I GZ 406/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. – W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 223/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. M. – W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 223/16 odrzucił skargę J. M.na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności oraz umorzenia postępowania administracyjnego. Zarządzeniem z 17 lutego 2016 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 19 maja 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w całości. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 sierpnia 2016 r. utrzymał wskazane postanowienie referendarza sądowego w mocy. Z uwagi na to zobowiązano stronę skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 17 lutego 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie wraz z odpisem postanowienia z dnia 24 sierpnia 2016 r. zostało doręczone stronie skarżącej. Pismo dwukrotnie awizowano i ostatecznie zwrócono z adnotacją urzędu pocztowego – "nie podjęto w terminie" (dowód: koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k 46 akt sądowych). Doręczenie uznano za dokonane z dniem 26 września 2016 r. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji wniosła skarżąca zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca po wniesieniu skargi została wezwana przez Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu w wyznaczonym terminie, a w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 sierpnia 2016 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w całości. Wezwanie wraz z odpisem postanowienia z dnia 24 sierpnia 2016 r. zostało uznane za doręczone stronie skarżącej z dniem 26 września 2016 r. Skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu. W myśl art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (...). Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlegają odrzuceniu przez sąd. Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazać należy, że zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Zgodnie z art. 67 § 1 p.p.s.a. jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie stosownego zawiadomienia. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu. (art. 73 § 3 i 4 p.p.s.a.). Dodać należy, że zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy rozdziału 4 w dziale III ppsa nie stanowią inaczej. Wobec tego odpowiednie zastosowanie przy doręczaniu pism mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.; dalej: rozporządzenie MS z 12 października 2010 r.), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 155 ze zm.). Z § 6 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Zgodnie z wzorem zawiadomienia, określonym w załączeniu nr 3 do rozporządzenia MS z 12 października 2010 r., doręczający powinien na zawiadomieniu zamieścić m.in. numer sądowej przesyłki poleconej oraz termin, w jakim można tę przesyłkę odebrać ze wskazanej placówki pocztowej, a także wskazać (przez skreślenie niepotrzebnego wyrazu) czy jest to zawiadomienie czy zawiadomienie powtórne. Ponadto z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MS z 12 października 2010 r. wynika, że po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis oraz oddanie przesyłki niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdza przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpisu przyjmującego pracownika. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie doręczający sądową przesyłkę poleconą nr [...], zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego oraz odpis postanowienia WSA z dnia 24 sierpnia 2016 r., nie wypełnił należycie obowiązków wynikających z przywołanych przepisów rozporządzenia MS z 12 października 2010 r. Przesyłka listowa została nadana jako przesyłka polecona na adres J. M. Przesyłka została dwukrotnie awizowano i ostatecznie zwrócona z adnotacją urzędu pocztowego – "nie podjęto w terminie". Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczający zaznaczył, że przesyłka nie została doręczona i pozostawiono ją w placówce pocztowej ([...]) o czym w dniu 12 września 2016 r. umieszczono zawiadomienie. Natomiast doręczający nie wskazał na zwrotnym potwierdzeniu odbioru gdzie umieszczono wskazane zawiadomienie, czy w drzwiach adresata, czy w oddawczej skrzynce pocztowej lub w skrytce pocztowej. Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brakuje również podpisu listonosza. Powyższe uchybienia nie pozwalają na przyjęcie, że przy doręczaniu skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz odpisu postanowienia WSA z dnia 24 sierpnia 2016 r. zostały zachowane wymagania wynikające z art. 73 p.p.s.a. W takiej sytuacji nie było podstaw do zastosowania tzw. fikcji doręczenia, wynikającej z art. 73 § 4 p.p.s.a. - przez przyjęcie, że przesyłka została skarżącej doręczona z dniem 26 września 2016 r. Należy zauważyć, że w wyniku złożonego przez skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w całości poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienia radcy prawnego, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 19 maja 2016 r. Dopiero z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i doręczenia odpisu tego postanowienia skarżącej ma ona obowiązek uiścić wpis w wysokości zgodnej z zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 17 lutego 2016 r. Natomiast 7 - dniowy termin do uiszczenia wymaganego wpisu wyznacza stronie skarżącej ponownie doręczony jej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 17 lutego 2016 r. mający charakter informacyjny. Biorąc pod uwagę powyższe brak skutecznego doręczenia skarżącej odpisu postanowienia WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wykluczał zastosowanie w niniejszej sprawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Z powodów wyżej wskazanych - nie można uznać, że skarżąca została skutecznie wezwana do spełnienia tego obowiązku. Wobec tego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.