I OSK 1075/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-18

Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Aleksandra Łaskarzewska, Iwona Niżnik-Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca funkcję członka rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej, otrzymująca z tego tytułu ryczałtowe wynagrodzenie podlegające obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, może być uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, nawet jeśli jest to funkcja społeczna z ryczałtowym wynagrodzeniem, wyklucza możliwość uznania danej osoby za bezrobotną. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi negatywną przesłankę nabycia statusu bezrobotnego, a fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jest wystarczający do odmowy przyznania tego statusu, niezależnie od wysokości uzyskiwanego przychodu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uznania skarżącej za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca pełniła funkcję członka rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej, otrzymując ryczałtowe wynagrodzenie, które podlegało obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Organy administracji uznały, że z tego powodu skarżąca nie spełnia definicji osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając błędną wykładnię przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w punkcie I sentencji i oddalił skargę I. Ł. Odstąpił od zasądzenia na rzecz Wojewody zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 998/16 w sprawie ze skargi I. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I sentencji i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Wojewody [...] od I. Ł. zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 998/16, po rozpoznaniu skargi I. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Starosta O. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. orzekł o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 19 stycznia 2016 r. i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 180 dni, tj. od dnia 19 stycznia 2016 r. do dnia 16 lipca 2016 r. w wysokości 100 % podstawowej wysokości zasiłku. W dniu 2 lutego 2016 r. w trakcie wizyty u doradcy klienta w Powiatowym Urzędzie Pracy w O., Filia w K. skarżąca oświadczyła ustnie, że pełni funkcję członka rady nadzorczej w formie wolontariatu. W ramach czynności wyjaśniających organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca, będąc członkiem Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w K. osiąga comiesięczne wynagrodzenie w formie ryczałtu, które podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalnego oraz rentowego (vide: pismo Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w K. z dnia [...] marca 2016 r.). W związku z uzyskaną informacją Starosta O. postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., we wznowionym postępowaniu, Starosta O. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 19 stycznia 2016 r. i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 180 dni, to jest od dnia 19 stycznia 2016 r. do dnia 16 lipca 2016 r. w wysokości 100 % podstawowej wysokości zasiłku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca w związku z podleganiem w dacie wydania ostatecznej decyzji o statusie osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu (z racji pełnienia funkcji Przewodniczącego Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w K.) nie spełniała przesłanki osoby bezrobotnej z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca podniosła, że decyzja ta jest krzywdząca, gdyż nie uwzględnia faktu, iż wypłacane jej wynagrodzenie miało formę ryczałtu i nie było związane ze stosunkiem pracy. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia odwołał się do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.), który stanowi, że bezrobotny – oznacza osobę (...) niezatrudnioną i niewykonująca innej pracy zarobkowej (...) jeżeli (...) l) nie podlega na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego rolników. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń z uwagi na pełnienie funkcji członka w Radzie Nadzorczej od dnia 3 lipca 2015 r. W związku z tym nie spełniała przesłanki bycia osobą bezrobotną oraz prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej, gdyż zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca podkreśliła, że funkcję członka – Przewodniczącej Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w K. pełni społecznie, a wypłacane jej z tego tytułu pieniądze nie są wynagrodzeniem, a jedynie ryczałtem za uczestnictwo w posiedzeniach. Wprawdzie na skutek zmian w przepisach są one objęte "oskładkowaniem na rzecz ZUS", ale nie może to jej zdaniem, decydować o tym, że wykonuje pracę zarobkową i nie jest bezrobotną, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że o ile w rozpoznawanej sprawie zgodzić się można z orzekającymi organami, że istniała przyczyna wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Starosty O. z dnia [...] stycznia 2016 r., to ustalenie czy rzeczywiście zaistniała przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – "wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję" – należało do organów we wznowionym już postanowieniem z dnia 3 marca 2013 r. postępowaniu. Analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji utwierdziła Sąd I instancji w przekonaniu, że orzekające organy w ogóle nie rozróżniają etapów postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Zarówno Starosta O., jak i Wojewoda [...] skupili się na wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i stwierdzeniu, że skoro skarżąca w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w O., Filia w K., nie spełniała przesłanki do bycia osobą bezrobotną i przyznania jej w związku z tym prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych, to zasadne było we wznowionym postępowaniu uchylenie decyzji ostatecznej i orzeczenie o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W rozpoznawanej sprawie organy w ogóle nie przedstawiły, jak brzmiał w dacie wydawania decyzji wznowieniowej art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i jak go należy rozumieć. Wprawdzie treść ww. przepisu nie uległa istotnej zmianie, co do spornej w niniejszej sprawie kwestii, nie zwalniało to jednak organów ze wskazania, które przepisy prawa materialnego bierze on pod uwagę rozstrzygając ponownie co do istoty sprawy. WSA w Krakowie stwierdził, że kontrolowane decyzje są jednakże nieprawidłowe z powodu, który jest istotą sporu pomiędzy skarżącą a organami w tej sprawie. Za błędne Sąd I instancji uznał bowiem zaprezentowane przez organy rozumienie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazał, że samo podleganie, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, nie może przecież być wystarczającą przesłanką do uznania osoby za bezrobotną, bo do tego wymagane jest jeszcze spełnienie szeregu innych wymogów, w tym, co istotne w tym przypadku, niepozostawanie w zatrudnieniu lub niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Nie ulega wątpliwości, że użyty w treści tego przepisu spójnik "jeżeli" służący do rozpoczynania zdań podrzędnych jest warunkiem zajścia przesłanek wskazanych w zdaniu głównym, a nie odwrotnie. Nie można bowiem logicznie uznać, że skoro osoba podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, to już samo przez się oznacza, iż jest osobą zatrudnioną lub wykonującą inną pracę zarobkową. Tak być nie musi. Natomiast stwierdzenie, że osoba jest zatrudniona lub wykonuje inną pracę zarobkową, jeżeli podlega ona na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, dyskwalifikuje taką osobę jako bezrobotną, przy spełnieniu pozostałych rzecz jasna przesłanek, które za taką nie pozwalają ją również uznać. Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że czym innym jest podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, a czym innym jest obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego. W tym ostatnim kontekście stwierdził, że rzeczywiście, w myśl art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963) obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m. in. członkami rad nadzorczych wynagradzanymi z tytułu pełnienia tej funkcji, jednakże z zastrzeżeniem art. 8 i 9 tej ustawy. Art. 8 ust. 1 ww. ustawy zawiera definicję kogo uznaje się za pracownika stanowiąc, że za taką osobę uznaje się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a ustawy. Z kolei ostatnie z wymienionych przepisów wskazują, że chodzi tu o osoby będące współpracownikami z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy oraz osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Już z tego uregulowania wynika, że obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu musi być powiązany z pozostawaniem w stosunku pracy. Wobec tego racje ma skarżąca podnosząc, że udział w posiedzeniach rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej, jakkolwiek uprawniający do otrzymania określonego ryczałtu miesięcznego, nie może być uznany za wykonywanie innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, by można uznać to za pracę zarobkową, to otrzymywany zarobek musiałby być świadczeniem wzajemnym z tytułu "pracy", polegającej na udziale w posiedzeniach. Otrzymywany ryczałt nie jest tego rodzaju świadczeniem, lecz jest to świadczenie mające na celu zrekompensowanie członkowi rady nadzorczej czasu poświęconego tym zadaniom (por. m. in wyrok SN z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt I UK 140/09). Ponadto za "inną pracą zarobkową" uznaje się pracę wykonywaną na podstawie umów cywilnoprawnych takich jak umowa o dzieło, agencyjna, czy zlecenia. Żaden taki stosunek nie łączył skarżącej ze Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową w K.. Jak wynika z treści pisma Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w K., które wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w O., Filia w K. w dniu 3 marca 2016 r. "Zgodnie z przyjętym regulaminem i statutem posiedzenia Rady Nadzorczej zwołuje się w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Regulamin stanowi również, że członkowie Rady otrzymują za udział w jej posiedzeniach wynagrodzenie w formie miesięcznego ryczałtu – Przewodniczący w wys. 25% minimalnego ustawowego wynagrodzenia za udział w posiedzeniu. W przypadku gdy nie uczestniczy nie pobiera się ryczałtu." Sąd I instancji stwierdził, że konsekwencją błędnej wykładni było wydanie wadliwego rozstrzygnięcia, z pominięciem treści art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 K.p.a. Prawidłowa wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prowadzi bowiem do wniosku, że we wznowionym postępowaniu mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, co nie prowadzi do uchylenia decyzji ostatecznej we wznowionym postępowaniu, zgodnie z treścią wskazanego już art. 151 § 2 K.p.a. WSA w Krakowie uznał, że powyższe stanowi o naruszeniu przez organy przepisów prawa procesowego: art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, art. 151 § 2 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, jak i materialnego – art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie - w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanych decyzji. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi I. Ł., ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż samo podleganie, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, nie może być wystarczającą przesłanką do uznania osoby za bezrobotną, bo do tego wymagane jest jeszcze spełnienie szeregu innych wymogów, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez błędne ustalenia w sprawie i w konsekwencji błędne uznanie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej decyzji Starosty O. z dnia [...] marca 2016 r., Z ostrożności procesowej zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił również naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone i że naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy wskutek nierozróżnienia przez organy I i II instancji etapów postępowania wznowieniowego, co miało się przyczynić do wadliwości wydanych decyzji we wznowionym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. Ł. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zasadny jest przede wszystkim zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015, poz. 149, Dz. U. z 2016 r., poz. 645, dalej również: jako u.p.z.). Sąd I instancji przyjął, iż samo podleganie, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, nie może być wystarczającą przesłanką do uznania osoby za bezrobotną, bo do tego wymagane jest jeszcze spełnienie szeregu innych wymogów, w tym, co istotne w tym przypadku, niepozostawanie w zatrudnieniu lub niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Nie jest możliwe odstąpienie od tych wymogów nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego, nie zależą od uznania organów orzekających. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. (w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wydania ostatecznej decyzji jak i w dacie wydania decyzji w trybie wznowieniowym), ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nadto, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie. Druga część definicji bezrobotnego zawiera wskazania okoliczności, które sprawiają, że statusu tego nie można uzyskać (zachować), pomimo spełniania przesłanek zawartych w pierwszej części. Z woli ustawodawcy ze statusem bezrobotnego koliduje podleganie na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l u.p.z.). Brzmienie tego przepisu wskazuje, iż niezależnie od tytułu nałożenia obowiązku ubezpieczenia społecznego wyklucza on możliwość bycia bezrobotnym (jedyny wyjątek ustawodawca czyni w odniesieniu do osób objętych ubezpieczeniem społecznym rolników). Przepis art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej jako: u.s.u.s.), określa krąg osób fizycznych, dla których ubezpieczenia emerytalne i rentowe mają charakter obowiązkowy. Wynika z niego, że ubezpieczeniu obowiązkowemu podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są członkami rad nadzorczych wynagradzanymi z tytułu pełnienia tej funkcji (art. 6 ust. 1 pkt 22 u.s.u.s.). Nie ma przy tym znaczenia, czy członkowie ww. organów osoby prawnej jednocześnie posiadają inny tytuł do tych ubezpieczeń (np. w związku z umową o pracę) albo mają ustalone prawo do emerytury lub renty. Wynika to z przepisów art. 6 ust. 1 pkt 22 i art. 9 ust. 4 i ust. 9 ww. ustawy. Powyższe dotyczy również członków rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej. Z art. 82 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013, poz. 1222 ze zm.) wynika, że członkowie innych niż zarząd organów spółdzielni mieszkaniowej pełnią swoje funkcje społecznie, z tym że statut może przewidywać wynagrodzenie za udział w posiedzeniach, które jest wypłacane w formie miesięcznego ryczałtu bez względu na ilość posiedzeń i nie może być większe niż minimalne wynagrodzenie za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. W rozpoznawanej sprawie z ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że skarżąca w dacie rejestracji w urzędzie pracy pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w K.. Nie jest również kwestionowane, że statut ww. Spółdzielni przewiduje dla członków rady nadzorczej ryczałtowe wynagrodzenie za udział w posiedzeniach tego organu, i że skarżąca takie wynagrodzenie pobierała. Z tego też względu skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, co oznacza, że w jej przypadku wystąpiła negatywna przesłanka z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l u.p.z., niepozwalająca na przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Jak już wyżej wskazano brzmienie tego przepisu wskazuje, iż niezależnie od tytułu nałożenia obowiązku ubezpieczenia społecznego wyklucza on możliwość bycia bezrobotnym. Art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l u.p.z. odczytywany łącznie z przywołanym wyżej art. 6 ust. 1 pkt 22 u.s.o.s. i art. 82 ustawy o Spółdzielniach mieszkaniowych, wyłącza możliwość jednoczesnego pełnienia za wynagrodzeniem funkcji członka rady nadzorczej i posiadania statusu bezrobotnego. W tym przypadku nie ma bowiem znaczenia wysokość przychodu uzyskiwanego z tego tytułu ale sam fakt objęcia tego rodzaju aktywności obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy jest w tym względzie jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji dokonania błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l u.p.z., Sąd I instancji w sposób niewłaściwy dokonał kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do uchylenia przez WSA w Krakowie decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., gdyż organy administracji nie dopuściły się naruszeń prawa, o których mowa w tych przepisach. W toku prawidłowo wznowionego postępowania administracyjnego, organy administracji zobowiązane były do zbadania czy skarżąca na dzień 19 stycznia 2016 r. spełniała warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Z nowych okoliczności ustalonych w sprawie wynika, że skarżąca na ten dzień podlegała, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, co w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l u.p.z., stanowi przeszkodę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Zachodziły zatem podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia [...] stycznia 2016 r. i orzeczeniu o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 19 stycznia 2016 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę przez jej oddalenie na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosując przepis art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło