II GZ 789/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Po 315/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Po 315/16, orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) odmówił Z. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej: SKO; Kolegium) z dnia [...] stycznia 2016 r. cofającej skarżącemu uprawnienia diagnosty. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję Kolegium skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił m.in., że pracodawca poinformował go o konieczności rozwiązania umowy o pracę z chwilą, gdy decyzja o cofnięciu uprawnień diagnosty nie zostanie wstrzymana i podkreślił, iż w przypadku pozbawienia prawa do wykonywania zawodu straci źródło utrzymania i trudno mu będzie utrzymać rodzinę. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego obecna pensja w kwocie 1850 zł brutto (po obniżeniu wynagrodzenia przez pracodawcę z kwoty 8000 zł, z powodu skazania za przestępstwo poświadczenia nieprawdy, patrz: prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P. o sygn. akt IV Ka 961/14) nie wystarcza nawet na opłaty za media, które opiewają na 2093,41 zł. W tej sytuacji wnioskodawca uznał, że wykonanie decyzji objętej skargą może spowodować znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Sądu opisane okoliczności nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, że cofnięcie uprawnień diagnosty niewątpliwie utrudni sytuację skarżącego na rynku pracy, jednak należy mieć na uwadze cel, jakiemu służy obowiązek starosty polegający na cofnięciu uprawnienia do wykonywania badań technicznych, o ile wystąpi któraś z przesłanek wymienionych w art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Celem tej regulacji jest utrzymanie pojazdów biorących udział w ruchu drogowym w odpowiednim stanie technicznym, co bezpośrednio wpływa na stan bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Ustawa Prawo o ruchu drogowym przywiązuje duże znaczenie do statusu diagnosty, ponieważ od jego kompetencji i rzetelności w ogromnej mierze zależy stan techniczny pojazdów. Zaskarżona decyzja pozbawia wnioskodawcę możliwości przeprowadzania badań technicznych ze względu na stwierdzoną nierzetelność wykonywania powierzonych mu czynności. Zdaniem Sądu udzielenie stronie ochrony tymczasowej, czyli czasowe zawieszenie wykonania decyzji pozbawiającej skarżącego prawa do przeprowadzania badań diagnostycznych może w istocie doprowadzić do sytuacji, w której istotne dla bezpieczeństwa ruchu drogowego badania techniczne pojazdów będą wykonywane przez osobę, która została uznana winną potwierdzenia przeprowadzenia badania technicznego, mimo że takiego badania nie przeprowadziła. Skarżący nie wykazał zatem, jak uznał Sąd przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, natomiast skutek wydania tej decyzji jest odwracalny, bo jeżeli skarga zostanie uwzględniona, to skarżący odzyska uprawnienia zawodowe. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Z. S. domagał się zmiany postanowienia Sądu z dnia 11 maja 2016 r. i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Składający zażalenie argumentował, że wykonanie zaskarżonej decyzji, czyli pozbawienie go uprawnień spowoduje zarówno znaczną szkodę, jak i trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty przez niego pracy oraz źródła utrzymania, a z orzecznictwa NSA wynika, iż w takiej sytuacji decyzja mogłaby być wstrzymana. Poza tym skarżący stwierdził, że postanowienie jest błędne, ponieważ Sąd – powołując art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wyjaśniając jego cel – dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji jak gdyby rozpoznawał skargę, czego w postępowaniu wpadkowym z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji robić nie powinien. Skarżący załączył do zażalenia umowę o pracę, aneks do umowy o pracę, dwa zaświadczenia o otrzymywanym poprzednio i obecnie wynagrodzeniu, dwie informacje od pracodawcy (o zmianie stanowiska pracy oraz obniżeniu wynagrodzenia i o konieczności rozwiązania umowy o pracę w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji), rachunek za gaz, za energię elektryczną, fakturę z tytułu opłat za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, a także uprawnienie diagnosty nr [...]. W odpowiedzi na zażalenie Kolegium wniosło o jego oddalenie. W ocenie SKO, działając poza prawem diagnosta powinien mieć świadomość, że naruszenie zasad przeprowadzania badań technicznych wpłynie na utratę uprawnień do ich wykonywania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W ocenie NSA Z. S. wystarczająco uprawdopodobnił zaistnienie przesłanek ochrony tymczasowej wymienionych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. już przed Sądem I instancji, co skutkuje uchyleniem kontrolowanego postanowienia Sądu z dnia 11 maja 2016 r. i wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2016 r. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w kontestowanym przez skarżącego postanowieniu WSA w Poznaniu dokonał swoistego przedsądu i skontrolował wskazaną wyżej decyzję Kolegium, objaśniając cel regulacji zawartej w przepisie art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co jest niedopuszczalne w postępowaniu z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz stanowi wystarczającą podstawę dla wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Zadaniem Sądu było zbadanie wniosku skarżącego pod kątem możliwości wystąpienia przesłanek wymienionych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie uzasadnianie, że nierzetelny, bo prawomocnie skazany wyrokiem karnym za przestępstwo poświadczenia nieprawdy diagnosta nie powinien wykonywać cofniętych uprawnień zawodowych, gdyż ich dalsze wykonywanie może zagrozić bezpieczeństwu ruchu drogowego. Niezbędne jest przypomnienie w tym miejscu, że jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów "(...) ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może, choćby wstępnie badać, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności." – zob. uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I GPS 1/07 (publik. ONSAiWSA z 2007 r. nr 4, poz. 77). Z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. WSA był związany powołaną uchwałą, więc przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego nie powinien pomijać konsekwencji z niej płynących. Badanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, będące w oczywisty sposób w związku z wniesioną skargą na określone rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie administracyjnej, pozostaje zawsze w oderwaniu od badania tej skargi, ergo zaskarżonej decyzji. W ocenie NSA uchylenie postanowienia Sądu objętego zażaleniem i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium jest zasadne, ponieważ nie ulega wątpliwości, że cofnięcie uprawnień, w oparciu o które skarżący wykonuje zawód diagnosty, który jest jego zasadniczym i stałym źródłem dochodu, doprowadzi do utraty przez niego głównego źródła utrzymania, co pozwala uznać, że zachodzi określone przepisem art. 61 § 3 p.p.s.a. niebezpieczeństwo wyrządzenia wnioskodawcy znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności w sytuacji, gdy ciąży na nim obowiązek utrzymania rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2016 r. o sygn. akt II GSK 1801/15 i powołane tam orzecznictwo; publik. CBOSA). Zdaniem NSA w sytuacji, gdy decyzja o wstrzymanie wykonania której wnioskuje strona dotyczy uprawnień zawodowych, sąd administracyjny powinien badać przesłanki wstrzymania szczególnie starannie i wnikliwie, przede wszystkim dlatego, że wykonanie decyzji pozbawiającej stronę prawa do wykonywania zawodu dotyka niezwykle istotnej sfery życia, jak również wiąże się z daleko idącymi dla niej konsekwencjami. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.