I OZ 1633/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.F. D. i Z.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt: II SA/Po 326/16 I. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez J.F. D. zażalenia II. o odrzuceniu wniosku Z.D. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt: II SA/Po 326/16 o odrzuceniu skargi J.F. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [..] marca 2016 r., znak: [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego postanawia: I. oddalić zażalenie J.F. D. II. uchylić punkt drugi zaskarżonego postanowienia i oddalić wniosek Z.D. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2016 r. Postanowieniem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt: II SA/Po 326/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie pierwszym sentencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez J.F.D. zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 7 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi J.F.D. oraz w punkcie drugim odrzucił wniosek Z.W.D. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 7 lipca 2016 r. Odnosząc się do wniosku J.F.D. Sąd podkreślił, że pełnomocnik strony skarżącej nie wskazał na jakąkolwiek okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w przekroczeniu terminu do złożenia tego zażalenia. Argumenty przemawiające, zdaniem strony, za wadliwością postanowienia o odrzuceniu skargi oraz zasadności zażalenia, nie mogą stanowić okoliczności usprawiedliwiającej przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Nie tłumaczą one bowiem przyczyn niedokonania tej czynności w ustawowym terminie. Odnosząc się do wniosku złożonego w imieniu Z.W.D., Sąd I instancji uznał go za niedopuszczalny. Sąd podkreślił, że nie wnosił on skargi w sprawie, zatem nie może być uznany za stronę postępowania w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Z.W.D. brał udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym skarżoną decyzją, zatem może być uznany za uczestnika postępowania na prawach strony, jednak sytuacja procesowa osób, które same nie wniosły skargi, uzależniona jest od woli, a także skuteczności, czynności podejmowanych przez osoby, które zdecydowały się na skorzystanie ze środka zaskarżenia. Pismem z dnia 25 października 2016 r. pełnomocnik J.F.D. i Z.W.D. wniósł zażalenia, domagając się przywrócenia terminu do wniesienia przez J.D. zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 7 lipca 2016 r. oraz uwzględnienie wniosku Z.D. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 7 lipca 2016 r., ewentualnie o wydanie przez Sąd I instancji postanowienia w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpatrując zażalenie J.F.D. wskazać trzeba, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu jego skargi w dniu 7 lipca 2016 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy przypomnieć, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) wprowadzono szereg istotnych zmian w procedurze sądowoadministracyjnej, w tym dokonano zmiany w zakresie rodzaju środka zaskarżenia orzeczeń sądu I instancji, w przypadku odrzucenia skargi z przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 pkt 1-4 p.p.s.a.; który stanowił podstawę odrzucenia skargi w sprawie niniejszej. Wskazuje na to bezpośrednio art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 26 lipca 2016 r. (k. 57 akt sprawy). Termin do wniesienia, zgodnie z aktualnie obowiązującym brzmieniem ustawy - zażalenia upływał więc w dniu 2 sierpnia 2016 r. Pełnomocnik najwyraźniej tej zmiany nie był świadomy wnosząc dopiero w dniu 22 sierpnia 2016 r. pismo nazwane "skargą kasacyjną". Sąd I instancji postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. odrzucił powyższe pismo, uznając je za przysługujące w istocie od postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 7 lipca 2016 r. zażalenie, wniesione z uchybieniem terminu. Pismem z dnia 15 września 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), w siedmiodniowym terminie (zakreślonym do wniesienia zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia) liczonym od dnia 8 września 2016 r. (dnia doręczenia postanowienia z dnia 1 września 2016 r.), pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, przedmiotowe zażalenie dołączając. Jednak wymogiem określonym w art. 87 § 2 p.p.s.a. warunkującym możliwość przywrócenia terminu jest wykazanie we wniosku, iż uchybienie terminu nie miało charakteru zawinionego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 5, Warszawa 2012, s. 270). Obowiązkiem starającego się o przywrócenie terminu jest więc wskazanie okoliczności świadczących, że poczynił odpowiednie starania, aby dochować wyznaczonego terminu. Tymczasem z treści wniosku (k. 142, 143 akt sprawy) wynika, iż pełnomocnik podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia upatruje w błędnym, jego zdaniem, odrzuceniu skargi przez Sąd w dniu 7 lipca 2016 r. Zarzut ten w żadnym razie nie stanowi prawidłowego uzasadnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, zatem Sąd I instancji prawidłowo postanowieniem z dnia 13 października 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 7 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi. Pełnomocnik nie wskazuje jakichkolwiek powodów, dla których nie złożył środka odwoławczego od postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi w wymaganym terminie i formie. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się znajomości przepisów prawa oraz umiejętności ich zastosowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji. Odnosząc się natomiast do zażalenia złożonego przez Z.D. należało uznać je za zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, aby sytuacja procesowa Z.D. była w pełni zależna od działań podjętych przez skarżącego – J.D. Na wstępie zauważyć trzeba, że postępowanie dotyczące żądania zwrotu nieruchomości rozpoczęło się w 1992 r. (pismo pełnomocnika S.D. z dnia 22 stycznia 1992 r.). To, że postępowanie administracyjne o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ było wszczęte z wniosku J.F.D. (zarządcy masy spadkowej po S.D.), nie pozbawiło Z.D. udziału w postępowaniu administracyjnym na mocy udzielonego temu samemu pełnomocnikowi w 2005 r. umocowania "do prowadzenia przed SKO w Poznaniu, organem administracyjnym drugiej instancji oraz sądami administracyjnymi obu instancji sprawy o odzyskanie majątku mojej matki S.D.". Co więcej, przy piśmie z dnia 28 czerwca 2016 r., a zatem przed odrzuceniem skargi przez Sąd, pełnomocnik załączył pełnomocnictwo do reprezentowania Z.D. w sprawie z obecnej skargi J.D. Mając na uwadze treść przepisu art. 33 § 1 p.p.s.a. należy uznać, że Z.D. jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego na prawach strony. Tym samym przysługują mu uprawnienia do występowania w obronie swojego interesu prawnego, który wywodzi się z podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a., stają się nimi z mocy samego prawa z chwilą wszczęcia postępowania sądowego (..) (wyrok NSA z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt: I GSK 220/09). Postępowanie sądowoadministracyne rozpoczyna się w chwili wniesienia skargi, nie można więc było odmówić Z.D. legitymacji do zaskarżenia postanowienia Sądu z dnia 1 września 2016 r. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie J.F.D. na postanowienie Sądu I instancji z dnia 1 września 2016 r. i uznał je za niezasadne. Z tej przyczyny, wobec braku możliwości innego rozstrzygnięcia, wniosek Z.D. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 lipca 2016 r. należało także oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie drugim sentencji.