II OZ 1146/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 802/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 802/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2016 r. W dniu 2 sierpnia 2016 r. skarżąca D. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącej podniosła, że w dniu 8 maja 2016 r. uległa wypadkowi, w wyniku którego nastąpiło złamanie kości piszczelowej kończyny prawej. W dniu 10 maja 2016 r. przeszła operację kończyny dolnej. Pełnomocnikowi skarżącej zalecono ograniczenie chodzenia i chodzenie w asekuracji kul łokciowych oraz zakazano obciążania kończyny operowanej. W dniu 23 czerwca 2016 r. oraz w dniu 21 lipca 2016r. podczas wizyt kontrolnych zlecono pełnomocnikowi skarżącej dalsze ograniczenie chodzenia. Pełnomocnik skarżącej od dnia 10 maja 2016 r. do 2 sierpnia 2016 r. nie miała możliwości samodzielnego poruszania się na dalsze odległości, wykluczone było przebywanie w pozycji siedzącej czy też obciążanie w 100% operowanej nogi. Od 1 sierpnia 2016 r. lekarz prowadzący zezwolił na chodzenie o jednej kuli. We wniosku podkreślono, że pełnomocnik skarżącej prowadzi kancelarię jednoosobowo, a nagły wypadek i operacja uniemożliwiły jej sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r. Wskazano też, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 1 sierpnia 2016 r., tj. w dniu w którym pełnomocnik skarżącej odczuła na tyle poprawę stanu zdrowia, iż mogła udać się do siedziby kancelarii. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 802/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że z treści załączonej do wniosku karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, że pełnomocnik skarżącej przebywała w szpitalu w okresie od 8 maja 2016 r. do 13 maja 2016 r. Przy opuszczeniu szpitala zakazano pełnomocnikowi skarżącej obciążania kończyny operowanej. Przy czym pełnomocnik skarżącej mogła chodzić w ograniczonym zakresie w asekuracji kul łokciowych. Jednocześnie lekarz wydając pełnomocnikowi skarżącej zwolnienie lekarskie na okres od 8 maja 2016 r. do 23 czerwca 2016 r. wskazał, że pełnomocnik skarżącej może chodzić. Takie wskazanie lekarskie zostało umieszczone w rubryce 15 zwolnienia lekarskiego [...] wydanego w dniu 13.05.2016r. Sąd stwierdził zatem, że pełnomocnik skarżącej mogła poruszać się okresie od 8 maja 2016 r. do 23 czerwca 2016 r. w asekuracji kul łokciowych, co gwarantowało jej nieobciążanie jednej z kończyn dolnych. Nie uszło również uwadze Sądu, że w dniu 20 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej wniosła do tut. Sądu pismo procesowe za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Powyższe wskazuje niezbicie, że pełnomocnik skarżącej miała możliwość samodzielnego poruszania się, nie musiała stale leżeć lub przebywać w pozycji siedzącej, samodzielnie wysyłała korespondencję do Sądu, a co za tym idzie miała możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r. w ustawowym terminie. W ocenie Sądu argumentacja odnosząca się do jednoosobowego prowadzenia kancelarii w przedmiotowej sprawie nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z treści pełnomocnictwa z dnia 12 października 2012r. udzielonego przez skarżącą radcy prawnemu L. S. jednoznacznie wynika, iż pełnomocnictwo upoważniało do udzielania dalszych pełnomocnictw. W sytuacji długotrwałej choroby pełnomocnik skarżącej mogła udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu radcy prawnemu, adwokatowi, prawnikowi zagranicznemu wykonującemu stałą praktykę w zakresie wynikającym z ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej w trybie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. 2016, poz. 233). Nic nie stało również na przeszkodzie aby za pośrednictwem faksu lub poczty elektronicznej pełnomocnik skarżącej zwróciła się do właściwej izby radców prawnych z wnioskiem o wyznaczenie w trybie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych zastępcy radcy prawnego z uwagi na czasową niemożność wykonywania czynności zawodowych. Zażaleniem D. K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż skarżąca ponosi winę w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem skarżącej uznanie przez Sąd, że pełnomocnik skarżącej mogła chodzić po wypisaniu ze szpitala stoi w oczywistej sprzeczności z treścią wypisu ze szpitala. Po operacji nie mogła ona swobodnie poruszać się nawet w obrębie swojego mieszkania. Kilkuminutowa pozycja siedząca powodowała obrzmienie kończyny operowanej i nasilenie bólu. W okresie 6 tygodni od operacji pełnomocnik skarżącego często odczuwała silny ból w nodze oraz złe samopoczucie związane z bezsennymi nocami, do tego doszły gorączka i zawroty głowy. Z początkiem czerwca 2016 r. i w okresie biegu terminu do sporządzenia przedmiotowego wniosku u pełnomocnika występowały nasilone dolegliwości związane ze stanem pooperacyjnym, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności procesowej samodzielnie ani wyręczenie się w tym względzie inną osobą. Odnośnie okoliczności nadania przez pełnomocnika pisma procesowego dnia 20 maja 2016 r. wskazano, że pismo to było sporządzone i gotowe do wysyłki jeszcze przed wypadkiem. Przy pomocy osoby trzeciej została uaktualniona data tego pisma i następnie, również przy jej pomocy, zostało ono wyekspediowane do Sądu za pośrednictwem Poczty Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, oczywiście przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, iż istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez pełnomocnika skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu okoliczności stanowią – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r. Stan zdrowia pełnomocnika skarżącej prowadzącego jednoosobową kancelarię prawną, niewątpliwie miał wpływ na możliwość podejmowania przez niego czynności zmierzających do dochowania terminu do złożenia przedmiotowego wniosku w niniejszej sprawie. Pełnomocnik na potwierdzenie swoich twierdzeń przedłożył stosowne dokumenty, z których jednoznacznie wynika, iż na skutek wypadku (w wyniku którego nastąpiło złamanie kości piszczelowej prawej nogi) oraz przebytej operacji, przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 8 maja 2016 r. do 23 czerwca 2016 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za pomocą powyższych dokumentów skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby pełnomocnik skarżącej uchybił terminowi ze swojej winy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.