II OSK 3190/17

Dnia 12 listopada 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1481/16 w sprawie ze skargi I. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 12 grudnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 1481/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) z [...] lutego 2016r., znak: [...], w przedmiocie zagospodarowania odpadu, oddalił skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie GIOŚ z [...] lutego 2016 r., jak też postanowienie GIOŚ z [...] grudnia 2015 r., nie naruszają przepisów prawa. W ocenie Sądu I instancji, organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm., dalej: u.o.). GIOŚ, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przedstawił okoliczności potwierdzające, że sprowadzony przedmiot stanowił odpad, a więc przedmiot, którego posiadacz pozbył się w stanie nienadającym się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem Sądu I instancji, organ w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości ustalił stan faktyczny w sprawie, zgromadził wystarczający materiał dowodowy i nie naruszył zasad określonych w art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1 i 80 i 84 k.p.a. W skardze kasacyjnej I. Z. (dalej: skarżący kasacyjnie) zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Na podstawie art. "174 § 1 p.p.s.a." zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach przez uznanie, że samochód marki [...] w dniu jego przemieszczenia był odpadem, - art. 3 ust. 1 pkt 14 i 23 ustawy o odpadach przez bezpodstawne uznanie, że dokonanie naprawy sprowadzonego samochodu jest równoznaczne z pojęciem odzysku i recyclingu. Mając na uwadze przedmiotowe zarzuty wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem ponownego jej rozpoznania, - zasądzenie od organu administracji publicznej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie jest ich w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W skardze kasacyjnej wniesiono również o dopuszczenie nowych dowodów w postaci: - wykonania badania technicznego pojazdu, - dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pojęcie "odpadu" budzi szereg wątpliwości zarówno na gruncie prawa polskiego, jak i europejskiego. Kluczowe znaczenie ma pojęcie "pozbycia się". W ocenie skarżącego kasacyjnie, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, że sprowadzony pojazd stanowił odpad, albowiem nadawał się on do naprawy i po przeglądzie technicznym istnieje potencjalna możliwość jego rejestracji. Organ wyprowadzając tak dotkliwe dla strony wnioski powinien najpierw dokonać prawidłowej oceny stanu technicznego pojazdu. Według skarżącego kasacyjnie, w świetle definicji odpadu zawartej w "art. 3 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.)" o uznaniu konkretnego przedmiotu za odpad w pierwszej kolejności decydują obiektywne przesłanki, czyli posiadanie określonych, przypisanych temu przedmiotowi walorów i cech, warunkujących korzystanie z niego zgodnie z jego przeznaczeniem. W przypadku utraty zdolności w zakresie takiego korzystania, np. wskutek uszkodzenia, istotną kwestią, przesądzającą o dalszym traktowaniu przedmiotu jako nadającego się do użytku, będzie rozmiar i skutki uszkodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego, uzasadnienia odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej powołano podstawę kasacyjną unormowaną w "art. 174 § 1 p.p.s.a.". Na wstępie dalszych rozważań należy wyjaśnić, że stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd nie może zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać, przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszone, oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone, i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie przez wnoszącego ten środek prawny rażącego naruszenia prawa materialnego. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie zarówno istnienia stanu naruszenia przepisów postępowania, jak też (jednocześnie) wpływu na wynik sprawy oraz "istotności" wpływu na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Przypomnieć też należy, że w art. 174 p.p.s.a. nie występuje podział na jednostki redakcyjne w postaci paragrafów. Ponadto powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej "art. 3 ust. 1" ustawy o odpadach z 27 kwietnia 2001 r. nie był stosowany przez GIOŚ, gdyż ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. poz. 185 ze zm.) została uchylona z dniem 23 stycznia 2013 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez GIOŚ w dniu [...] sierpnia 2015 r. W tym czasie nie obowiązywała ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że skarżący kasacyjnie nie powiązał zarzutów naruszenia prawa materialnego dotyczących art. 3 ust. 1 pkt 6, 14 i 23 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2013 poz. 21 ze zm., dalej: u.o.) z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd I instancji nie stosował bowiem tych przepisów, lecz kontrolował ich stosowanie przez organ administracji. Odnosząc się do tych zarzutów wskazać należy, że GIOŚ dokonał prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Działanie obejmujące naprawę pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu, nie jest procesem przetwarzania w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o. W art. 29 ust. 2 u.o. ustawodawca wprowadził zasadę przetwarzania odpadów w instalacjach lub urządzeniach. Konsekwencją obowiązywania tej zasady jest wyrażony w art. 18 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 140 ze zm.) bezwzględny obowiązek przekazania pojazdu wycofanego z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Celem tych przepisów, zgodnie z zasadą prewencji, jest ograniczenie możliwości negatywnego oddziaływania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zapewnienie ochrony życia i zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Również czynność w postaci zarejestrowania pojazdu wycofanego z eksploatacji, który został naprawiony poza stacją demontażu nie wywołuje skutku w postaci utraty statusu odpadu przez ten pojazd. Nadal pozostaje on odpadem, gdyż nie został poddany procesowi przetwarzania w stacji demontażu. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, który na str. 15 uzasadnienia wyroku stwierdził, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Dla oceny, czy dany przedmiot jest odpadem, decydujące znaczenie ma zatem status prawny, status faktyczny oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Organ na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedstawił okoliczności potwierdzające, że sprowadzony przez skarżącego uszkodzony pojazd marki [...] stanowił odpad, a więc przedmiot, którego posiadacz pozbył się w stanie nienadającym się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę kasacyjną.