II FZ 960/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 690/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. II FZ 960/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 690/16, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej p.p.s.a., odmówił A.U. (skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2016 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A.U. - jako członka zarządu - za zaległości podatkowe "U" sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r., oraz styczeń, luty, marzec 2010 r., wraz z odsetkami za zwłokę. W piśmie procesowym z 11 lipca 2016 r., w którym skarżący A.U. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że od kilkudziesięciu lat prowadzi działalność gospodarczą i wykonuje zawód radcy prawnego, nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym źródłem jego utrzymania są dochody z tej działalności, które w 2015 r. wyniosły 121.176,37 zł. Podniósł, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje blokadę jego rachunków bankowych, utratę płynności finansowej i w konsekwencji wypowiedzenie przez banki trzech umów kredytu zaciągniętych na działalność gospodarczą (aktualne zadłużenie wynosi 1.023.106,50 zł). Z kolei, dalsze czynności egzekucyjne i całkowita utrata wiarygodności skarżącego doprowadzi do znacznego ograniczenia współpracy z dotychczasowymi kontrahentami bądź nawet jej zakończenia, co z kolei skutkować może koniecznością zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący dodał, że orzeczona zaskarżoną decyzją odpowiedzialność podatkowa za zaległości podatkowe spółki wynosi łącznie 945.373,00 zł. Skarżący do wniosku załączył zeznanie podatkowe PIT-36L z 2015 r., harmonogramy spłaty trzech kredytów bankowych, wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. W kolejnym piśmie z 21 lipca 2016 r. skarżący wniósł o przyspieszenie rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wskazując, że podjęto już czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (doręczono upomnienia). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmawiając skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji wskazał na brak spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należą do nich niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd ocenił, że załączone do wniosku dokumenty nie są wystarczające by ocenić, że spełnione zostały w rozpoznawanej sprawie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżył je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucił Sądowi naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentował, że wbrew stanowisku Sądu, w sposób należyty wykazał we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, że spełnia wynikające z ustawy przesłanki udzielenia mu wnioskowanej ochrony. Zawarł oświadczenie, że nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym jego źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które w 2015 r., wynosiły 121.176,37 zł. Na dowód powyższego skarżący dołączył do wniosku dokumenty potwierdzające jego twierdzenia, to jest wydruk CEIG oraz zeznanie roczne PIT-36 L za 2015 r. Poza tym skarżący ujawnił i potwierdził stosownymi dokumentami swoje zobowiązania wobec banków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, a zatem należało je uchylić, a sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Ustawodawca w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnił prawo sądu do wstrzymania wykonania decyzji od spełnienia choć jednej z wymienionych w tym przepisie pozytywnych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Są nimi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie uregulował w jaki sposób skarżący, we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien wykazać, istnienie okoliczności uzasadniających spełnienie choć jednej z nich. Procedura postępowania przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego, za wyjątkiem uzupełniającego, wykorzystywanego jedynie pomocniczo, dowodu z dokumentu w trybie i na zasadach art. 106 § 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny, stosując wykładnię funkcjonalną uznać należy, że wykazanie istnienia faktów uzasadniających twierdzenie o spełnieniu warunków przyznania ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji w toku postępowania przed sądem administracyjnym powinno odbywać się poprzez ich uprawdopodobnienie, które zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie oświadczenia strony złożonego we wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006r., II FZ 489/06 CBOSA). Sposób ten stosowany jest w postępowaniu sądowym w rozstrzyganiu kwestii ubocznych (wpadkowych), do których należy między innymi rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Tym samym nie można uznać za prawidłowe stanowiska Sądu pierwszej instancji, który odmawiając skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji uzasadniał to brakiem przedstawienia przez stronę we wniosku konkretnych okoliczności popartych stosownymi dokumentami, które w istocie wskazywałyby na wystąpienie na skutek wykonania decyzji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest pismem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powinien spełniać wymogi, o których mowa w art. 46 § 1 p.p.s.a., w tym w pkt 3 wskazującym, że elementem przedmiotowo istotnym każdego pisma jest jego osnowa. Skarżący w osnowie wniosku powinien przedstawić okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, tworzące tło dla rozważenia zastosowania przez sąd art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący wywiązał się z tego obowiązku. Zawarł oświadczenie, że nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym jego źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które w 2015 r., wynosiły 121.176,37 zł. Na dowód powyższego skarżący dołączył do wniosku dokumenty potwierdzające jego twierdzenia, to jest wydruk CEIG oraz zeznanie roczne PIT-36 L za 2015 r. Poza tym skarżący ujawnił i potwierdził stosownymi dokumentami swoje zobowiązania wobec banków. Wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanka wstrzymania wykonania decyzji jaką jest wystąpienie ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków stanowi podstawę do swobodnej interpretacji sądu, który rozpatruje ją w kategorii skutków prawnych lub faktycznych wykonania decyzji, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (Por. np. postanowienie NSA z dnia 7 września 2010 roku, II GSK 1003/10; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 16 lipca 2010 II SA/Gl 630/10, CBOSA). Omawiana przesłanka wstrzymania wykonania decyzji przez sąd bywa określana również jako odnosząca się do zmian faktycznych oraz prawnych w sytuacji skarżącego, które nie muszą mieć ściśle ekonomicznego charakteru. W sytuacji, kiedy skarżącym ubiegającym się o udzielenie ochrony tymczasowej jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, to okolicznością tłumaczącą wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd jest ryzyko zakończenia prowadzenia tej działalności (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 roku, II FZ 208/08; czy postanowienie WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2007 roku I SA/Lu 723/07; CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela poglądy wyrażone w tych postanowieniach. Wskazując na powyższe, należy uznać, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołał szereg okoliczności mających wykazać spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków w związku z możliwością uznania przez sąd, że została ona wydana niezgodnie z prawem. Okoliczności tych Sąd nie wziął pod uwagę rozpoznając wniosek, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 tej ustawy. Skarżący we wniosku oświadczył, że wszczęcie wobec niego postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania kwoty około 1.000.000,00 zł doprowadzi do zajęcia rachunków bankowych i w konsekwencji oznaczać będzie utratę płynności finansowej i wypowiedzenie przez banki umów kredytowych wymienionych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Ponadto skarżący oświadczył, że nie wskazał innych składników majątkowych, możliwych do spieniężenia w celu zaspokojenia ciążących na nim zobowiązań podatkowych wynikających z zaskarżonej decyzji, gdyż ich nie posiada. Skarżący wskazując na powyższe okoliczności podkreślił, że kontynuowanie przez organ podatkowy prowadzenia postępowania egzekucyjnego doprowadzi do paraliżu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu zawodu tak zwanego zaufania publicznego oraz pozbawi go uzyskiwania z tego tytułu jakichkolwiek dochodów oraz może się również wiązać z trudną do odzyskania utratą zaufania do świadczonych przez niego usług. Dodać należy, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje też okoliczność, że jak wynika z załączonych do wniosku dokumentów, zobowiązanie podatkowe wynikające z zaskarżonej decyzji, której wstrzymania wykonania domaga się skarżący wynosi około 1.000.000,00 zł i jest równe wszystkim dochodom, jakie skarżący mógłby osiągnąć (teoretycznie) w okresie 8 lat. Również to Sąd powinien był uwzględnić rozważając wystąpienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji jaką jest niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyby okazało się, że w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli tej decyzji, uznana zostałaby ona za wydaną niezgodnie z prawem. Tym samym uznać należy, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wskazał istnienie okoliczności, które Sąd powinien wziąć pod uwagę, a czego nie zrobił, rozważając, z uwzględnieniem powyższych wskazówek, wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jaką jest ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Sąd ten ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien uwzględnić rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i § 1 p.p.s.a.