po drugie, co organ odwoławczy zaznaczył, T. K. nie był uczestnikiem tego postępowania, albowiem działka nr [...], której następstwo prawne T. K. wykazywał, nie była objęta postępowaniem prowadzonym na wniosek A. A. Organ II instancji zaznaczył, że T. K. może sam wnieść sprawę o rozgraniczenie działki nr [...] z działką nr [...] własności A. A. lub z innymi działkami, jeśli takie postępowanie będzie uzasadnione sporem o przebieg granic i wówczas będzie miał status nie tylko strony, ale i wnioskodawcy. Skargę na powyższe postanowienie z dnia 11 października 2013 r. Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył T. K. za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, który w skardze zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez bezzasadne uznanie, że T. K. nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku A. A. Skarżący zarzucił także uchybienia procesowe mające wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a w szczególności art. 6 -11 kpa, art. 13 kpa, art. 28 kpa, art. 35 kpa, art. 36 kpa, art. 61 kpa, art. 77 kpa i art. 136 kpa polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy przez nie dopuszczenie dowodów z akt spraw cywilnych SR, Wydz. I Cywilny oraz przez brak "wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, uniemożliwiającego skarżącemu T. K. czynnego udziału w sprawie – na etapie I instancyjnego postępowania administracyjnego, skutkującego przedwczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego". W konsekwencji skarżący wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO z dna 11 października 2013 roku, sygn. akt jw., w całości oraz w oparciu o art. 135 PPSA o uchylenie Burmistrza z dnia [...] 2013 roku i decyzji je poprzedzających, a także określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana...". W uzasadnieniu żądania strona skarżąca podniosła, że "skarżący T. K. przed Burmistrzem wykazał jako spadkobierca ustawowy po matce W. K. tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone przed tym organem, to tym samym wykazał, iż posiada on interes prawny w dopuszczeniu do udziału w tym postępowaniu na prawach strony". Nadto w uzasadnieniu skargi - odnośnie bytu prawnego decyzji Burmistrz z dnia [...] 2012 r. znak: [...], co do której w terminie prawem przewidzianym wniesiono żądanie przekazania sprawy do sądu powszechnego - przyjęto, że "jeżeli nastąpi zwrot wniosku (np. na skutek jego nieopłacenia) lub dojdzie do umorzenia postępowania sądowego, decyzja taka staje się ostateczna". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Sąd stwierdza z urzędu, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów Starosty jako właściciel działki nr [...] położonej w N wpisana jest M. K. córka J. i R. (k 2 akt adm.). Sąd stwierdza także, że zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt [...] spadek po M. K. - córce J. i R. na podstawie ustawy nabył m.in. syn T. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2013 r. Nr [...] umarzające postępowanie w sprawie przy jednoczesnym uchyleniu postanowienia Burmistrza z dnia [...] 2013 r. znak: [...] o odmowie przywrócenia terminu T. K. do złożenia żądania przekazania sądowi powszechnemu akt sprawy zakończonej decyzją Burmistrza z dnia [...] 2012 r. znak: [...] wydanej w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości – działki nr [...] w N z działkami nr [...], [...], [...] i [...] położonymi w N, gmina R. Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem T. K. z dnia 27 lutego 2013 r. wynika z błędnego przekonania skarżącego, że postępowanie administracyjne, które było prowadzone z wniosku A. A. z dnia 23 listopada 2011 o rozgraniczenie działki nr [...] będącej jej własnością z działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] powinno się toczyć także w stosunku do działki nr [...], co do której skarżący wykazuje swoje następstwo prawne. To błędne przekonanie wynika zapewne z tego, że skarżący nie rozróżnia zakresu sprawy prowadzonej na wniosek od ewentualnego zakresu spraw prowadzonych z urzędu. Tymczasem sprawa administracyjna o rozgraniczenie działki nr [...] z działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nie była prowadzona z urzędu, a jedynie na wniosek A. A., która swym wnioskiem nie objęła rozgraniczenia swojej działki z działką nr [...], jak chciałby to skarżący. Sąd zwraca uwagę, że wnioskodawczyni A. A. domagając się rozgraniczenia własnej działki z nieruchomościami je otaczającymi w istocie domagała się objęcia jednym postępowaniem szeregu (czterech) spraw o rozgraniczenie, gdyż każde rozgraniczenie nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawczyni mogło być przedmiotem odrębnej sprawy. Wnioskodawca więc – zgodnie z prawem – może żądać urzędowego rozgraniczenia działki będącej jego własnością z jedną działką, dwoma itp. – według własnego wyboru - choćby jego działka graniczyła z wieloma innymi działkami. Świadczą o tym wprost przepisy art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.): "Art. 29. (...) 2. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami." "Art. 30. 1. Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony." Sąd podkreśla, że w powyższym zakresie podziela w pełni stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt III SAB 71/09 (opubl. LEX nr 758278): "...poza sytuacją opisaną przepisem art. 30 ust. 2 wszczęcie postępowania następuje na wniosek strony. Strona zatem wnosząca o rozgraniczenie określa, które granice swojej nieruchomości z nieruchomościami przyległymi uznaje za sporne, a w konsekwencji wnosząc o rozgraniczenie decyduje o zakresie postępowania. Rozgraniczeniu podlegają nieruchomości (a więc działki stanowiące całość lub część nieruchomości), którymi zgodnie z przepisem art. 46 kodeksu cywilnego, są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności." Sąd zwraca uwagę na to, że T. K. żądając przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie, w której nie był i nie mógł być stroną działał sam bez profesjonalnego pełnomocnika i tym samym wykazany brak dostatecznej wiedzy z zakresu prawa może wyjaśniać jego postępowanie. Sąd nie dopatrzył się natomiast żadnej okoliczności, która mogłaby usprawiedliwiać twierdzenia skargi sporządzonej przez profesjonalistę – adwokata jako pełnomocnika skarżącego. Skarga bowiem, co przytoczono jako cytat ze skargi powyżej, wynikła z całkowicie niezrozumiałego i błędnego przekonania strony skarżącej jakoby przedmiotem postępowania o rozgraniczenie prowadzonego z wniosku A. A. była jakakolwiek działka, której właścicielem była matka T. K. (nosząca imię M. a nie W. jak stwierdzono to w skardze), a w szczególności działka nr [...]. Skoro, zdaniem Sądu, żadna działka, a w szczególności działka nr [...] położona w N, której jako właściciela ujawniono M. K. – matkę T. K., nie była przedmiotem postępowania o rozgraniczenie prowadzonego z wniosku A. A., to oczywistym jest, że T. K. nie mógł być stroną takiego postępowania, a zatem – wobec wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzwyczajnego z jego wniosku z dnia 27 lutego 2013 r. – umorzenie postępowania - w oparciu o powołane przez SKO przepisy – było jak najbardziej uzasadnione. Powołane przepisy art. 105 § 1 kpa i art. 144 kpa stanowią bowiem: "Art. 105. § 1. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części." "Art. 144. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań." W powyższej sytuacji, zdaniem Sądu, bez doniosłości prawnej są rozważania na temat bytu prawnego decyzji rozgraniczeniowej, od której złożono środek odwoławczy w postaci żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu, a który to wniosek o przekazanie wobec nieopłacenia go przez wnioskodawcę został następnie zwrócony. Nie mniej, niejako na marginesie, Sąd podkreśla, że podziela w pełni stanowisko w tym zakresie wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1400/10 (opubl. LEX nr 1245979): "...ustawodawca w szczególny sposób uregulował postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, wprowadzając jako zasadę, że pierwszy etap postępowania ma charakter postępowania administracyjnego i dopiero po wyczerpaniu tego etapu sprawa o rozgraniczenie może być rozpoznawana przez sąd powszechny.(...) zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Przepis art. 33 ust. 3 ustawy jest przepisem szczególnym. Z regulacji tej wynika, że od decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji. A nadto z przepisu art. 33 ust. 3 ustawy wynika, że stronie niezadowolonej z ustalenia przebiegu granic na podstawie decyzji nie przysługuje odwołanie od decyzji do sądu powszechnego, ale prawo żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Skorzystanie z tego żądania powoduje, że sąd powszechny rozpoznaje sprawę rozgraniczenia jako sąd I instancyjny, a nie jako sąd odwoławczy od decyzji. Skuteczne wniesienie żądania przekazania sprawy do sądu - na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy - powoduje, że wydana przez wójta decyzja o rozgraniczeniu traci swój byt prawny. Stąd też decyzja wójta o rozgraniczeniu, która została doręczona stronie, a następnie strona skutecznie zażądała przekazania sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego, nie może być przedmiotem nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (...), albowiem nie ma już przedmiotu tego postępowania." Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a zatem na podstawie powołanych wyżej przepisów, skargi nie uwzględnił orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a. – jak w sentencji.