III SA/Kr 173/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Asystent sędziego Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej M. G. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B skargę oddala. Decyzją z dnia [...] 2007 r. Starosta wydał M. M. prawo jazdy kat. B nr druku [...]. Od powyższej decyzji Prokurator Rejonowy w dniu 5 października 2015 r. wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że zakwestionowana decyzja wydana została w oparciu o dokumenty, które okazały się fałszywe i w konsekwencji w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Do sprzeciwu dołączono kserokopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. znak: [...] Starosta wznowił postępowanie w sprawie wydania M. M. uprawnień do kierowania pojazdami kat B na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Starosta - w oparciu o dokonane ustalenia - decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...] orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] 2007 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, o odmowie wydania uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, o wezwaniu do zwrotu dokumentu prawa jazdy oraz o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Starosta wskazał m. in., że do wniosku o wydanie prawa jazdy M. M. dołączyła zaświadczenie z dnia 14 maja 2007 r., nr [...], z którego wynika, że odbyła w dniach od 28 lutego 2007 r. do 14 maja 2007 r. szkolenie teoretyczne i praktyczne, przez co została uznana za przygotowaną do złożenia egzaminu państwowego w zakresie kat. B prawa jazdy. Zaświadczenie to zostało podpisane przez Instruktora i zarazem Kierownika OSK "Z" w G, K. K. Tymczasem z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt [...] wynika wprost, że kurs taki się nie odbył, przez co zaświadczenie jest fałszywe. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. bowiem dowody na których wydano decyzję pierwotną, okazały się fałszywe. M. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że wydanie decyzji uchylonej nastąpiło w oparciu o sfałszowane dowody, podczas gdy taka okoliczność nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Według odwołującej się, osoba, która wydała stronie dokument potwierdzający ukończenie kursu została skazana za poświadczenie nieprawdy na podstawie art. 271 kk, podczas gdy fałszerstwo dokumentu uregulowane jest w art. 270 kk. Ponadto odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, albowiem – jej zdaniem - nie zachodziła żadna z przesłanek do jego zastosowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z [...] 2015 r. znak [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z fałszerstwem polegającym na sfałszowaniu treści dokumentu tj. zaświadczenia z dnia z dnia 14 maja 2007 r., nr [...]. Fałszerstwo dokumentu na podstawie którego wydano decyzję pierwotną z [...] 2007 r. o wydaniu stronie prawa jazdy kat. B jest oczywiste i wynika wprost z treści prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Zatem, w ocenie Kolegium, dowód w postaci zaświadczenia z dnia 14 maja 2007 r., nr [...], z którego wynika, że strona odbyła w dniach od 28 lutego 2007 r. do 14 maja 2007 r. szkolenie teoretyczne i praktyczne, podpisane przez Instruktora i zarazem Kierownika OSK "Z" w G, K. K., potwierdza nieprawdę odnośnie odbytych godzin szkolenia zarówno teoretycznego jak i praktycznego. Trafnie przyjął zatem organ I instancji, że w dacie wydania decyzji pierwotnej niezbędnym dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, było m.in. odbycie szkolenia teoretycznego i praktycznego co wynikało wprost z art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który utracił moc w 2013 r. Niemniej norma prawna w nim wyrażona została recypowana do art. 11 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy o kierującymi pojazdami. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że decyzja pierwotna organu I instancji, którą przyznano stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B jest wadliwa i jako taka powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem organu, posiadanie przez M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami i jej uczestnictwo w ruchu stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, co bezsprzecznie uzasadniało wznowienie postępowania oraz nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zgodnie z dyspozycją art. 108 § 1 K.p.a. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. M. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zakwestionowanej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. przez przyjęcie, że wydanie decyzji uchylonej nastąpiło na podstawie dowodów sfałszowanych w sytuacji, gdy nie została taka okoliczność stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 i 3 K.p.a. przez jego niezastosowanie, tj. brak uzasadnienia faktycznego i prawnego nieuwzględnienia podnoszonego w odwołaniu zarzutu zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu ustawowe przesłanki, oprócz stwierdzenia, iż "w świetle akt sprawy posiadanie przez M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami i jej uczestnictwo w ruchu drogowym stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.(..)"; 3. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 108 § 1 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie w przypadku, gdy nie zachodziła żadna z przesłanek w nim wymieniona oraz art. 8 K.p.a. przez całkowity brak uzasadnienia decyzji w tym zakresie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oraz zwrot kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokacki według norm przepisanych prawem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga nie jest uzasadniona, albowiem dokonując kontroli zaskarżonych decyzji płaszczyźnie ich zgodności z prawem Sąd stwierdził, że wydane przez te organy rozstrzygnięcia nie naruszają prawa materialnego, ani prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której - we wznowionym postępowaniu administracyjnym - organ ten uchylił swoją wcześniejszą decyzję o przyznaniu skarżącemu prawa jazdy, stwierdzając, że była ona oparta na fałszywych dokumentach. Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady ogólnej trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a., a zatem - jako rozwiązanie stanowiące wyjątek od zasady - podlega konieczności ścisłej wykładni. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei zgodnie z art. 145 § 2 K.p.a. z powyższej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. koniecznym więc jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania. Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest zatem wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 K.p.a., sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 K.p.a. Pogląd taki jest jednolicie przyjmowany przez doktrynę (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 798 i nast.) i orzecznictwo, które podkreśla, że wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66). W przedmiotowej sprawie Starosta wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną przywołując w podstawie prawnej art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie sfałszowania zaświadczenia o odbyciu kursu na prawo jazdy zostało prawomocnie zakończone, a osoby objęte tym postępowaniem zostały prawomocnie skazane. Sąd zwraca uwagę na to, że skarżąca M. M. do wniosku o wydanie prawa jazdy dołączyła zaświadczenie z dnia 14 maja 2007 r., nr [...], z którego wynika, że odbyła w dniach od 28 lutego 2007 r. do 14 maja 2007 r. szkolenie teoretyczne i praktyczne, przez co uznano, że skarżąca może złożyć egzamin państwowy w zakresie prawa jazdy kat. B. Zaświadczenie to zostało podpisane przez Instruktora i zarazem Kierownika OSK "Z" w G, K. K. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt [...] stwierdzono wprost, że kurs taki się nie odbył. Oznacza to, że skarżąca przedłożyła fałszywe zaświadczenie. Zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że w dacie wydania decyzji pierwotnej niezbędnym dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, było m.in. odbycie szkolenia teoretycznego i praktycznego co wynikało wprost z art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Co prawda, w 2013 r. przepis ten utracił moc, niemniej norma prawna w nim wyrażona została recypowana do art. 11 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy o kierującymi pojazdami. Skoro dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania, to bez wątpienia została ona spełniona w niniejszej sprawie. Wymagane przepisami prawa zaświadczenie o odbyciu kursu upoważniającego do przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy zostało wydane w drodze przestępstwa z art. 271 § 3 kk, które zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu a osoba wystawiające zaświadczenie z dnia 14 maja 2007 r. nr [...] została skazana za ten czyn. Przedmiotowe zaświadczenie stwierdzało nieprawdę, czyli M. M. nie odbyła wymaganego do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami kat. B kursu przygotowawczego teoretycznego i praktycznego, a zatem nie spełniła przesłanek do wydania jej prawa jazdy. Na marginesie niejako należy zauważyć, że przepis art. 271 Kodeksu karnego, za popełnienie którego został skazany K. K., znajduje się w rozdziale XXXIV tego kodeksu zatytułowanym: "Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów" i oznacza tzw. "fałszerstwo intelektualne", a art. 270 Kodeksu karnego – tzw. "fałszerstwo materialne". Dla stwierdzenia, że dokument, który skarżąca przedstawiła był fałszywy różnice teoretyczne nie mają znaczenia w sprawie. Sąd nie podzielił także zarzutów skarżącej dotyczących nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a. przesłanką nadania decyzji, od której służy odwołanie, rygoru natychmiastowej wykonalności, jest ochrona zdrowia lub życia ludzkiego albo zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania ustawodawca uznaje, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. (por. wyrok NSA z dnia 15.07.2010 r. I IOSK 1134/09 LEX nr 597140). Zdaniem Sądu, prowadzenie pojazdu po drogach publicznych przez osobę nie spełniająca wymagań do uzyskania prawa jazdy, która nie odbyła stosownego kursu przygotowawczego stanowi zagrożenie dla interesu społecznego. Z powyższych względów Sąd uznał skargę za całkowicie nieuzasadnioną, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a.orzekł – jak w wyroku.