II FZ 363/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 152/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 152/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") odmówił M. S. (dalej: "Skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 17 listopada 2015 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2011 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Dyrektora IS z dnia 17 listopada 2015 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarga została opłacona. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, że w okresie awizowania przesyłki oraz w terminie do wniesienia skargi jej stan zdrowie (stany depresyjne) uniemożliwiał odbiór korespondencji i terminowe dokonanie czynności. Podała, że już od początku listopada jej stan zdrowia się pogarszał i uniemożliwiał normalne funkcjonowanie, a od 14 grudnia do 8 stycznia 2016 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Skarżąca mieszka sama i nie korzysta z usług pełnomocnika, dlatego nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich w dokonaniu czynności. Nikt nie mógł jej poinformować o pozostawieniu awiza, a z tego co jej wiadomo listonosz nie przychodził bezpośrednio do jej mieszkania. Skarżąca stwierdziła, że nie miała wiedzy o wydaniu zaskarżonej decyzji, a o tym fakcie dowiedziała się dopiero w dniu 13 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA na wstępie wskazał, że zaskarżona decyzja została Skarżącej doręczona z wykorzystaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia w dniu 4 grudnia 2015 r. Tym samym termin jaki przysługiwał na wniesienie skargi do WSA upłynął w dniu 4 stycznia 2016 r. Oznacza to, że skarga wniesiona 20 stycznia 2016 r. jest spóźniona. W ocenie WSA brak było podstaw do przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając przyczynę uchybienia terminowi Skarżąca wskazała na zaburzenia depresyjne, które uniemożliwiały jej zdolność do pracy i terminowe wniesienie skargi. Brak jej winy potwierdzać ma przedłożone zwolnienie lekarskie. Zdaniem WSA zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem wyklucza ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę. Z przedmiotowego zwolnienia nie wynika, że Skarżąca powinna leżeć w okresie kiedy należało złożyć skargę z zachowaniem terminu, a nie każda choroba i nie każdy stopień zaawansowania takiej choroby jest przeszkodą do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Poza tym skoro Skarżąca twierdzi, że dowiedziała się o wydaniu decyzji 13 stycznia 2016 r., a więc nie wniosła w terminie skargi, ponieważ nie wiedziała o wydaniu decyzji nadesłanej w awizowanej i nieodebranej przesyłce, to ciężar oceny ewentualnego braku zawinienia przesuwa się na kwestie nieodebrania awizowanej przesyłki. Ponadto sama Skarżąca przyznaje, że już od początku listopada 2015 r. (kiedy toczyło się jeszcze postępowanie podatkowe) stan zdrowia uniemożliwiał jej "normalne" funkcjonowanie. Tym samym przyznaje, że nie była to okoliczność nagła, niespodziewana. W zażaleniu na postanowienie WSA Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora IS z dnia 17 listopada 2015 r. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: - art. 86 §1 p.p.s.a. przez niezasadne przyjęcie, iż Skarżąca nie dokonała czynności sądowej, a to wniesienia skargi w sposób niezawiniony, podczas gdy Skarżąca nie miała możliwości wniesienia w terminie skargi z przyczyn niezawinionych; - art. 87 § 2 p.p.s.a. przez niezasadne uznanie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, podczas gdy okoliczności podnoszone przez Skarżącą są wystarczające dla spełnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że WSA słusznie uznał, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się bowiem z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez Skarżącą okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia przy dochowaniu najwyższej staranności. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany powołany przez Skarżącą fakt, że w okresie od 14 grudnia 2015 r. do 8 stycznia 2016 r. była ona niezdolna do pracy. Skarżąca nie wykazała, że w analizowanej sprawie problemy zdrowotne wykluczyły (obiektywnie) możliwość prowadzenia swojej sprawy. Sama niezdolność do pracy nie oznacza jeszcze niezdolności do prowadzenia swoich spraw w sposób należyty, czy to własnym działaniem, czy przy pomocy innych osób. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, WSA zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Należy zgodzić się z twierdzeniem WSA, że w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Ze stanu faktycznego sprawy wynika również, że termin do odbioru przesyłki minął w dniu 4 grudnia 2015 r., a więc kiedy Skarżąca nie korzystała jeszcze ze zwolnienia lekarskiego. Oznacza to, że Skarżąca do 14 grudnia 2015 r. mimo (jak twierdzi) pogarszającego się stanu zdrowia, wykazywała aktywność zawodową, co nie usprawiedliwia zaniechania podjęcia zawiadomień o nadejściu przesyłki ewentualnie samej przesyłki. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Dlatego też w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.