I OSK 1072/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 926/16 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.K. na uchwałę Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] w przedmiocie wyznaczenia recenzenta i powołania komisji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M.K. na uchwałę Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] w przedmiocie wyznaczenia recenzenta i powołania komisji. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Rada Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego uchwałą z dnia [...] powołała dodatkowego recenzenta w osobie prof. dr hab. L.K. oraz powołała komisję do przeprowadzenia publicznej obrony w składzie: [...]. W uchwale tej wskazano, że po wydaniu decyzji przez Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów Rada Wydziału Filologicznego UJ kontynuuje procedurę przewodu doktorskiego z dotychczasowymi recenzentami i promotorem. Rada Wydziału otrzymała dwie recenzje pracy doktorskiej skarżącej: pozytywną i negatywną i w związku z tym zdecydowała o powołaniu trzeciego recenzenta prof. dr hab. L. K. i dopiero na tej podstawie podejmie uchwałę w sprawie przyjęcia lub nieprzyjęcia pracy doktorskiej oraz dopuszczenia bądź niedopuszczenia do obrony. M.K. wniosła w dniu 1 grudnia 2015 r. skargę na ww. uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nazwaną "pozwem", (sprecyzowaną pismem z dnia 21 lutego 2016 r.), domagając się wyłączenia z przewodu doktorskiego i komisji recenzentów z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz promotora. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 3, art. 12 ust. 2-3, art. 13 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 5, art. 30 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.), a także § 7 ust. 1, § 9 ust. 2, § 6 ust. 1-2, § 6 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. z 2011 r. Nr 196, poz. 1165) i art. 156 ust. 1 i 2 k.p.a. oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8. art. 9, art. 10 § 1, art. 35 ust. 2, art. 28, art. 65, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Skarżąca zarzuciła wydanie ww. uchwały bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu podała, że w postępowaniu w sprawie jej przewodu doktorskiego popełniono liczne przestępstwa, dokonano zafałszowania dokumentów, nie wykluczono z udziału w postępowaniu dra hab. J. R., który w sposób wysoce nieobiektywny – zdaniem skarżącej – dokonał oceny pracy doktorskiej. Wskazała na liczne błędy merytoryczne samej recenzji oraz wskazała na długotrwały konflikt istniejący w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Podała, że była szykanowana w czasie studiów, odmawiano jej stypendium, a recenzent dr hab. J. R. jest wysoce nieobiektywny, negatywnie nastawiony wobec skarżącej, szkaluje jej nazwisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. odrzucił skargę. Sąd ten wskazał, że w pierwszej kolejności bada dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), wniesienie skargi po terminie (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), zawisłość sprawy (art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.), brak zdolności sądowej lub procesowej (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). Sąd podał, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Przy czym samo wniesienie środka zaskarżenia nie jest równoznaczne ze spełnieniem warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a. O spełnieniu tego warunku można mówić dopiero po rozpoznaniu wniesionego środka zaskarżenia przez właściwy organ administracji publicznej. Sąd I instancji podał, że przedmiotem skargi jest uchwała Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] w przedmiocie wyznaczenia recenzenta i powołania komisji. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2016 r., poz. 882), zaskarżona uchwała stanowi akt, do którego stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki czynności przewodu doktorskiego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej, w tym uchwałą w przedmiocie wyznaczenia recenzenta. Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora może wnieść od uchwały w przedmiocie wyznaczenia recenzenta, jeżeli jest odmowna, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Wobec powyższego w tej sprawie skarżąca powinna zaskarżyć do sądu administracyjnego decyzję Centralnej Komisji (o ile byłaby dla skarżącej niesatysfakcjonująca), a nie wnosić skargę bezpośrednio od uchwały Rady Wydziału. Tak wniesiona skarga jest przedwczesna, a tym samym jest ona niedopuszczalna. Skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia przysługujących stronie w toku postępowania, tj. przedmiotem skargi uczyniła uchwałę rady wydziału mimo, że powinna w pierwszej kolejności wnieść odwołanie do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, a dopiero ostateczną decyzję tejże Centralnej Komisji zaskarżyć do właściwego sądu administracyjnego. Sąd I instancji podał, że powyższe nakazuje Sądowi odrzucenie skargi skarżącej, a także uniemożliwia jakiekolwiek merytoryczne odniesienie się do zarzutów zawartych w samej skardze. Sąd ten wskazał, że nie może w jakimkolwiek zakresie odnosić się ani też rozpatrywać zarzutów zawartych w samej skardze, skoro skarga podlega odrzuceniu. Nie mógł więc Sąd ani odnieść się do zarzutów dotyczących prawidłowości prowadzenia postępowania przez Radę Wydziału, jak też do legalności treści zaskarżonej uchwały. W skardze kasacyjnej M.K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a, poprzez nierozpoznanie istoty żądania skargi, tj. skargi na bezczynność organu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w postaci nierozpoznania przez ten organ wniosku skarżącej o wyłączenie recenzenta dr hab. J.R. i promotora prof. I.Ś. z przewodu doktorskiego skarżącej, względnie naruszenie art. 57 § 3 P.p.s.a. poprzez nierozdzielenie skarg skarżącej; 2) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oraz nieustosunkowanie się do podniesionej przez skarżącą skargi na bezczynność organu - Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w postaci nierozpoznania przez ten organ wniosku skarżącej o wyłączenie recenzenta dr hab. J.R. i promotora prof. I.Ś. z przewodu doktorskiego skarżącej. Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 182 § 1 P.p.s.a., zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie kwestionuje odrzucenia skargi. Nie mniej jednak podnosi, iż Sąd I instancji nie orzekł o całości żądania skargi. Skarżąca, niereprezentowana wówczas przez profesjonalnego pełnomocnika, nieprecyzyjnie, acz stanowczo, zarówno w samej skardze, jak i w pozostałych wystosowywanych przez siebie pismach, zwracała się z wnioskiem o wyłączenie z przewodu doktorskiego i komisji recenzenta dr hab. J.R. i promotora prof. dr hab. I.Ś. Wniosek taki skarżąca złożyła również do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wraz z odwołaniem od uchwały Rady Naukowej Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 14 kwietnia 2014 r. odmawiającej przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia do publicznej obrony. Wniosek ten powieliła także w swojej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (na co wskazuje nawet sam tytuł pisma: pozew w sprawie Uchwały Rady Wydziału UJ 295.5100.15.2015 (2) o całkowite wyłączenie od udziału w postępowaniu awansowym pracowników, w tym emerytowanego profesora, z samodzielnego Instytutu Filologii Germańskiej z Wrocławia. Nr decyzji Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów naukowych [...] oraz w piśmie z dnia 21 lutego 2016 r. uzupełniającym skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Procedura wnoszenia skargi do sądu administracyjnego została określona w art. 52 P.p.s.a. Przepis ten określa obowiązek uprzedniego wyczerpania przez skarżącego środka zaskarżenia, jeżeli przysługiwały mu one w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Jeżeli zatem skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w postępowaniu przed organem administracyjnym, może w terminie przewidzianym w art. 53 P.p.s.a. wnieść skargę do sądu administracyjnego. Niewątpliwie rację ma Sąd I instancji, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia służących jej w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Z akt sprawy administracyjnej wynika bowiem, że skarżąca wniosła skargę na uchwałę Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] w przedmiocie wyznaczenia recenzenta i powołania komisji. Od w/w uchwały, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora, skarżąca winna wnieść odwołanie do Centralnej Komisji i dopiero decyzja Centralnej Komisji mogłaby być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca, jak trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, wniosła skargę na uchwałę Rady Wydziału, a zatem przedmiotem skargi uczyniła akt organu I instancji. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia przysługujących jej w postępowaniu przed organami administracyjnymi i prawidłowo, na podstawie art. 52 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., odrzucił skargę. Za nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Przepisy te stanowią, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze złożonej przez legitymowany podmiot. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu albo czynności pod względem ich zgodności z prawem. Przepis ten nakłada na sąd obowiązek zajęcia się sprawą co najmniej w zakresie, w jakim domaga się strona skarżąca, formułując konkretne zarzuty skargi. Nadto, Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, że skoro Sąd I instancji, odrzucając skargę nie badał zaskarżonej uchwały pod względem zgodności z prawem (nie badał sprawy merytorycznie, nie rozpoznawał zarzutów skargi i nie orzekał co do istoty sprawy), lecz weryfikował jej dopuszczalność, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznawania innych zarzutów skargi kasacyjnej, niż związanych z dopuszczalnością skargi. Wniosek skarżącej, wniesiony na podstawie art. 24 § 1 k.p.a. o wyłączenie pracowników wydziału z postępowania Rady Wydziału Uniwersytetu Jagiellońskiego w przewodzie doktorskim skarżącej skierowany jest do organów uczelni. Zatem Sąd nie jest władny do jego rozpoznania. Wbrew zarzutom i twierdzeniom skargi kasacyjnej, z treści skargi wniesionej w niniejszej sprawie do Sądu I instancji nie można wywieść, że zawiera ona także skargę na bezczynność organu - Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w postaci nierozpoznania przez ten organ wniosku skarżącej o wyłączenie recenzenta dr hab. J.R. i promotora prof. I. Ś. z przewodu doktorskiego skarżącej, Za nieusprawiedliwione należy uznać również podstawy skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpowiada bowiem prawu, a jego uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. W szczególności zawiera wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz prawidłowo wyjaśnia jej zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając skargę za niedopuszczalną, dokonał wadliwej jej oceny. Skoro zatem skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. Sąd nie orzekł o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej z urzędu, gdyż zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.