II OZ 1180/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1317/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. odrzucił skargę I. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...], z uwagi na nieuiszczenie, pomimo wezwania, wpisu sądowego od skargi w formie określonej w art. 219 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". I. S., pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi, uiszczając jednocześnie w dniu 17 sierpnia 2016 r. wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł na rachunek bankowy Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 września 2016 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku nie stanowią przesłanki przywrócenia terminu zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., bowiem nie wskazują na brak winy strony w uchybieniu terminu, a mogą jedynie świadczyć o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. W ocenie Sądu zarówno przepis art. 219 § 2 P.p.s.a., jak i sformułowanie zawarte w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (zarządzenie z dnia 10 czerwca 2016 r.) są jasne w swej treści i nie powinny sprawiać trudności w interpretacji, że wpis sądowy uiszcza się gotówką do kasy Sądu lub na rachunek bankowy Sądu. Dokonanie zatem opłaty przez skarżącą w znakach opłaty sądowej może wynikać jedynie z nieuwagi lub zaniedbania, których nie można zakwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła I. S., reprezentowana przez syna – T. S., wnosząc o jego uchylenie. W zażaleniu skarżąca podniosła, że w jej ocenie uchybienie w zakresie formy uiszczenia wpisu od skargi polegające na wniesieniu jej w znakach opłaty sądowej, przy równoczesnym zachowaniu wszystkich pozostałych wymogów dotyczących uiszczenia wpisu sądowego, tak w zakresie kwoty, jak i terminu wpłaty, nie powinno skutkować odrzuceniem skargi. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd powinien bowiem wezwać stronę do ponownego uiszczenia opłaty sądowej w prawidłowej formie. Ponadto skarżąca podniosła, że odmowa przywrócenia terminu ogranicza jej prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd, a co za tym idzie zamyka jej drogę sądową do dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 87 P.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na stronie spoczywa powinność przytoczenia we wniosku faktów i okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za brakiem winy w uchybieniu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione, gdy strona chciała dopełnić czynności, lecz nie dopełniła jej z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez skarżącą okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Fakt, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego nakleiła na pismo z dnia 24 czerwca 2016 r. (uzupełnienie skargi) znaki opłaty sądowej w wymaganej kwocie, nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy strony w uchybieniu terminu. Argumenty podnoszone w zażaleniu, że sąd powinien ponownie wezwać skarżącą do prawidłowego uiszczenia wpisu sądowego należy uznać za chybione. Podkreślenia wymaga bowiem, że skarżąca zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2016 r. została precyzyjnie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, którą to kwotę jak wskazano należało uiścić w kasie Sądu bądź na rachunek bankowy Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Niedokładne bądź nieuważne przeczytanie wezwania, które wskazywało jasno formę i sposób uiszczenia opłaty, nie może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu. Dodatkowo za nietrafne uznać należy stanowisko skarżącej, że skoro opłata znakami sądowymi jest powszechnie akceptowana w postępowaniu cywilnym, to powinna być także akceptowana taka forma uiszczania opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca pominęła bowiem fakt, że wysokość i formę uiszczenia opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują odrębne przepisy. A mianowicie wysokość wpisu określona została przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), wymagana zaś forma wniesienia opłaty wynika z art. 219 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że opłatę uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu lub na jego rachunek bankowy. W związku z takim unormowaniem nie ma zatem możliwości skutecznego uiszczenia wpisu znakami opłaty sądowej. Stanowisko takie jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie. Przykładowo można wskazać postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 28/04 oraz z dnia 31 maja 2004 r., sygn. akt FSK 212/04, w których Sąd ten stwierdził, że uiszczenie opłaty sądowej nie może nastąpić w innej formie niż przewidziana w art. 219 § 2 P.p.s.a. Twierdzenia zamieszczone w zażaleniu wskazują zatem na błędne rozumienie przez skarżącą charakteru obowiązującego modelu sądownictwa administracyjnego, a właśnie tę okoliczność uwypuklił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych powyżej orzeczeniach, akcentując autonomiczny charakter regulacji form uiszczania opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cechującej się odrębnością od modelu przyjętego w postępowaniu cywilnym. Ponadto należy zauważyć, że w wyroku z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05 ogłoszonym w Dz.U. Nr 45 pod poz. 322 Trybunał Konstytucyjny orzekł między innymi, że art. 219 § 2 P.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji. W przypadku zatem uiszczenia wpisu znakami opłaty sądowej należy przyjąć, że opłata w ogóle nie została dokonana. Tak więc w żadnym razie egzekwowanie przez Sąd obowiązków procesowych wynikających z przepisów dotyczących sposobu uiszczania opłat sądowych nie może być traktowane jako odebranie stronie prawa do sądu. Wskazać zatem należy, że skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, które przekonująco uzasadniałyby przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z powyższym zaskarżone orzeczenie należy uznać za zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.