I OZ 1278/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 581/16 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 581/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek M. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że M. T. w dniu 1 marca 2016 r. wniosła osobiście do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r. (nr [...]). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (sygn. akt III SA/Gd 357/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę z uwagi na to, że została wniesiona po upływie 30 dniowego terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Odpis powyższego postanowienia został doręczony ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 kwietnia 2016 r. Pismem procesowym z dnia 27 kwietnia 2016 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 2 maja 2016 r.), ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r. (nr [...]) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że skarżąca wniosła skargę, mieszcząc się w 30 dniowym terminie do jej złożenia, a przekazanie przez Sąd skargi po terminie nie było zawinione przez skarżącą. We wniosku podniesiono, że wskutek niewiedzy skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do Sądu, zamiast za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Pełnomocnik wyjaśnił, że dowiedział się o wyznaczeniu go w sprawie pełnomocnikiem z urzędu w dniu 17 marca 2016 r. i podkreślił, że wniosek został złożony niezwłocznie po dokonaniu całościowej analizy problematyki niniejszej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, jak również oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu ww. postanowienia przytoczył treść art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej zwanej P.p.s.a., zgodnie z którym skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Gdy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi skuteczne jej wniesienie i nadanie sprawie dalszego biegu jest uzależnione od złożenia przez nią lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnienia tego wniosku przez sąd. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu musi być złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Sąd I instancji podał, że zgodnie z art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika o przywrócenie terminu należało odrzucić, gdyż pełnomocnik nie dochował ww. terminu do złożenia wniosku. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] marca 2016 r. Pomorska Izba Adwokacka w Gdańsku zawiadomiła pełnomocnika o wyznaczeniu go w sprawie. W dniu 14 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał postanowienie o odrzuceniu skargi M. T. z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu (k. 19-20 akt sądowoadministracyjnych o sygn. akt III SA/Gd 357/16, dołączonych do akt rozpatrywanej sprawy). Następnego dnia, tj. 15 kwietnia 2016 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik zgłosił się do Sądu I instancji i zapoznał z aktami sprawy (k. 23 akt sądowoadminstracyjnych o sygn. akt III SA/Gd 357/16, dołączonych do akt rozpatrywanej sprawy). W tym dniu pełnomocnik dowiedział się o przyczynie uchybienia terminu, tak więc od tej daty, zdaniem Sądu I instancji, należy liczyć siedmiodniowy termin na złożenie wniosku, o jakim stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. Upływał on w rozpoznawanej sprawie w dniu 22 kwietnia 2016 r. Tymczasem pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu (wraz ze skargą) w dniu 2 maja 2016 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej k. 7 akt sądowoadministracyjnych). Sąd I instancji podał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w przypadku, gdy wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę jako wniesioną po upływie ustawowego terminu to termin siedmiodniowy, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. biegnie od chwili, kiedy skarżący (lub pełnomocnik) miał możność dowiedzieć się o uchybieniu terminu, czyli od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Sąd I instancji podał, że postanowienie z dnia 14 kwietnia 2016 r. odrzucające skargę złożoną osobiście przez skarżącą zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 kwietnia 2016 r., to jednak istotne dla niniejszej sprawy jest to, że pełnomocnik będąc w siedzibie Sądu I instancji w dniu 15 kwietnia 2016 r. i zapoznając się w tym dniu z aktami sprawy (wykonując fotografie z akt), w istocie z tym dniem powziął (a przynajmniej, dochowując należytej staranności, winien był powziąć) wiedzę (dowiedzieć się) o uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a w związku z tym należy przyjąć, że bieg 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczął się w dniu 15 kwietnia 2016 r. Zatem późniejsze doręczenie pełnomocnikowi postanowienia z dnia 14 kwietnia 2016 r. o odrzuceniu skargi (w dniu 25 kwietnia 2016 r.) nie może, w ocenie Sądu I instancji, być traktowane jako moment, w którym pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r. (nr [...]), a więc data ta nie mogła wyznaczać początku biegu siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, który upłynął z dniem 22 kwietnia 2016 r. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał (nie uprawdopodobnił) braku winy w niedochowaniu 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi; w szczególności nie może o tym stanowić lakoniczne stwierdzenie pełnomocnika, że "wniosek przedmiotowy został złożony przez pełnomocnika niezwłocznie po upływie czasu niezbędnego na całościową analizę problematyki niniejszej sprawy oraz czasu potrzebnego na sporządzenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego". W zażaleniu, M. T. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj.: 1) art. 87 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 88 P.p.s.a. wyrażające się w odrzuceniu złożonego przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu z powodu przekroczenia 7 dniowego terminu na jego złożenie, podczas gdy wniosek ten złożony został w terminie 7 dni od daty doręczenia pełnomocnikowi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem na adres prowadzonej przez pełnomocnika kancelarii; 2) art. 87 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 88 P.p.s.a. w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 2 P.p.s.a. wyrażające się w błędnym przyjęciu, iż ustawowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dacie zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy a przed doręczeniem mu odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem, pomimo iż dopiero w dacie doręczenia pełnomocnikowi postanowienia wraz z uzasadnieniem, otwarciu uległ również termin na ewentualne wniesienie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zaś uznanie, iż 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy liczyć od daty zapoznania się z aktami sprawy, a przed doręczeniem odpisu postanowienia z uzasadnieniem istotnie ogranicza pełnomocnikowi czas niezbędny na podjęcie decyzji co do rodzaju najwłaściwszych środków, jakie należy powziąć celem zabezpieczenia interesów procesowych reprezentowanej strony. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie złożonego przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie skarżącej terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie zaś do art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powołanych przepisów prawa wynika, że warunkiem formalnym wniosku o przywrócenie terminu jest złożenie go w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W pierwszej zatem kolejności Sąd rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej obowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie o jakim mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia. Jeżeli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej (por. T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 337; a także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 3., Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2008 r., str. 256). Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał postanowienie o odrzuceniu skargi M. T., wobec wniesienia tej skargi po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. W dniu 15 kwietnia 2016 r. pełnomocnik M. T. złożył wniosek o zezwolenie na wykonanie fotografii z akt sprawy, co oznacza, że w tym dniu zapoznał się z aktami sprawy. A zatem, siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. biegł dla skarżącej od dnia 16 kwietnia 2016 r. i upłynął w dniu 22 kwietnia 2016 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą pełnomocnik złożył w dniu 2 maja 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym, k.7), a zatem po upływie powyższego terminu. Późniejsze doręczenie pełnomocnikowi skarżącej postanowienia o odrzuceniu skargi nie może być traktowane jako początek biegu siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w oparciu o art. 88 zd. 1 P.p.s.a. było prawidłowe. Zgodnie z tym przepisem spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jak wyżej wskazano wniosek ten został złożony wraz ze skargą w dniu 2 maja 2016 r. a termin do jego złożenia upływał w dniu 22 kwietnia 2016 r. Twierdzenia o zapoznawaniu się przez pełnomocnika z aktami sprawy wyłącznie w zakresie akt postępowania, które toczyło się przed organami administracyjnymi, w świetle tego co powiedziano wyżej, pozostają w sprawie bez znaczenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.