II OZ 1265/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń R. P. i M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 459/16 odrzucające zażalenie w sprawie ze skargi R. P. i M.P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie R. P.; 2. odrzucić zażalenie M. P. Postanowieniem z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 459/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie R. P. na postanowienie tego Sądu z dnia 11 lipca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania R. P. prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego przedmiotem jest: przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu, odrzucenie skargi, umorzenie postępowania, wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji (postanowienia), odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku, sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa, odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku, oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego, odrzucenie skargi kasacyjnej, odrzucenie zażalenia, zwrot kosztów postępowania, ukaranie grzywną (art. 194 § 1 pkt 1- 10 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast zażalenie na postanowienie Sądu utrzymujące w mocy orzeczenie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy jest niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka tu bowiem jako organ II instancji. Z tych względów Sąd, w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił przedmiotowe zażalenie. Zażaleniami o identycznej treści R. P. i M. P. zaskarżyli powyższe postanowienie wnosząc o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niezgodnego z prawem oraz budzącego niezadowolenie strony skarżącej; wyłączenie "referendarza-sędziego" z powodu wątpliwości co do jego bezstronności; zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości i przyznanie pełnomocnika z urzędu z uwagi na pogorszenie się sytuacji skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie R. P. nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zaznaczyć jednocześnie należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja powołanej wyżej ustawy, wprowadzona ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658), mocą której został zmieniony m.in. art. 260, mający w niniejszej sprawie zastosowanie. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 p.p.s.a. otrzymał nowe brzmienie. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zaskarżonym postanowieniem odrzucono zażalenie R. P. W obowiązującym na skutek wejścia w życie ww. ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanie prawnym, na postanowienie sądu I instancji wydane na skutek wniesionego sprzeciwu od rozstrzygnięcia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Stanowi o tym wprost cytowany powyżej art. 260 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka bowiem w takiej sytuacji jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ustawodawca w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. Orzeczenie sądu staje się prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze, w tym zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy zażalenie wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lipca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania R. P. prawa pomocy było niedopuszczalne. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Odnosząc się natomiast do zażalenia wniesionego przez M. P. wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 252 § 3 p.p.s.a. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek; środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Skoro zatem sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje wyłącznie wnioskodawcy, a w konsekwencji postanowienie Sądu wydane w trybie art. 260 p.p.s.a. doręczane jest wyłącznie wnoszącemu sprzeciw, to uznać należy, że w sytuacji, gdy Sąd w związku z zaskarżeniem postanowienia wydanego w trybie art. 260 p.p.s.a. odrzuci takie postanowienie, to zażalenie na takie postanowienie może wnieść wyłącznie strona, której dotyczył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcia Sądu wydawane w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doręczane są bowiem wyłącznie stronie, której dotyczył ten wniosek. Zażalenie na postanowienie odrzucające zażalenie R. P. na postanowienie z dnia 11 lipca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania R. P. prawa pomocy może wnieść zatem tylko R.P. Dlatego na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 postanowienia. Sformułowane natomiast w zażaleniach kolejne wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy, a także wnioski o wyłączenie od orzekania w sprawie referendarza oraz sędziego (po ich uściśleniu przez stronę skarżącą) będą podlegały rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.