II OSK 3188/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-11-26
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Małgorzata Masternak-Kubiak, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy piec do pizzy opalany drewnem wraz z podłączonym do niego kominem, zamontowany w lokalu gastronomicznym w budynku wielorodzinnym o 5 kondygnacjach, stanowi urządzenie budowlane, którego instalacja wymaga pozwolenia na budowę lub podlega postępowaniu naprawczemu na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, a w szczególności czy jego instalacja jest dopuszczalna w świetle § 132 ust. 2 lub 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że piec do pizzy opalany drewnem wraz z podłączonym do niego kominem stanowi jedno urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Instalacja takiego urządzenia w budynku wielorodzinnym o 5 kondygnacjach jest niedopuszczalna, ponieważ § 132 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dopuszcza piece na paliwo stałe jedynie w budynkach do 3 kondygnacji, a w lokalach gastronomicznych wymaga zgody inspektora sanitarnego. Nawet jeśli kwalifikacja prawna pieca jako 'kominka' w rozumieniu § 132 ust. 3 była błędna, to jego instalacja naruszała § 132 ust. 2, co uzasadniało zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał P. P. rozbiórkę przewodu kominowego dymowego i pieca opalanego drewnem w lokalu usługowym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, wskazując na samowolne wykonanie robót budowlanych bez pozwolenia oraz naruszenie przepisów technicznych dotyczących instalacji pieców opalanych drewnem w budynkach wielorodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. P., uznając piec i komin za urządzenie budowlane podlegające przepisom Prawa budowlanego i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choć kwalifikacja pieca jako kominka była błędna, to jego instalacja naruszała inne przepisy, uzasadniając nakaz rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 listopada 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1252/16 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1252/16, oddalił skargę P. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nakazał P. P. rozbiórkę przewodu kominowego dymowego i pieca opalanego drewnem w lokalu nr [...] w budynku przy ul. Z. [...] w W.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w związku z pismem [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 2015 r., upoważniony przedstawiciel Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził w dniu 23 września 2015 r. czynności kontrolne w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych związanych z instalacją przewodu kominowego dymowego obsługującego piec opalany drewnem w lokalu nr [...] w budynku przy ul. Z. [...] w W. Podczas oględzin stwierdzono, że w lokalu usługowym [...] znajdującym się na parterze w ww. budynku wykonano komin podłączony do pieca opalanego drewnem liściastym. Stalowy komin dwuścienny z izolacją wyprowadzony jest z lokalu na ścianę od strony ulicy Z., zamocowany do ściany, prowadzony pionowo po niej, a następnie poziomo po dachu i pionowo ponad dach. Komin wystaje ponad dach budynku na wysokość 5,60 m i ponad kalenicą dachu budynku przy ul Z. [...] i [...] na wysokość 1,50 m. Ustalono ponadto, iż przedmiotowy komin zamontowano w maju 2015 r., a w sierpniu 2015 r. zmieniono lokalizację zakończenia komina na dachu i podwyższono go. Montaż spornego komina nie został zgłoszony do organów administracji architektoniczno-budowlanej, jak również inwestor nie uzyskał pozwolenia na jego budowę. Organ II instancji zgodził się z PINB, że roboty budowlane polegające na montażu urządzenia budowlanego w postaci komina dymowego z piecem wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia wynika z treści art. 28 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Katalog obiektów budowlanych zawartych w art. 29-30 Prawa budowlanego nie zawiera zaś robót budowlanych, będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem przepisy art. 29-30 nie przewidują wyłączenia robót budowlanych polegających na montażu komina dymowego z piecem spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, to roboty te objęte były rzeczonym obowiązkiem. Tym samym w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma tryb przewidziany w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane odnoszący się do prowadzenia robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę w sytuacjach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1. Z powyższych względów oraz z uwagi na to, iż samo usytuowanie komina ponad dachem budynku mieszkalnego wielorodzinnego może zwiększać ryzyko wystąpienia zagrożenia pożarowego dla całego obiektu, w niniejszej sprawie PINB był nie tylko uprawniony ale i zobligowany do zbadania prawidłowości budowy spornego komina pod względem spełniania przez ten komin wymogów przepisów szeroko rozumianego Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podniósł następnie, że chybione jest twierdzenie skarżącego, jakoby do przewodu kominowego dymowego i pieca opalanego drewnem w ww. lokalu nie miało zastosowanie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r. nr 75, poz. 690 ze zm.) Wskazał, że przepis § 132 ust. 3 ww. rozporządzenia stosuje się m.in. do kominków opalanych drewnem z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym. Zaznaczył, że ww. § 132 nie rozróżnia kominków ze względu na ich funkcję, czy zdolność grzewczą i tym samym piec opalany drewnem w lokalu nr [...] niezależnie od tego, czy stanowi piec do pizzy, czy służy innemu celowi podlega reglamentacji powołanego przepisu. W myśl natomiast § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie kominki opalane drewnem z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym mogą być instalowane wyłącznie w budynkach jednorodzinnych, mieszkalnych w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej oraz niskich budynkach wielorodzinnych. Podniósł przy tym, że zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia niskim jest budynek mieszkalny do 12 m włącznie nad poziomem terenu lub do 4 kondygnacji nadziemnych włącznie, natomiast budynek mieszkalny wielorodzinny usytuowany przy ul. Z. [...] w W. posiadając 5 kondygnacji nadziemnych (parter i 4 piętra) nie należy do tej kategorii. Wobec powyższego niedopuszczalne było zainstalowanie w tym obiekcie kominka, o którym mowa w § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. PINB zasadnie nakazał więc rozbiórkę przedmiotowego przewodu kominowego dymowego i pieca opalanego drewnem.
Skargą P. P. zaskarżył powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego; art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności na okoliczność ustalenia, czy zainstalowane w budynku urządzenia budowlane w postaci pieca do pizzy oraz komina spełniają wymagania techniczno-budowlane statuowane odpowiednimi przepisami rozporządzenia oraz bezpieczeństwa pożarowego; § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędną jego wykładnię; art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędne jego zastosowanie i nakazanie rozbiórki urządzeń budowlanych w postaci pieca do pizzy oraz komina, podczas gdy w odniesieniu do ww. urządzeń ustawodawca przewidział obowiązek doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, czego organ zaniechał. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z załączonych do skargi dokumentów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, w przywołanym na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu rację mają organy orzekające, iż piec opalany drewnem wraz z obsługującym go przewodem kominowym należało zakwalifikować jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Z wykonaniem i użytkowaniem tego rodzaju urządzeń technicznych wiążą się zaś określone rygory wynikające na przykład z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ingerencja organów nadzoru budowlanego w związku z realizacją ww. urządzenia (składającego się z pieca opalanego drewnem i związanego z nim przewodu kominowego) mogła mieć miejsce, ponadto była konieczna, a to we wskazanym trybie naprawczym. Zauważyć przy tym zdaniem Sądu trzeba, iż tryb naprawczy z art. 50-51 Prawa budowlanego znajduje zastosowanie wówczas, gdy roboty budowlane (inne niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1) wykonywano bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia; w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska; lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Z powyższego wynika więc, iż nie tylko w przypadku robót wykonywanych/wykonanych bez wymaganej (we właściwej formie) zgody organu architektoniczno-budowlanego, ale także w przypadku robót nie objętych obowiązkiem uzyskania takiej zgody, niemniej wykonywanych/wykonanych w sposób mogący spowodować zagrożenie albo z naruszeniem innych przepisów, właściwym będzie zastosowanie ww. art. 50-51 Prawa budowlanego. Wskazany tryb naprawczy należało w ocenie Sądu zastosować w sprawie w związku z przesłanką z art. 50 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 in fine Prawa budowlanego. Należało w efekcie wyjaśnić, czy prace związane z realizacją pieca opalnego drewnem z obsługującym go przewodem kominowym wymagają wydania jednej z decyzji naprawczych, uregulowanych w art. 51 ust. 1 ww. ustawy. Kwestią kluczową w tym kontekście okazała się zdaniem Sądu zgodność wykonanego urządzenia technicznego z § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dokonując wykładni tego przepisu należało wziąć pod uwagę nie tylko tytuł rozdziału, w którym został zawarty, ale przede wszystkim pełną jego treść. I tak należy dostrzec, iż w ust. 1 § 132 uregulowano zasadę, iż budynek, który ze względu na swoje przeznaczenie wymaga ogrzewania, powinien być wyposażony w instalację ogrzewczą lub inne urządzenia ogrzewcze, niebędące piecami, trzonami kuchennymi lub kominkami. W ust. 2 § 132 dopuszczono stosowanie pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe, ale tylko - w budynkach o wysokości do 3 kondygnacji nadziemnych włącznie, jeżeli nie jest to sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym w budynkach zakładów opieki zdrowotnej, opieki społecznej, przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, lokalach gastronomicznych oraz pomieszczeniach przeznaczonych do produkcji żywności i środków farmaceutycznych - pod warunkiem uzyskania zgody właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Przepis ust. 3 § 132 stanowi kolejny wyjątek od zasady przewidzianej w ust. 1, regulując możliwość instalowania kominków opalanych drewnem - z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym. Nie rozróżnia przy tym kominków ze względu na ich funkcję czy zdolność grzewczą. Postępowanie w niniejszej sprawie obejmuje piec (kominek) opalany drewnem. Niesporne jest także, iż jest to piec do pizzy. Niemniej, wobec brzmienia ww. normy prawnej, nie sposób uznać, aby norma ta nie obejmowała takich urządzeń, jak objęte niniejszym postępowaniem. Skoro zaś ww. § 132 ust. 3 dopuszcza kominki opalane drewnem wyłącznie w niskich budynkach wielorodzinnych, a budynek przy ul. Z. [...] w W. wymogu tego nie spełnia (budynek ten ma 5 kondygnacji), to należy w ocenie Sądu zgodzić się z organami co do konieczności zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż decyzje wydane w sprawie nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził przy tym, aby w sprawie nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych, tj. tych mających znaczenie prawne.
Skargą kasacyjną P. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269, ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oraz art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów I i II instancji, pomimo że;
- zarówno organ I jaki II instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, nie wyjaśnił bowiem w sposób niebudzący wątpliwości jakiego typu urządzenia budowlanego zainstalowanego w lokalu [...] położonym w budynku dotyczy postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych, jakie funkcje zainstalowanego pieca do pizzy pozwalają uznać go za kominek opalany drewnem z otwartym paleniskiem, a w konsekwencji za urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, z którego instalacją wiąże się obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę,
- żaden z organów nie wziął pod uwagę podstawowych funkcji oraz przeznaczenia zainstalowanego w lokalu [...] urządzenia (pieca do pizzy), którego w żadnej mierze nie można uznać za kominek opalany drewnem, o którym mowa w § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
- w żadnej z decyzji nie wyjaśniono na jakiej podstawie rzekoma niedopuszczalność zainstalowania pieca do pizzy w budynku (wielorodzinnym, pięciokondygnacyjnym, powyżej 12 m, § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) powinna jednocześnie skutkować nakazem rozbiórki przewodu kominowego dymowego wyprowadzonego po elewacji budynku, skoro oba wspomniane urządzenia należą do odrębnych kategorii urządzeń, a przepis szczególny § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczy wyłącznie kominków opalanych drewnem, kolejno żaden z przepisów rozporządzenia nie zawiera ograniczeń w zakresie instalacji przewodu kominowego dymowego wyprowadzonego po zewnętrznej kondygnacji budynku wielorodzinnego-pięciokondygnacyjnego,
- żadna z decyzji nie precyzuje ani nie wyjaśnia, które elementy-funkcje zainstalowanych urządzeń, powodują zwiększone zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego oraz na czym owo zagrożenie polega, z kolei oba organy również na tej przesłance oparły decyzje w przedmiocie nakazu rozbiórki,
2) 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez zastosowanie przez Sąd błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów, dopuszczonych w trakcie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku, tj.: oświadczenia mgr inż. D. R. z dnia 27.04.2016 r. (uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci instalacji i urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych i cieplnych, wentylacyjnych i gazowych), oświadczenia mgr inż. W. B. - rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń pożarowych z dnia 28.04.2016 r., jak również znajdującego się w aktach Protokołu oględzin instalacji w dniu 23.09.2015 r., a w konsekwencji błędne zakwalifikowanie zainstalowanych urządzeń jako jednego urządzenia budowlanego (technicznego w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego) powodującego zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia jak również bezpieczeństwa przeciwpożarowego, co doprowadziło do błędnego nakazania ich rozbiórki, zamiast podjęcia postępowania w sprawie legalizacji, podczas gdy:
- swobodna ocena obu oświadczeń rzeczoznawców budowlanych posiadających wymagane prawem uprawnienia w zakresie wykonywania ocen i ekspertyz dotyczących urządzeń grzewczych oraz bezpieczeństwa pożarowego, wydanych po dokonaniu oględzin urządzeń, których wiarygodności ani prawidłowości WSA w Warszawie nie zakwestionował, prowadzi do wniosku, iż zainstalowanie w lokalu [...] położonym w budynku wielorodzinnym pięciokondygnacyjnym urządzenia sklasyfikowanego jako piec do pizzy [...] oraz przewodu kominowego dymowego, jest dopuszczalne i nie powoduje zagrożenia przeciwpożarowego,
- protokół oględzin instalacji oraz załączone doń zdjęcia wbrew stanowisku WSA w Warszawie nie przesądzają o klasyfikacji zainstalowanych urządzeń w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, albowiem pieca do pizzy, nawet z otwartym paleniskiem nie sposób uznać za kominek opalany drewnem, wobec czego wniosek Sądu I instancji jakoby zbędnym było analizowanie dodatkowych danych, inaczej charakteryzujących piec, uznać należy za dowolny, albowiem sprzeczny z treścią zgromadzonego przez Sąd I instancji ww. materiału dowodowego,
- zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego urządzeń w postaci pieca do pizzy oraz przewodu kominowego dymowego nie sposób uznać za jedno urządzenie budowlane, nawet jeśli pozostają ze sobą w funkcjonalnym związku,
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędną jego wykładnię i uznanie że:
- przepis ten winien znaleźć zastosowanie do urządzenia zainstalowanego w lokalu [...] (pieca do pizzy), podczas gdy zarówno przyjęta w przedmiotowym akcie wykonawczym systematyka wskazująca na umiejscowienie tegoż przepisu w Rozdziale 4 "Instalacje ogrzewcze", jak również treść ust. 1 i 2 tegoż przepisu, w sposób wyraźny i nie budzący żadnych wątpliwości wskazują, iż w ust. 3 mowa jest wyłącznie o urządzeniach ogrzewczych, do których niewątpliwie nie należy piec do pizzy zainstalowany w lokalu [...] (urządzenie służące do pieczenia);
- urządzenie w postaci pieca do pizzy uznać należy za kominek opalany drewnem, podczas gdy przeczy temu wykładnia gramatyczna oraz funkcjonalna obu ww. pojęć, albowiem kominek - niezależnie od tego jakie paliwo jest doń stosowane, służy do ogrzewania pomieszczeń, z kolei piec do pizzy, stosowany jest wyłącznie do pieczenia, przygotowywania potraw, co wobec zakazu stosowania wykładni rozszerzającej przepisów szczególnych rozporządzenia, wyłącza możliwość uznania pieca do pizzy za kominek opalany drewnem, a konsekwencji za urządzenie podlegające reglamentacji przedmiotowej normy szczególnej, co w sposób błędny sugeruje się w uzasadnieniu wyroku,
- reglamentacji przedmiotowej normy szczególnej rozporządzenia, a co za tym idzie zakazowi instalowania w budynku (wielorodzinnym pięciokondygnacyjnym) podlega również przewód kominowy wyprowadzony z lokalu [...] na dach po wschodniej elewacji budynku, podczas gdy (abstrahując od podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie w omawianym zakresie zarzutów procesowych) nie wynika to z jej treści ani też z pozostałych przepisów rozporządzenia;
co w okolicznościach sprawy doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku, iż należy oddalić skargę na decyzję II instancji, wobec niemożliwości doprowadzenia wykonanych robót w postaci zainstalowania pieca do pizzy oraz komina do stanu zgodności z prawem i tym samym ich zalegalizowanie, albowiem przepis § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zakazuje instalowania tego rodzaju urządzeń w budynku;
2) art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez błędne jego zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję II instancji utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki urządzeń budowlanych w postaci pieca do pizzy oraz przewodu kominowego dymowego, podczas gdy w odniesieniu do pieca do pizzy brak jest wymogu uzyskania pozwolenia na zainstalowanie (montaż) tego rodzaju urządzenia, z kolei w stosunku do urządzeń budowlanych w postaci przewodów kominowych dymowych, ustawodawca przewidział obowiązek doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, nie zaś rozbiórki.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwana dalej p.p.s.a.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skoro w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do oceny zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, albowiem wyrok Sądu mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do pierwszych ze wskazanych zarzutów albowiem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę trafności zastosowania przepisów prawa materialnego.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organy administracji prawidłowo wyjaśniły okoliczności sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozpoznania. Nie jest bowiem kwestionowane, iż w lokalu usługowym [...] znajdującym się na parterze budynku przy ul. Z. [...] w W. został zamontowany piec opalany drewnem liściastym służący do wypieku pizzy. Do pieca tego podłączono komin stalowy, dwuścienny z izolacją zamocowany do zewnętrznej ściany budynku, prowadzony pionowo po niej, następnie poziomo po dachu i pionowo ponad dach. Komin wystaje ponad dach budynku przy ul. Z. [...] na wysokość ok. 5,60 cm, zaś sąsiednich budynków na wysokość ok. 1,50 m. Montaż komina nastąpił w 2015 r. bez dokonania zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę. Poczynione ustalenia faktyczne, w tym zakresie niekwestionowane przez skarżącego kasacyjnie, są wystarczające do rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Kolejno – zadaniem organu nadzoru budowlanego była kwalifikacja wykonanych robót budowlanych w celu ustalenia czy i w oparciu o jakie przepisy prawa organ administracji winien prowadzić postępowanie mające na celu ewentualne doprowadzenie obiektu lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Trafnie zarówno organy administracji jak i Sąd pierwszej instancji uznały, że przedmiotowe roboty budowlane należało uznać za realizację urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z treścią tego przepisu przez urządzenie budowlane rozumie się urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietnik. Cechą wyróżniającą urządzenia budowlane pozostaje zatem ich związanie z obiektem budowlanym w sposób funkcjonalny, umożliwiający użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, które z kolei przesądza o rodzaju urządzeń technicznych niezbędnych do jego eksploatacji. W okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo zatem uznano, że wzniesiony komin oraz piec opalany drewnem to urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym. Za taką oceną przemawia fakt związania funkcjonalnego ww. pieca z lokalem, który dzięki jego zainstalowaniu może być wykorzystywany jako pizzeria.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie brak także podstaw do podważenia prawidłowości ustaleń organu administracji oraz Sądu pierwszej instancji co do konieczności objęcia przedmiotową decyzją również przewodu kominowego. Nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że oba te urządzenia należą do odrębnych kategorii. Oczywiście Sąd nie przeczy, że istnieje techniczna możliwość zainstalowania przewodu kominowego po zewnętrznej ścianie budynku i niepołączenia go z piecem, jednakże w wyniku takich robót budowlanych również powstałaby część urządzenia budowlanego. Trudno bowiem znaleźć racjonalne uzasadnienie dla działania inwestora instalującego takie urządzenie bez zamiaru jego połączenia funkcjonalnego z inną jego częścią np. piecem, kominkiem lub innym, które powoduje powstanie substancji wymagających odprowadzenia. Innymi słowy, nie jest to element budynku, który miałby służyć np. do podwyższenia jego walorów estetycznych. Takich okoliczności, co ważne, nie podnosi również autor skargi kasacyjnej. Natomiast jest wiedzą powszechną, nie wymagającą posiadania wiadomości specjalnych, że piec, kominek lub inne tego rodzaju urządzenie nie może funkcjonować bez przewodu kominowego. Tym samym należało uznać, że prawidłowo orzekające w sprawie organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji przyjęły, iż piec wraz z przewodem kominowym stanowi jedno urządzenie budowlane i uczyniły go przedmiotem rozstrzygnięcia. W świetle powyższego jako nieuzasadnione należało uznać zarzuty jakoby Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił legalność zaskarżonej decyzji podczas gdy "zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego urządzeń w postaci pieca do pizzy oraz przewodu kominowego nie sposób uznać za jedno urządzenie budowlane nawet jeśli pozostają ze sobą w funkcjonalnym związku". W ocenie Sądu to właśnie zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że oba te elementy stanowią jedno urządzenie budowlane.
Kluczowe znaczenie dla oceny trafności podnoszonych zarzutów ma fakt, że podstawą prawną rozstrzygnięcia organów administracji był art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który pozwala m.in. na orzeczenie rozbiórki obiektu budowlanego, przy czym ma on zastosowanie w przypadkach innych niż określone w art. 48 lub 49b omaw. prawa. Ponieważ roboty budowlane nie prowadziły do realizacji nowego obiektu budowlanego ani jego części a stanowiły inny przypadek niż wskazany w art. 48 i 49b ustawy, to niewątpliwie organy administracji prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W konsekwencji trafnie Sąd pierwszej instancji przypomniał treść uchwały NSA z dnia 3 października 2016 r. w sprawie II OPS 1/16 (http://:orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wskazano, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy jeżeli roboty te zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Wobec powyższego bez znaczenia pozostaje treść dołączonych do skargi dokumentów: projektu wykonawczego instalacji wentylacji mechanicznej dla lokalu usługowego przeznaczonego na pizzerię sporządzonego przez mgr inż. G. G. oraz oświadczenia D. R. z dnia 27 kwietnia 2016 r., z którego wynika, że instalacja została wykonana zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Zbędna była również, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, opinia Zakładu Usług Kominiarskich [...] nr [...], z której wynika, że przewody kominowe są drożne i posiadają prawidłowy ciąg. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma bowiem nie to, czy omawiane urządzenie budowlane zostało zrealizowane zgodnie ze sztuką budowlaną (czego ani organy administracji, ani Sąd pierwszej instancji nie kwestionują) ale to czy przepisy ustawy Prawo budowane oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie pozwalają na wykonanie takiego urządzenia.
W tym stanie rzeczy nietrafne są zarzuty naruszenia art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 tej ustawy. Skoro złożone dokumenty nie mogły przyczyniać się do zmiany stanowiska w zakresie oceny legalności zaskarżonej decyzji, a okoliczności, które miały być nimi udowodnione pozostawały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, to nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że nie przeprowadził takich uzupełniających dowodów a przez to naruszył ww. przepisy.
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, iż okoliczności niniejszej sprawy nie zezwalały na orzeczenie nakazu rozbiórki. Słusznie wprawdzie skarżący kasacyjnie podniósł, że wbrew dokonanej ocenie przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji przedmiotowego urządzenia budowlanego nie można określić jako "kominka" w rozumieniu § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jednakże powyższa błędna kwalifikacja pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia i trafność zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, bo to ten przepis, jak zostało wyżej wskazane, stanowił podstawę materialnoprawną orzekania.
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie może być odczytywany w oderwaniu od pozostałej części tego przepisu. I tak § 132 wprowadził zasadę, że każdy budynek, który wymaga ogrzewania z uwagi na swoje przeznaczenie powinien być wyposażony w instalację ogrzewczą lub inne urządzenie pełniące taką funkcję, które nie jest piecem, trzonem kuchennym ani kominkiem. Jednocześnie ust. 2 określił warunki jakie muszą być spełnione aby obiekt mógł być dodatkowo wyposażony w piece i trzony kuchenne na paliwo stale. Drewno, którym opalany jest piec do wypieku pizzy objęty nakazem rozbiórki jest niewątpliwie "paliwem stałym" w rozumieniu § 132 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, legalność zainstalowania pieca winna być oceniona z punktu widzenia tego właśnie przepisu, nie zaś § 132 ust. 3. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że paragraf ten został umieszczony w rozdziale "Instalacje grzewcze". Analiza przepisów tego rozdziału prowadzi bowiem do wniosku, że intencją ustawodawcy było uregulowanie w jednym rozdziale wszelkich warunków technicznych jakie powinny spełniać wszelkie urządzenia, które wytwarzają ciepło lub które przeznaczone są do magazynowania "opału" oraz instalacji (lub jej fragmentu). Niewątpliwie piec do wypieku pizzy (lub inny zainstalowany w lokalach gastronomicznych) niezależnie od swojej podstawowej funkcji jest urządzeniem wytwarzającym ciepło.
Konkludując rzeczą organu administracji była ocena czy przedmiotowe urządzenie budowlane spełnia przesłanki określone w § 132 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym dopuszcza się stosowanie trzonów i pieców na paliwo stałe w budynkach o wysokości do 3 kondygnacji nadziemnych włącznie jeżeli nie jest to sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym w budynkach zakładów opieki zdrowotnej, opieki społecznej, przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, lokalach gastronomicznych oraz pomieszczeniach przeznaczonych do produkcji żywności i środków farmaceutycznych pod warunkiem uzyskania zgody właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Nie ulega wątpliwości, że budynek przy ul. Z. [...] w W. posiada więcej niż 3 kondygnacje nadziemne co uniemożliwia zamontowanie w jego lokalach pieca na paliwo stale. Tym samym trafnie organ administracji uznał, że zachodzą warunki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego albowiem przedmiotowe urządzenie budowlane zostało zrealizowane niezgodnie z § 132 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W świetle powyższego pomimo trafności zarzutu dotyczącego nieprawidłowego zastosowania § 132 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należało uznać, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie rozstrzygnięcia organów administracji albowiem mimo częściowo błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcie to odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło