III SA/Po 369/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. odmawiające A wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z zawarciem w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. umowy sprzedaży. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Aktem notarialnym z dnia [...] P sprzedał w imieniu [...] A lokal nr [...] położony w P wraz z udziałem we współwłasności nieruchomości wspólnej oraz częściach wspólnych budynku i innych urządzeń. Lokal nabyto na podstawie art. 40 a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Od powyższej czynności notariusz pobrał podatek PCC w wysokości 2 % czyli w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. A wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o zwrot uiszczonego podatku PCC, który w jej ocenie miał zostać pobrany nienależnie. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił A, na podstawie art. 165 a § 1 O.p., wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z zawarciem w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. umowy sprzedaży. Organ wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli w ciągu 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku minął z dniem [...] r. Wniosek strony został wobec tego złożony po wymaganym ustawowym terminie. Termin z art. 79 § 2 O.p. jest terminem materialnoprawnym, nie może być przedłużony w jakikolwiek sposób. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji powyższym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli w ciągu 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku ( art. 70 § 1 O.p. ) . W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku minął z dniem [...] r. W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uwzględnienie zarzutów podniesionych w zażaleniu od postanowienia organu I instancji. Powołała się na zasady współżycia społecznego i konieczność orzeczenia wobec niej zwrotu nadpłaconego podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 1647, ze zm. ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi natomiast nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w Ordynacji podatkowej. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie aktem notarialnym z dnia [...] P sprzedał w imieniu [...] A lokal nr [...] położony w P przy ul. [...] wraz z udziałem we współwłasności nieruchomości wspólnej oraz częściach wspólnych budynku i innych urządzeń. Lokal nabyto na podstawie art. 40 a ustawy z dnia 28.09.1991 r. o lasach. Od powyższej czynności notariusz pobrał podatek PCC w wysokości 2 % czyli w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. A wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o zwrot uiszczonego podatku PCC, który w jej ocenie miał zostać pobrany nienależnie. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie stwierdziły brak podstaw do wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie zwrotu nadpłaty co skutkowało koniecznością zastosowania przepisu art. 165 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015. 613, ze zm.), dalej O.p. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli w ciągu 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku ( art. 70 § 1 O.p. ). W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku należało liczyć od dnia zawarcia umowy sprzedaży, w tym bowiem dniu powstało zdarzenie prawne, z którym związane było pobranie od skarżącej podatku PCC (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych- Dz. U. 2016.223 w stanie prawnym obowiązującym w dacie zawarcia przedmiotowej umowy) i minął z dniem [...] r. ( jak trafnie stwierdziły organu obu instancji ). Wprawdzie w analizowanej sprawie mowa jest o nienależnie pobranym podatku PCC, niemniej zgodnie z art. 72 §1 pkt 1 Op za nadpłatę uważa się kwotę zarówno nadpłaconego podatku jak i nienależnie zapłaconego podatku. Tak więc prawo podatnika do żądania zwrotu nadpłaconego bądź nienależnie zapłaconego podatku jest zatem ograniczone czasowo. Wniosek strony został wobec tego złożony po wymaganym ustawowym terminie. Termin z art. 79 § 2 O.p. jest terminem materialnoprawnym, nie może być przedłużony w jakikolwiek sposób. Prawo podatnika do żądania zwrotu nadpłaconego podatku jest zatem wyraźnie i kategorycznie ograniczone czasowo ( wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7.10.2015, I SA/Po 12/15, lex nr 1933994 ). Podatnik po upływie terminu przedawnienia nie może złożyć skutecznie wniosku o stwierdzenie nadpłaty ( S. Babiarz, komentarz do art. 79 O.p. – lex 2016 ). Do zażalenia na postanowienie organu I instancji strona załączyła decyzję stwierdzającą nadpłatę, ale dotyczyła ona innego podmiotu i innej sytuacji faktycznej. Adresat tej decyzji wystąpił bowiem o stwierdzenie nadpłaty przed upływem terminu wskazanego w art. 79 § 2 O.p. i dlatego taki wniosek podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu. W omawianej sprawie odmówiono wszczęcia postępowania podatkowego , zaś instytucja odmowy wszczęcia postępowania podatkowego kończy się aktem formalnym a nie merytorycznym rozstrzygającym sprawę co do istoty. Nie pozwala więc na wysnuwanie merytorycznych wniosków. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie może dokonać materialno- prawnej oceny żądania (wyrok WSA w Gliwicach z 20.01.2015r., I SA/Gl 454/15). W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. z 2016, poz. 718 ), orzekł o oddaleniu skargi.