II SA/Bk 344/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi O. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakładającej karę pieniężną oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w B., zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r., na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], nakładającej na wykonującego w dniu [...] listopada 2015 r. przewóz drogowy: O., B.(powoływanego w dalszej części uzasadnienia jako "Skarżący") karę pieniężną z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa decyzja została pozostawiona w aktach sprawy jako skutecznie doręczona w dniu 11 stycznia 2016 r., zatem termin do wniesienia odwołania od powyżej decyzji rozpoczął swój bieg od 12 stycznia, a upłynął z dniem 25 stycznia 2016 r. Organ przypomniał jednocześnie, że zgodnie z art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być pełnomocnikiem. W przedmiotowej sprawie, jak dalej wyjaśnił organ, Skarżący pismami nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania oraz wezwany do udzielenia wyjaśnień w sprawie. Pisma doręczone na adres zagraniczny zawierały również pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r. wniósł o kierowanie korespondencji na adres: B. P. Sp. z o.o. ul. [...], W. W ocenie organu, wskazanie przez Skarżącego "adresu do doręczeń" bez ustanowienia pełnomocnika do doręczeń nie stanowiło wypełnienia obowiązku określonego w powołanych wyżej przepisach prawa. Oznacza to, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. zasadnie została doręczona stronie w trybie pozostawienia w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu [...] stycznia 2016 r. W związku z tym, iż czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, to w rozpatrywanej sprawie ostatnim dniem do wniesienia odwołania z zachowaniem ustawowego terminu był dzień 25 stycznia 2016 r. Tymczasem odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone przez Skarżącego w dniu 22 lutego 2016 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, złożył pełnomocnik Skarżącego zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i pominięcie okoliczności, iż skarżący w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 27 listopada 2015 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wykonywania przewozu drogowego i wezwanie do wskazania pełnomocnika do doręczeń, złożył wyjaśnienia oraz stosowne pełnomocnictwo udzielone C. O., wskazując także jej adres do doręczeń; art. 40 § 4 w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez pozostawienie w aktach sprawy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2016 r., pomimo wskazania przez Skarżącego adresu pełnomocnika do doręczeń w Polsce, a zatem niedoręczenie wskazanej decyzji Skarżącemu i uniemożliwienie zapoznania się z jej treścią; art. 40 § 5 w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ II instancji, iż w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji nie została doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu przez Skarżącego, a co za tym idzie nie rozpoczął się bieg terminu do złożenia odwołania w sprawie. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że Spółka dopełniła obowiązku wskazania osoby pełnomocnika do doręczeń i przedłożyła wymagane dokumenty w dniu 22 grudnia 2015 r., dlatego niezrozumiałe jest dlaczego decyzja nie została doręczona Skarżącemu. Sam fakt osobistego stawienia się dyrektora Spółki w Urzędzie Celnym w B. świadczy o zachowaniu najwyższej staranności aby brać czynny udział w postępowaniu. Zatem niemożliwym jest przyjęcie, aby spółka mogła na wcześniejszym etapie postępowania przeoczyć wykonanie zobowiązania do przedłożenia pełnomocnictwa do doręczeń. W ocenie autora skargi w przedmiotowej sprawie nie zachodziła podstawa do zastosowania wskazanego przepisu i pozostawienie pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, bowiem złożone zostało stosowne pełnomocnictwo, wskazany został adres pełnomocnika do doręczeń, Pani C. O., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą R. T. w W., ul. [...]. Autor skargi stwierdził zatem, iż Skarżący dopełnił obowiązku wynikającego z art. 40 § 4 k.p.a., a nieprzesłanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. na wskazany adres jest istotnym naruszeniem prawa uniemożliwiającym Spółce obronę swoich praw i czynnego udziału w postępowaniu. Dyrektor Izby Celnej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie podważyły legalności zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało wydane w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23), dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powołana regulacja prawna została zastosowana przez Dyrektora Izby Celnej w B. na skutek odwołania wniesionego przez Skarżącego od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. nakładającej na Skarżącego karę pieniężną z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia. Organ stwierdził bowiem, że odwołanie Skarżącego zostało wniesione z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organ jest prawidłowe. Przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesione odwołanie jest dopuszczalne, oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, albowiem, jak słusznie wskazał organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności (tj. rażącym naruszeniem prawa, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jednocześnie podkreślić trzeba, iż wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami, co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w I instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz, co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. Kontrola Sądu sprowadza się natomiast wyłącznie do tego, czy organ administracji prawidłowo uznał, iż doszło do uchybienia terminu. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], skierowana do Skarżącego została pozostawiona w aktach sprawy jako skutecznie doręczona w dniu 11 stycznia 2016 r. Oznacza to zatem, że termin do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji rozpoczął swój bieg 12 stycznia 2016 r., a upłynął z dniem 25 stycznia 2016 r. W okolicznościach analizowanej sprawy kluczowe znaczenie ma regulacja zawarta w art. 40 § 4 i § 5 k.p.a., zgodnie z którą strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być pełnomocnikiem. W kontrolowanym postępowaniu Skarżący pismami z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], został zawiadomiony o wszczęciu postępowania oraz wezwany do udzielenia wyjaśnień w sprawie. Pisma te zostały doręczone na adres zagraniczny Skarżącego i zawierały pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. Organ powołał również treść przepisu art. 33 § 1 k.p.a. wskazując, iż pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Jak wynika z akt sprawy powyższa korespondencja została doręczona w dniu 8 grudnia 2015 r. na adres zagraniczny Spółki. Zatem strona postępowania zamieszkała za granicą została prawidłowo wezwana do wskazania pełnomocnika do doręczeń oraz pouczona o następstwach zaniechania tej czynności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., złożonym osobiście w siedzibie organu w dniu [...] grudnia 2015 r., złożył wyjaśnienia w sprawie dotyczącej protokołu z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], oraz wskazał poprzez odręczny dopisek, że pisma należy doręczać pod adres: B. P. Sp. z o.o. ul. [...], W. Analizując powyższe okoliczności należy uznać, że organ prawidłowo przyjął, iż wskazanie przez Skarżącego osoby prawnej i jej adresu nie wypełnia przesłanki określonej w art. 40 § 4 k.p.a w postaci wskazania w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń. Pełnomocnikiem tym, zgodnie z art. 33 § 1 k.p.a., mogła być bowiem tylko osoba fizyczna. Ani z pisma strony złożonego w dniu [...] grudnia 2015 r., ani też z innych pism lub oświadczeń strony zgromadzonych w aktach administracyjnych nie wynika, aby strona wskazała tego pełnomocnika jako osobę fizyczną. W kontekście powyższego niezasadny jest zarzut skargi, iż w odpowiedzi na wezwania organu z dnia [...] listopada 2015 r., Skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2015 r. w siedzibie Urzędu Celnego oryginał pełnomocnictwa udzielonego C. O., zaś dopisanie adresu pełnomocnika na piśmie stanowiącym odpowiedzi na wezwania do złożenia wyjaśnień spowodowane było tym, iż na pełnomocnictwie brak było adresu do doręczeń. Po pierwsze w aktach sprawy brak jest takiego pełnomocnictwa. Po drugie zaś takiego pełnomocnictwa nie zawierało również pismo Skarżącego złożone w dniu [...] grudnia 2015 r. w siedzibie organu zawierające w swej treści wyjaśnienie okoliczności dotyczących przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2015 r. na przejściu granicznym kontroli środka transportu. Powyższe pismo zawiera bowiem jednie odręczny zapis, bez podpisu "Proszę o udzielenie odpowiedzi na adres w Polsce: ul. [...], W., B. P. Sp. z o.o.". Jak więc wynika z powyższych okoliczności do organu nie wpłynęło żadne pełnomocnictwo ustanawiające pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju ani pełnomocnictwo dla doręczeń w kraju w osobie C. O., w szczególności nie został złożony oryginał pełnomocnictwa udzielonego tej osobie. Okoliczność tę potwierdza dodatkowo znajdująca się na piśmie Skarżącego z dnia [...] grudnia 2015r. prezentata z datą [...] grudnia 2015 r., na której widnieje zapis "złożono osobiście, bez załączników", umieszczona przez osobę przyjmującą korespondencję w Urzędzie Celnym w B. Powołane wyżej okoliczności wskazują na niezasadność twierdzenia, że w sprawie został pominięty pełnomocnik do doręczeń. Taki bowiem nie został wskazany. Znamienne jest również, że w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji nie został podniesiony zarzut pominięcia pełnomocnika do doręczeń. Dopiero zaś na etapie postępowania sądowego zarzucono, że w toku postępowania administracyjnego zostało złożone stosowne pełnomocnictwo, a zatem skutecznie ustanowiono pełnomocnika do doręczeń. W świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz powyższych wyjaśnień argument ten należy uznać za bezpodstawny. Nie sposób również zaakceptować twierdzenia, że odręczny zapis o skierowaniu odpowiedzi na złożone wyjaśnienia w sprawie na adres Spółki z o.o. w W. stanowi wskazanie adresu wskazanego w sprawie pełnomocnika w osobie C. O. Twierdzenie to, w ocenie Sądu, jest bezpodstawne, bo jak słusznie zauważył organ, Skarżący nigdy nie wskazał tej osoby jako pełnomocnika do doręczeń w niniejszym postępowaniu. Sąd nie podziela także zarzutu strony skarżącej, że organ mając wątpliwości odnośnie prawidłowości wskazania pełnomocnika do doręczeń jako osoby prawnej, w rozumieniu art. 40 § 4 k.p.a., winien zwracać się ponownie do skarżącego o wskazanie tego pełnomocnika jako osoby fizycznej. Z art. 40 § 5 k.p.a. nie wynika bowiem obowiązek kilkakrotnego pouczania strony o wymogach przewidzianych dla wskazania pełnomocnika dla doręczeń. To raczej sama strona, składając pismo osobiście w urzędzie i czyniąc dopisek odręczny odnośnie wskazywania pełnomocnika dla doręczeń, winna zadbać o swoje interesy i w razie wątpliwości poszukiwać informacji, nawet u odbiorcy pisma, odnośnie spełnienia wymogów przewidzianych w art. 40 § 4 k.p.a. Z akt administracyjnych nie wynika zaś, aby skarżący zwracał się do organu o pomoc w tym zakresie. Nie wynika to również z uzasadnienia skargi. Zamiast tego skarżący w skardze podniósł, że nie tylko wskazał pełnomocnika dla doręczeń w osobie C. O., ale również, że złożył do akt administracyjnych pełnomocnictwo udzielone dla C. O. W ocenie Sądu, strona skarżąca nie zauważa, że w sformułowaniu powyższym zarzuca pracownikom organu popełnienie czynu niezgodnego z prawem w postaci ukrycia lub zniszczenia dokumentu. Dopóki zatem okoliczność ta nie zostanie udowodniona w stosownym postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym, pozostaje gołosłowna i nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości postępowania tego organu. Konsekwencją niewypełnienia obowiązku wskazania pełnomocnika dla doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej było pozostawienie w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia zarówno pisma z dnia [...] grudnia 2015 r. zawiadamiającego o prawie wglądu w akta sprawy, zgodnie z art. 10 i art. 73 k.p.a., jak też zaskarżonej decyzji organu I instancji. W tych okolicznościach decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], zasadnie została doręczona Skarżącemu w trybie pozostawienia w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 11 stycznia 2016 r. W związku zaś z tym, iż czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, to w rozpatrywanej sprawie ostatnim dniem do wniesienia odwołania z zachowaniem ustawowego terminu był dzień 25 stycznia 2016 r. A zatem Dyrektor Urzędu Celnego prawidłowo uznał, że wobec prawidłowego doręczenia Skarżącemu decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. ze skutkiem doręczenia w dniu 11 stycznia 2016 r., wniesione osobiście przez Skarżącego w dniu 22 lutego 2016 r. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, co spowodowało konieczność wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Dodatkowo należy zasygnalizować, że złożone odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie przed organem II instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.