I SA/Rz 1148/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty komorniczej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2015r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Wierzyciela - Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...].08.2015r., nr [...] w przedmiocie obciążenia Wierzyciela opłatą komorniczą w kwocie 2.647,14zł w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego - W. Z. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30.03.2015r. nr: [...], wystawionego przez Wierzyciela - Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. W tytule wykonawczym wskazano kwotę należności pieniężnej 52.931,16zł oraz kwotę kosztów upomnienia 11,60zł. W celu realizacji należności objętych ww. tytułem wykonawczym, zawiadomieniem z dnia 18.05.2015r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w Banku Spółdzielczym. To zawiadomienie o zajęciu doręczono Bankowi oraz Zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 25.05.2015r. W dniu 09.07.2015r. w wyniku realizacji zajęcia wpłynęły środki na zaspokojenie należności wynikających z ww. tytułu wykonawczego w całości, natomiast w dniu 15.07.2015r. organ egzekucyjny przekazał na rachunek Wierzyciela kwotę 50.295,66zł. W piśmie z dnia 27.07.2015r. Wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w przedmiocie opłaty komorniczej. Uzasadniając złożony wniosek Wierzyciel wskazał, że kwota jaką otrzymał przelewem jest mniejsza od kwoty wskazanej w tytule wykonawczym, gdyż różnica wynosi 2.647zł przy zaokrągleniu do pełnych złotych. Wierzyciel stwierdził, że w zaistniałej sytuacji może jedynie domniemywać, że powstała różnica w kwocie 2.647zł stanowi opłatę komorniczą. W dniu [...].08.2015r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...] w przedmiocie obciążenia Wierzyciela opłatą komorniczą w kwocie 2.647,14zł. Uzasadniając wydane postanowienie organ egzekucyjny wskazał, że w związku ze skutecznie podjętymi czynnościami egzekucyjnymi na rzecz organu egzekucyjnego przypada opłata komornicza, o czym stanowi art. 66 § 3 i 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej p.e.a. Zgodnie z art. 1a pkt 6 p.e.a. opłata komornicza wynosi 5% od kwot ściągniętych egzekucyjnie i przypada na rzecz organu egzekucyjnego, który dokonał czynności egzekucyjnych, w wyniku których nastąpiło ich ściągniecie lub wpłata. Wobec powyższego, organ egzekucyjny dokonał wyliczenia przedmiotowej opłaty komorniczej w kwocie 2.647,14zł, dlatego też w dniu 15.07.2015r. organ egzekucyjny przekazał na rachunek Wierzyciela kwotę 50.295,66zł., która pozostała do przekazania po potrąceniu opłaty komorniczej należnej z wyegzekwowanej na rzecz Wierzyciela kwoty. Na powyższe postanowienie Wierzyciel wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 66 § 6 w zw. z § 2 p.e.a., polegające na błędnym uznaniu, że opłata komornicza, o której mowa w art. 1a pkt 6 p.e.a. podlega ściągnięciu z kwot przekazywanych wierzycielowi. W ocenie Wierzyciela, obciążenie go opłatą komorniczą w kwocie 2.647,14zł nastąpiło bezpodstawnie. Stosując przepis art. 66 § 2 p.e.a. odpowiednio do opłaty komorniczej, organ egzekucyjny powinien tą opłatę ściągnąć od Zobowiązanego dodatkowo, niezależnie od kwoty należności wskazanej w tytule wykonawczym. Obciążenie Wierzyciela kwotą opłaty w wysokości 2.647,14zł narusza jego zdaniem prawo do otrzymania całej należności wskazanej w tytule wykonawczym. Wierzyciel podniósł ponadto, że dokonanie przez organ egzekucyjny potrącenia kwoty 2.647,14zł skutkuje tym, że obowiązek wynikający z decyzji z dnia [...].11.2013r. nie został wykonany w całości. Skarżący nie powinien ponosić konsekwencji finansowych niewykonania obowiązku przez Zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej w opisanym na wstępie postanowieniu z dnia [...] października 2015r. uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji, powołując się na art. art. 1a pkt 6 oraz art. 66 p.e.a. wskazał, że opłata komornicza jest należna organowi egzekucyjnemu pod następującymi warunkami: dokonania uprzednio czynności na rzecz wierzyciela, przekazania wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przez zobowiązanego kwoty stanowiącej podstawę naliczenia opłaty, przekazania kwoty w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że prawo do opłaty komorniczej uzależnione jest od podjęcia przez organ egzekucyjny skutecznych czynności egzekucyjnych, które w konsekwencji doprowadziły do zaspokojenia wierzyciela. Organ II instancji uznał, że niespornymi w sprawie są następujące okoliczności: dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w Banku Spółdzielczym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zaspokojenie w całości, w wyniku dokonanego zajęcia, należności z ww. tytułu wykonawczego, wyegzekwowanie kwoty 52.942,80zł, na którą składały się: kwota należności pieniężnej - 52.931,20zł i koszty upomnienia -11,60zł, przekazanie wierzycielowi wyegzekwowanej kwoty po potrąceniu opłaty komorniczej wynoszącej 2.647,14zł. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek odstąpienia od pobrania opłaty komorniczej, określonych w art. 66 § 4 p.e.a., natomiast organ egzekucyjny prawidłowo, w drodze postanowienia, określił wysokość opłaty komorniczej, należnej od wyegzekwowanych należności pieniężnych i obciążył nią Wierzyciela - Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K.. Organ II instancji nie uwzględnił podniesionego w zażaleniu zarzutu, że obciążenie Wierzyciela opłatą komorniczą nastąpiło bezpodstawnie. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że art. 64c § 1 p.e.a. nie znajduje zastosowania do opłaty komorniczej. Pomimo, że art. 66 p.e.a. został zamieszczony w rozdziale p.e.a. poświęconej kosztom egzekucyjnym należy uznać, że przewidziane w tym przepisie opłaty obciążające wierzyciela nie mogą być utożsamiane z kosztami egzekucyjnymi ponoszonymi przez zobowiązanego lub wierzyciela, w sprawie których organ egzekucyjny wydaje na żądanie zobowiązanego lub z urzędu postanowienie. Opłata komornicza ma charakter swoisty i należna jest organowi egzekucyjnemu prowadzącemu egzekucję należności pieniężnych, niezależnie od kosztów egzekucyjnych. Organ II instancji argumentował, że odpowiednie stosowanie do opłaty komorniczej art. 66 § 2 p.e.a. oznacza, że wydatki, o których mowa w § 1 (tj. opłatę komorniczą) organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot. Art. 66 § 1 p.e.a. stanowi, że to wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu. Zatem to Wierzyciel jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem Skarżącego organy egzekucyjne dopuściły się naruszenia art. 66 § 6 w zw. z § 2 p.e.a.. przez błędne uznanie, że opłata komornicza, o której mowa w art. 1a pkt 6 p.e.a. podlega ściągnięciu z kwot przekazanych wierzycielowi. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że stosując odpowiednio art. 66 § 2 p.e.a. do opłaty komorniczej, organ egzekucyjny powinien ściągnąć ją od zobowiązanego dodatkowo, a nie potrącać z kwoty przekazywanej Wierzycielowi. Zdaniem Skarżącego potrącenie kwoty 2.647,14zł powoduje, że obowiązek podlegający egzekucji, a wynikający z decyzji z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] nie zostanie w całości wykonany. Skarżący wyraził przekonanie, że wierzyciel nie powinien ponosić konsekwencji finansowych niewykonania obowiązku przez zobowiązanego, które przejawiają się w nieotrzymaniu pełnej kwoty wskazanej w tytule wykonawczym, którą w ocenie Strony, powinien zapłacić Zobowiązany. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały przepisy p.e.a., stanowiące podstawę do obciążenia Wierzyciela opłatą komorniczą. Zgodnie z art. 1a pkt 6 p.e.a. przez opłatę komorniczą rozumie się opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. W art. 66 § 1 p.e.a. ustanowiono zasadę, zgodnie z którą wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu, przy czym wydatki, o których mowa w tym przepisie organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot (art. 66 § 2 p.e.a.). Wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej, jak stanowi art. 66 § 3 p.e.a. Opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona (art. 66 § 5 p.e.a.). Zasadę wyrażoną w art. 66 § 2 p.e.a., zgodnie z którą wydatki związane z przekazaniem egzekwowanej należności organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot stosuje się również do opłaty komorniczej, zgodnie z art. 66 § 6 p.e.a. Przypadki, w których nie pobiera się opłaty komorniczej zostały natomiast przewidziane w art. 66 § 4 p.e.a., który stanowi, że nie pobiera się opłaty komorniczej od: - kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego; - należności ściągniętych przez organ egzekucyjny będący jednocześnie ich wierzycielem; - należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez urząd skarbowy lub naczelnika urzędu skarbowego; - należności dochodzonych na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego albo zagranicznego tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że organ egzekucyjny wyegzekwował należność główną wraz z kosztami upomnienia w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu rachunku bankowego Zobowiązanego. Nie jest więc kwestionowana skuteczność czynności egzekucyjnych, w wyniku których naliczono opłatę komorniczą w wysokości 2.647,14zł. Przedmiotem sporu między Wierzycielem a organem egzekucyjnym jest natomiast obciążenie opłatą komorniczą Wierzyciela. Skarżący stanął na stanowisku, że obowiązkiem zapłaty opłaty komorniczej powinien być obciążony Zobowiązany. W przeciwnym razie oznaczałoby to, że obowiązek wynikający z decyzji, która stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego nie zostałby w całości wykonany. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej opłata komornicza jako wynagrodzeniem z tytułu skutecznie przeprowadzonej egzekucji i obciąża Wierzyciela a nie Zobowiązanego. Rację w przedmiotowym sporze należało przyznać Dyrektorowi Izby Skarbowej . Charakter i cel poboru opłaty komorniczej nie budzi wątpliwości na tle przywołanych wyżej przepisów i był on wielokrotnie analizowany w orzecznictwie, z którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę się zgadza. Opłata komornicza ma stanowić dla organu egzekucyjnego pewien rodzaj wynagrodzenia, należnego za dokonanie ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosowania środków egzekucyjnych, w wyniku których należność objęta tytułem wykonawczym została zapłacona. Opłata komornicza ma swój odrębny cel i charakter, dlatego też nie można jej utożsamiać z kosztami egzekucyjnymi, zdefiniowanymi w art. 64c § 1 p.e.a. Z tego też powodu w stosunku do niej nie stosuje się art. 64c § 7 p.e.a (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2012 r., II FSK 2133/10, Lex nr 1244156). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że niezasadne są zarzuty zawarte w skardze, które sprowadzają się do stwierdzenia, że opłatę komorniczą organ egzekucyjny powinien ściągnąć od Zobowiązanego. O nietrafności takiego zarzutu świadczy treść art. 66 § 3 p.e.a., który wyraźnie stanowi, że to wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych § 4 tego przepisu, które jednak w niniejszej sprawie nie mają zastosowania. Z art. 66 § 3 p.e.a. wynika wniosek, że ani wierzyciel, ani też organ egzekucyjny nie mogą przerzucić obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej na zobowiązanego. Materialny ciężar uiszczenia ww. opłaty spoczywa na wierzycielu. Skoro opłata komornicza ma charakter wynagrodzenia, to też wierzyciel, jako podmiot, który odnosi finansową korzyść z wyegzekwowania określonych należności jest zobowiązany taką opłatę uregulować. O tym, że to wierzyciel a nie zobowiązany jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej świadczy również art. 66 § 7 p.e.a. Na jego podstawie, gdy wierzyciel uchyla się od uiszczenia opłaty komorniczej, opłata komornicza, w części, w jakiej nie została potrącona przez organ egzekucyjny, podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, po uprzednim doręczeniu upomnienia z zagrożeniem egzekucją, a następnie wystawieniu tytułu wykonawczego. Zatem z przepisu tego wprost wynika, że w razie nie uiszczenia opłaty komorniczej to wobec wierzyciela a nie zobowiązanego będzie prowadzone odpowiednie postępowanie egzekucyjne. Z tego powodu stwierdzenie Skarżącego o powinności dodatkowego obciążenia Zobowiązanego opłatą komorniczą (niezależnie od kwoty, na którą opiewał tytuł wykonawczy), Sąd uznał za bezpodstawne. Za zgodne z prawem Sąd uznał również działanie organu polegające na potrąceniu opłaty komorniczej z wyegzekwowanej kwoty i przekazaniu na rachunek wierzyciela wyegzekwowanej należności, pomniejszonej o wysokość naliczonej opłaty komorniczej. Odpowiednie stosowanie do opłaty komorniczej art. 66 § 2 p.e.a., na mocy art. 66 § 6 tej ustawy przesądza, że opłatę komorniczą organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot a przypada ona na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).