I SAB/Wa 595/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A. S., E. K., G. M., J. S., K. B., K. S. i M. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 9 marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. S., E. K., G. M., J. S., K. B., K. S. i M. O. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 9 marca 2015 r. E. K., M. O., J. S., K.S., A. S., G. M. i K. B. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], która został objęto działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismem z dnia 11 maja 2015 r. wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy dotyczącej rozpoznania powołanego wniosku w terminie przez Prezydenta [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. W dniu 28 lipca 2015 r. zwrócone przez Wojewodę akta administracyjne wpłynęły do organu I instancji. Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. E. K., M. O., J. S., K. S., A.S., G. M. i K. B., reprezentowani przez adwokata M. L., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 35 § 1 i § 5 k.p.a. polegające na niezałatwieniu sprawy najdalej w ciągu dwóch miesięcy oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to konieczne i uzasadnione. Ponadto wskazali, że w sprawie kwestie formalne zostały już ustalone i nic nie stało na przeszkodzie do wydania decyzji administracyjnej. Tymczasem organ nie zakończył sprawy ani nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Wobec czego skarżący wnieśli m. in o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, w określonym przez Sąd terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od daty zwrotu akt administracyjnych do organu; 2) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości określonej na podstawie art. 154 § 6 p.p.sa. na podstawie art. 149 § 2 p.p.sa.; 3) przyznanie skarżącym od Prezydenta [...] sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 p.p.sa. i art. 149 § 2 p.p.s.a. na podstawie art. 149 § 2 p.p.sa. Pismem z dnia 14 czerwca 2016 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika skarżących, że w związku z brakiem dokumentów potwierdzających następstwo prawne wszystkich właścicielach przedmiotowej nieruchomości oraz koniecznością ustalenia spadkobierców po M. P. nie było możliwe rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego w terminie określonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Wobec czego dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po otrzymaniu ww. dokumentów. W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, iż postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji potwierdzające następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. W piśmie z dnia 14 czerwca 2016 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], oraz o tym, iż postępowanie w sprawie zostanie zakończone po dostarczeniu dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a./ (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia 9 marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 10 marca 2015 r. i od momentu wpływu do organu tego wniosku rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Na tę ocenę ma wpływ fakt, że organ podejmował czynności niezbędne do zakończenia sprawy i mimo, że robił to bez dołożenia należytej staranności, to rozmiar naruszeń przepisów w tym zakresie nie miał charakteru na tyle negatywnego dla stron postępowania, aby uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Ponadto na względzie trzeba mieć również okoliczność, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem [...] należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...], a ustalenie stron i stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne – co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie pismem z dnia 14 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach niezałatwienia sprawy, a tym samym organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. Sąd nie znalazł również wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków skarżących o zasądzenie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej oraz o ukaranie organu grzywną i w tym zakresie skargę oddalił. Wymierzenie organowi grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.